علت صدای فیلر تیبا
اگر مالک خودروی تیبا هستید، احتمالاً حداقل یک بار با صدای تیکتیک، چقچق یا تقتق از قسمت موتور مواجه شدهاید. این صدای آزاردهنده که معمولاً با افزایش دور موتور تندتر میشود، در اصطلاح مکانیکی به «صدای فیلر» معروف است.
تنظیم نبودن فیلر (یا همان خلاصی سوپاپها) نه تنها آرامش سرنشینان را بر هم میزند، بلکه میتواند به مرور زمان به موتور خودروی ملی شما آسیب جدی وارد کند. در این مقاله تخصصی از وبلاگ، قصد داریم به بررسی جامع علت صدای فیلر تیبا، نشانههای آن و راههای برطرف کردن این مشکل بپردازیم. پس با ما همراه باشید.
فیلر سوپاپ چیست و چه وظیفهای دارد؟
برای درک بهتر علت صدا، ابتدا باید بدانیم فیلر چیست. سوپاپهای موتور برای باز و بسته شدن نیاز به فضای خالی بسیار کوچکی دارند تا وقتی قطعات فلزی موتور در اثر حرارت منبسط میشوند، سوپاپها کاملاً بسته بمانند. فاصله استاندارد میان میل بادامک (ساق سوپاپ) و استکان تایپیت یا اسبک را «فیلر» میگویند.
در خودروی تیبا (که از موتور M15 بهره میبرد)، فیلر سوپاپها باید در مقاطع زمانی مشخص تنظیم شود. اگر این تنظیم به هم بخورد، موتور دچار صدا و افت performance خواهد شد.
مهمترین دلایل صدای فیلر در خودروی تیبا
صدای فیلر معمولاً به دو شکل بروز میکند: یا فیلر «زیاد» است (که صدای چقچق ایجاد میکند) یا فیلر «کم» است (که صدایی شبیه به توربین یا سوختن سوپاپ میدهد). در ادامه اصلیترین علتهای ایجاد این صدا در تیبا را بررسی میکنیم:
۱. طبیعی بودن سایش و نیاز به فیلرگیری دورهای
مهمترین و شایعترین علت صدای فیلر تیبا، کارکرد طبیعی موتور است. با گذشت زمان، قطعات مکانیکی موتور (سوپاپها، نشیمنگاه آنها و بادامکها) دچار سایش میشوند. این سایش باعث تغییر فاصله استاندارد سوپاپها شده و پس از هر ۲۰ هزار تا ۳۰ هزار کیلومتر، موتور تیبا نیاز به فیلرگیری پیدا میکند.
۲. کیفیت پایین روغن موتور یا تعویض دیرهنگام آن
روغن موتور وظیفه روانکاری و کاهش اصطکاک میان قطعات متحرک سرسیلندر را بر عهده دارد. استفاده از روغنهای بیکیفیت، غیراستاندارد یا دیر عوض کردن روغن، باعث رسوبگذاری، روانکاری ضعیف و در نتیجه سایش سریعتر قطعات سیستم تایمینگ میشود که نتیجه آن به هم خوردن تنظیم فیلر و ایجاد سر و صدا است.
۳. داغ کردن بیش از حد موتور (کف تراش یا واشر سرسیلندر)
اگر خودروی تیبا به هر دلیلی (مانند خرابی ترموستات، نشتی آب یا خرابی ونتیلاتور) دچار جوش آوردن و حرارت بالا شود، فلز سرسیلندر و سوپاپها دچار تغییر شکل جزئی میشوند. این انبساط حرارتی غیرعادی، فیلر سوپاپها را از حالت استاندارد خارج کرده و صدای تقتق شدیدی ایجاد میکند.
۴. رانندگی با دور موتور بالا (تخته گاز مداوم)
پیشرانه تیبا (M15) یک موتور اقتصادی است. رانندگی مداوم با دور موتورهای بالا (Redline) فشار مضاعفی به سوپاپها و فنرهای آنها وارد میکند. این فشار زیاد باعث نشست کردن سوپاپها و گشاد شدن فیلر میشود.
