علت صدای جیر جیر ماشین هنگام گاز دادن
تا به حال برایتان پیش آمده که پای خود را روی پدال گاز فشار دهید و با صدای آزاردهنده «جیر جیر» یا سوت کشیدن از سمت موتور مواجه شوید؟ این صدا معمولاً با افزایش دور موتور (گاز دادن) بیشتر میشود و میتواند تجربه رانندگی را به شدت ناخприят کند.
شنیدن صداهای غیرعضو در خودرو، زبان ماشین برای اعلام خطر است. نادیده گرفتن صدای جیر جیر هنگام گاز دادن میتواند در نهایت به خرابیهای سنگین و هزینههای گزاف تعمیراتی منجر شود. در این مقاله جامع از سری مقالات تخصصی تعمیر و نگهداری خودرو، قصد داریم به بررسی دقیق علت صدای جیر جیر ماشین هنگام گاز دادن بپردازیم و راهکارهای رفع آن را بررسی کنیم.
چرا ماشین هنگام گاز دادن صدای جیر جیر میدهد؟ (مهمترین دلایل)
سیستم پیشرانهی خودرو از قطعات مکانیکی متعددی تشکیل شده است که با سرعت بالا در حال چرخش و کارکرد هستند. وقتی گاز میدهید، سرعت چرخش این قطعات افزایش مییابد و اگر ایرادی در آنها وجود داشته باشد، به صورت صداهایی مثل جیر جیر، سوت یا زوزه خود را نشان میدهد. در ادامه رایجترین عوامل این مشکل را بررسی میکنیم:
۱. خرابی یا شلی تسمه دینام (تسمه پروانه / تسمه مارپیچ)
شایعترین علت صدای جیر جیر ماشین هنگام گاز دادن، مشکل در تسمه دینام است. این تسمه وظیفه انتقال قدرت از میللنگ به قطعاتی مانند دینام، پمپ هیدرولیک فرمان، کمپرسور کولر و واترپمپ را بر عهده دارد.
- چرا صدا میدهد؟ با گذشت زمان، تسمه خشک، ترکخورده یا دچار فرسودگی میشود. همچنین گاهی رگلاژ تسمه به هم میخورد و شل میشود. وقتی گاز میدهید، شتاب چرخش میللنگ بالا میرود و تسمه روی پولیها (قرقریها) لغزش (Slip) پیدا میکند که حاصل آن صدای آزاردهندهی جیر جیر است.
- نکته تشخیصی: اگر این صدا هنگام روشن کردن کولر یا چرخاندن فرمان تشدید شد، شک نکنید که مشکل از تسمه دینام یا هرزگردها است.
۲. خرابی بلبرینگ هرزگردها (تسمه سفتکن)
در کنار تسمه دینام، چندین قرقره یا هرزگرد وجود دارد که مسیر حرکت تسمه را هدایت میکنند و به آن کشش مناسب میدهند. درون این هرزگردها بلبرینگهایی قرار دارد که با گریس پر شدهاند.
- چرا صدا میدهد؟ با خشک شدن گریس داخل بلبرینگ یا ورود گرد و غبار و آب، بلبرینگ به صدا میافتد. با گاز دادن و بالا رفتن دور موتور، بلبرینگ با سرعت بیشتری میچرخد و صدای جیر جیر یا حتی زوزه خشنی ایجاد میکند.
۳. خرابی دینام، پمپ هیدرولیک یا کمپرسور کولر
قطعاتی که توسط تسمه دینام چرخانده میشوند دارای بلبرینگ داخلی هستند.
- اگر بلبرینگ دینام خراب شود.
- اگر پمپ هیدرولیک فرمان دچار مشکل شود.
- یا بلبرینگ کمپرسور کولر قفل کند یا معیوب شود.
هنگام گاز دادن، به دلیل افزایش بار روی این قطعات، صدای جیر جیر به گوش میرسد.
۴. خرابی پولی میللنگ (دمپر)
پولی سر میللنگ دارای یک لایه لاستیکی میانی برای گرفتن لرزشهاست. اگر این بخش لاستیکی پاره شود یا پولی تاب بردارد، هنگام گاز دادن و چرخش تسمه، صدای جیر جیر یا جیرجیر فلزی به گوش میرسد که نیاز به تعویض فوری دارد.
۵. مشکلات سیستم اگزوز (نشتی گازها یا پاره شدن لاستیک اگزوز)
گاهی اوقات صدای جیر جیر ربطی به موتور و تسمهها ندارد، بلکه مربوط به سیستم اگزوز است.
- نشتی از منیفولد دود یا واشر آن: اگر واشر منیفولد دود بسوزد، با گاز دادن و فشار آمدن به موتور، گازهای داغ با فشار از یک روزنه کوچک خارج میشوند که صدایی شبیه به جیر جیر یا سوت کشیدن ایجاد میکند.
- پایههای اگزوز: اگر لاستیکهای نگهدارنده اگزوز پاره شده باشند، لوله اگزوز با بدنه ماشین برخورد کرده و با لرزش ناشی از گاز دادن، صدای جیر جیر فلزی ایجاد میکند.
