علت ریپ زدن پژو ۲۰۶ با موتور محبوب TU5
موتور TU5 با حجم ۱.۶ لیتر و ساختار ۱۶ سوپاپ، یکی از محبوب‌ترین، پربازده‌ترین و نرم‌ترین پیشرانه‌هایی است که شرکت ایران‌خودرو در طول سال‌ها روی محصولات مختلف خود از جمله پژو ۲۰۶ تیپ ۵، ۲۰۶ اس‌دی، رانا، پارس و دنا نصب کرده است. این موتور به دلیل داشتن راندمان حجمی بالا، شتاب‌گیری مناسب و استهلاک نسبتاً معقول، طرفداران فراوانی دارد. با این حال، بسیاری از مالکان پژو ۲۰۶ مجهز به موتور TU5 گاهی اوقات با پدیده آزاردهنده ریپ زدن، افت ناگهانی شتاب، مکث در هنگام گاز دادن (کپ کردن) یا اصطلاحاً «سه کار کردن» موتور مواجه می‌شوند. این ایراد علاوه بر کاهش لذت رانندگی، موجب افزایش مصرف سوخت و آسیب به کاتالیزور می‌شود. در این مقاله به بررسی تخصصی و موشکافانه ریشه‌های ریپ زدن موتور TU5 و راه‌های رفع آن‌ها می‌پردازیم.
۱. تحلیل ریشه‌ای دلایل ریپ زدن موتور TU5
الف) خرابی، نیم‌سوز شدن یا نفوذ روغن به مجموعه کوئل‌ها (دوبل / مدادی)
یکی از شایع‌ترین علل ریپ زدن در موتورهای ۱۶ سوپاپ TU5، مشکلات مربوط به سیستم جرقه‌زنی و به طور خاص کوئل‌ها است. موتور TU5 در مدل‌های مختلف از کوئل‌های دوبل یا کوئل‌های مدادی مجزا استفاده می‌کند.
-
نفوذ روغن به چاهک شمع: یکی از بزرگ‌ترین نقاط ضعف این موتور، خرابی واشر درپوش قالپاق (سوپاپ) است. با فرسودگی این واشر لاستیکی، روغن موتور به درون چاهک شمع نفوذ کرده و شمع‌ها و پاشنه‌های کوئل را در روغن غوطه‌ور می‌کند. این روغن‌زدگی موجب اتصالی ولتاژ بالا، ضعیف شدن جرقه و در نتیجه ریپ زدن شدید و سه کار کردن موتور می‌شود.
-
نیم‌سوز شدن کوئل: بالا رفتن کارکرد خودرو یا استفاده از قطعات متفرقه بازار آزاد باعث افت توان سیم‌پیچ‌های داخل کوئل شده و در زیر فشار یا دور موتور پایین، جرقه کافی به شمع نمی‌رسد.
ب) فرسودگی، گشاد شدن فیلر یا کیفیت نامناسب شمع‌ها
شمع‌های موتور TU5 نقش حیاتی در احتراق کامل مخلوط سوخت و هوا دارند. اگر شمع‌ها پس از کارکرد ۳۰ هزار کیلومتر تعویض نشوند، دهانه الکترود آن‌ها (فیلتر شمع) گشاد شده و ولتاژ مورد نیاز برای ایجاد جرقه افزایش می‌یابد. استفاده از شمع‌های تقلبی بازار که مقاومت الکتریکی نامناسبی دارند نیز عامل اصلی ریپ زدن‌های مقطعی است.
ج) گرفتگی و کثیفی سوزن‌های انژکتور
اگر صافی بنزین به موقع تعویض نشود یا از بنزین‌های بی‌کیفیت حاوی ناخالصی استفاده شود، روزنه‌های بسیار ریز سوزن‌های انژکتور دچار گرفتگی رسوبی شده و پاشش سوخت به شکل پودری مناسب انجام نمی‌گیرد؛ در نتیجه سیلندر مربوطه دچار احتراق ناقص (Misfire) می‌شود.
د) خرابی سنسور فشار هوا (MAP Sensor) یا دریچه گاز
سنسور MAP وظیفه اندازه‌گیری فشار هوای مانیفولد را بر عهده دارد. کثیف شدن این سنسور با دوده و بخار روغن، اطلاعات اشتباه به ایسیو فرستاده و پاشش سوخت و آوانس جرقه را به هم می‌زند.
۲. مراحل جامع عیب‌یابی و رفع ایراد ریپ زدن TU5
-
باز کردن و بازدید چاهک‌های شمع: درپوش قالپاق را بررسی کنید؛ اگر روغن درون چاهک‌ها جمع شده است، حتماً واشر قالپاق را با چسب نسوز تعویض کرده و چاهک‌ها را کاملاً خشک کنید.
-
بررسی و تست شمع و کوئل: شمع‌ها را باز کنید تا رنگ و وضعیت الکترودها بررسی شود (وجود دوده سیاه یا خیس بودن نشان‌دهنده نقص است). با جابه‌جایی کوئل‌ها می‌توان سلامت آن‌ها را تست کرد.
-
شستشوی انژکتورها با دستگاه اولتراسونیک جهت باز کردن کامل روزنه‌های پاشش سوخت.
-
بررسی خطاهای ایسیو با دستگاه دیاگ برای شناسایی دقیق سیلندری که دچار احتراق ناقص شده است.