علت صدای زوزه کشیدن دنده عقب هنگام حرکت چیست ؟
شنیدن صدای زوزه، جیغ یا زنگ‌زدنِ زیر ماشین هنگام حرکت با دنده عقب (Reverse)، یکی از رایج‌ترین ایرادات در گیربکس‌های دستی و حتی برخی اتوماتیک‌هاست که معمولاً با دنده‌های دیگر (مثل دنده‌های جلو) تفاوت دارد.
دلایل اصلی بروز این صدا به شرح زیر است:
۱. نوع طراحی دنده‌ها (دلیل ذاتی در بسیاری از خودروها)
در اکثر خودروهای دنده‌ای، دنده‌های جلو از نوع هلیکال (مورب یا کج) هستند که دندانه‌های آن‌ها به آرامی با هم درگیر می‌شوند و حرکت بسیار نرم و بی‌صدا دارند. اما دنده عقب در بیشتر گیربکس‌ها از نوع اسپور (ساده یا تخت) است؛ یعنی دندانه‌ها صاف هستند.
-
نتیجه: درگیری دنده‌های صافِ دنده عقب، فیزیکاً ارتعاش و صدای زوزه یا سوت‌مانندِ طبیعی تولید می‌کند. اگر این صدا خفیف باشد و از روز اول خرید خودرو وجود داشته باشد، یک امر مکانیکی عادی و طراحی کارخانه‌ای است و جای نگرانی ندارد.
۲. فرسودگی، لب‌پریدگی یا خرابی دنده‌های دنده عقب
اگر صدای زوزه شدید، غیرعادی باشد یا به تازگی ایجاد شده باشد:
-
دندانه‌های دنده عقب یا شفت مربوطه به دلیل فشار زیاد، کلاچ‌گیری نادرست در حرکت یا فرسودگی، دچار لب‌پریدگی یا خوردگی شده‌اند.
-
ساییدگی لبه‌های دندانه‌ها باعث می‌شود در زمان انتقال نیرو، درگیری به صورت ضربه‌ای و همراه با زوزه بلند انجام شود.
۳. خرابی یا کج شدن ماهک و برنجی دنده عقب
اگر در زمان جا زدن دنده عقب با مشکل مواجه می‌شوید (جا نمی‌رود یا بیرون می‌زند) و هم‌زمان صدای زوزه بلندی هم می‌شنوید، احتمال دارد ماهک، کشویی دنده عقب یا دنده برنجی آن آسیب دیده باشد و دنده به صورت کامل و دقیق در جای خود فیکس نشود.
۴. خرابی بلبرینگ‌های شفت گیربکس
در داخل گیربکس، شفت‌هایی که دنده‌ها روی آن‌ها سوار هستند توسط بلبرینگ‌ها می‌چرخند.
-
اگر بلبرینگ‌های مربوط به شفت دنده عقب یا بلبرینگ‌های انتهای شفت اصلی دچار خوردگی، گشادی یا خرابی ساچمه‌ها شوند، زیر بارِ دنده عقب صدای زوزه‌ای شبیه به سوت ممتد یا زوزه هواپیما ایجاد می‌کنند که با افزایش گاز دادن، فرکانس صدای آن زیرتر و بلندتر می‌شود.
۵. کمبود یا کیفیت پایین روغن گیربکس (واسکازن)
روغن گیربکس وظیفه روان‌کاری و کاهش اصطکاک میان چرخ‌دنده‌ها را بر عهده دارد.
-
اگر سطح روغن گیربکس کاهش یافته باشد (به دلیل نشتی) یا خاصیت خود را از دست داده باشد، فیلم روغنی محافظ بین دندانه‌های تحت‌فشار دنده عقب از بین رفته و اصطکاک شدید باعث ایجاد صدای زوزه یا زنگ‌زدن فلز روی فلز می‌شود.
جمع‌بندی و راهکار عیب‌یابی:
-
اگر صدا ملایم است: معمولاً ساختار دنده‌های دنده عقب است و نیاز به اقدام خاصی ندارد.
-
اگر صدا جدیداً اضافه شده یا بسیار آزاردهنده است: در گام اول واسکازن (روغن گیربکس) را بررسی و در صورت نیاز تعویض کنید. اگر مشکل برطرف نشد، گیربکس نیاز به بازبینی توسط مکانیک دارد تا سلامت بلبرینگ‌ها و دنده‌های دنده عقب بررسی شوند.