۶. مشکل در سیستم توربوشارژ (در خودروهای توربو)
اگر خودروی شما مجهز به توربوشارژر است و هنگام گاز دادن صدای جیغ یا سوت میشنوید، احتمال دارد:
- شلنگهای ورودی و خروجی اینترکولر سوراخ یا شل شده باشند.
- شفت توربو دچار آسیب شده باشد.
- سوپاپ تخلیه (Wastegate) دچار مشکل شده باشد.
بررسی صدای جیر جیر در شرایط مختلف (راهنمای عیبیابی سریع)
برای اینکه بهتر بتوانید منبع صدا را پیدا کنید، به شرایط زیر توجه کنید:
- صدا هنگام استارت زدن و درجا کار کردن (بدون گاز دادن): معمولاً مربوط به تسمه دینام بسیار کهنه یا خرابی بلبرینگ هرزگرد است.
- صدا فقط هنگام گاز دادن درجا (خاموش بودن در حال حرکت): احتمال دارد مشکل از تسمهها، پولیها یا نشتی منیفولد اگزوز باشد.
- صدا فقط در حال حرکت و زیر بار: اگر صدا فقط زمانی که دنده میدهید و ماشین حرکت میکند شنیده میشود، ممکن است مربوط به تسمهها نباشد و از پلوس، بلبرینگ چرخ یا سیستم تعلیق باشد.
- صدا هنگام چرخاندن فرمان: مستقیماً به تسمه پمپ هیدرولیک، کمی روغن هیدرولیک یا خود پمپ مربوط است.
راههای رفع و درمان صدای جیر جیر ماشین هنگام گاز دادن
خوشبختانه بیشتر دلایل این مشکل با هزینههای منطقی قابل برطرف شدن هستند. برای رفع این مشکل اقدامات زیر پیشنهاد میشود:
۱. بررسی و تعویض تسمه دینام
تسمه دینام یک قطعه مصرفی است. اگر ترکخورده یا شل شده است، ابتدا آن را رگلاژ کنید. اگر صدا قطع نشد یا تسمه کهنه بود، آن را با یک قطعه باکیفیت و استاندارد تعویض کنید. (توصیه میشود هر ۶۰ هزار کیلومتر تسمه دینام تعویض شود).
۲. تست و تعویض هرزگردها
مکانیک با برداشتن تسمه دینام و چرخش دستی هرزگردها، به راحتی میتواند بفهمد کدام بلبرینگ خراب است. تعویض بلبرینگ هرزگرد هزینه زیادی ندارد اما از پارگی تسمه و خرابیهای بزرگتر جلوگیری میکند.
۳. بررسی سیستم اگزوز
خود را روی چالهی سرویس ببرید یا به یک آپاراتی/اگزوزساز مراجعه کنید تا منیفولد، لولهها و واشرهای اگزوز از نظر نشتی یا برخورد با بدنه بررسی شوند.
۴. آیا اسپری WD-40 یا پودر تالک چارهساز است؟
برخی افراد برای قطع صدای جیر جیر تسمه، روی آن اسپریهای روغنی میزنند یا پودر میپاشند.
- هشدار: استفاده از روغن یا اسپریهای روانکننده روی تسمه اشتباه محض است، زیرا باعث لغزش شدیدتر تسمه و حتی بریدن آن میشود. پودر تالک ممکن است موقتاً صدا را قطع کند، اما این فقط یک مرهم موقتی است و باید ریشه مشکل (شل بودن یا خرابی تسمه) حل شود.
آیا رانندگی با ماشینی که صدای جیر جیر میدهد خطرناک است؟
پاسخ کوتاه: بله، بسته به منبع صدا.
اگر صدا مربوط به تسمه دینام باشد و این تسمه پاره شود، خطرات زیر شما را تهدید میکند:
- باتری خودرو شارژ نمیشود و ماشین پس از مدتی خاموش میشود.
- سیستم هیدرولیک فرمان از کار میافتد و فرمان بسیار سفت میشود (خطر تصادف).
- واترپمپ از چرخش میایستد و موتور در عرض چند دقیقه جوش میآورد که میتواند به واشر سرسیلندر آسیب جدی بزند.
따라서 (بنابراین) به محض شنیدن صدای غیرطبیعی جیر جیر هنگام گاز دادن، بهتر است در اولین فرصت به یک تعمیرکار مجرب مراجعه کنید.
سخن پایانی
شنیدن صدای جیر جیر ماشین هنگام گاز دادن نشانه واضحی از اصطکاک غیرعادی یا خرابی در قطعات جانبی موتور (مانند تسمه دینام، هرزگردها، یا سیستم اگزوز) است. با تشخیص بهموقع و تعویض قطعات فرسوده، میتوانید از خرابیهای پرهزینه جلوگیری کرده و رانندگی آرام و بیسروصدایی را تجربه کنید.
اگر برای خودروی شما نیز این مشکل پیش آمده است، تجربیات خود را در بخش نظرات با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید تا کارشناسان ما شما را راهنمایی کنند.