از کجا بفهمیم صدای موتور واقعاً صدای فیلر است؟ (علائم بالینی)
گاهی اوقات رانندگان صدای فیلر را با صدای یاتاقان، تسمه دینام یا تایپیت هیدرولیک (البته تیبا تایپیت مکانیکی دارد) اشتباه میگیرند. نشانههای زیر تایید میکند که صدای موتور مربوط به فیلر است:
- صدای تیکتیک ریتمیک: صدایی شبیه به برخورد دو قطعه فلزی کوچک با یکدیگر که با بالا رفتن دور موتور (گاز دادن)، تعداد دفعات و زیری آن بیشتر میشود.
- صدا در زمان سرد بودن موتور: معمولاً صدای فیلر در اولین استارت صبحگاهی (وقتی موتور سرد است) واضحتر شنیده میشود و پس از گرم شدن کمی کاهش مییابد (البته اگر خیلی زیاد باشد همیشه شنیده میشود).
- کشش ضعیف خودرو: اگر فیلر سوپاپ هوا یا دود تنظیم نباشد، تنفس موتور مختل شده و تیبا در سربالاییها کشش همیشگی را نخواهد داشت.
عواقب بیتوجهی به صدای فیلر تیبا چیست؟
برخی از رانندگان فکر میکنند صدای فیلر تنها یک آلودگی صوتی است و آسیبی به خودرو نمیزند؛ اما این یک باور کاملاً غلط است. اگر به موقع برای تنظیم فیلر تیبا اقدام نکنید، خطرات زیر موتور شما را تهدید میکند:
- سوختن سوپاپ: اگر فیلر خیلی کم باشد (سوپاپ کامل بسته نشود)، گازهای داغ احتراق از لبه سوپاپ عبور کرده و باعث سوختن و سوراخ شدن سوپاپ میشود که هزینه تعمیرات بالایی دارد.
- شکستگی یا خرابی میل بادامک: ضربات مداوم ناشی از تنظیم نبودن فاصله، به بادامکها آسیب میزند.
- افزایش مصرف سوخت و آلایندگی: موتور به دلیل احتراق ناقص، سوخت بیشتری مصرف میکند.
راه حل و نحوه برطرف کردن صدای فیلر تیبا
تنها راه حل قطعی برای رفع صدای فیلر تیبا، «فیلرگیری یا تنظیم سوپاپ» توسط یک مکانیک ماهر است. این کار به ابزار خاصی نیاز دارد و نباید توسط افراد مبتدی انجام شود.
- مراحل کار تعمیرکار:
- موتور باید کاملاً سرد باشد (معمولاً ماشین چند ساعت خاموش بوده است).
- قالپاق سوپاپ باز میشود.
- با استفاده از فیلر مسطح (گیج فیلر) و آچار مخصوص، فاصله سوپاپهای دود و هوا طبق استاندارد کارخانه تنظیم میشود (فیلر استاندارد تیبا برای سوپاپ هوا معمولاً ۰/۲۰ و برای دود ۰/۳۰ میلیمتر است، اما مکانیک بر اساس وضعیت موتور تصمیم میگیرد).
- واشر قالپاق سوپاپ تعویض شده و قطعات بسته میشوند.
نکات طلایی برای پیشگیری از بروز زودهنگام صدای فیلر
- تعویض به موقع روغن: از روغنمرغوب (مناسب با شرایط آب و هوایی، مثلاً 10W40 یا 20W50 بر اساس کیلومتر) استفاده کنید و هر ۶۰۰۰ تا ۸۰۰۰ کیلومتر آن را تعویض کنید.
- چک کردن آب و روغن: اجازه ندهید موتور خودرو داغ کند یا کم آب شود.
- تنظیم دورهای: پیشنهاد میشود هر ۳۰ هزار کیلومتر یکبار، فیلر موتور تیبا را توسط مکانیک بررسی کنید.
نتیجهگیری
صدای فیلر تیبا زنگ خطری است که به شما اعلام میکند پیشرانه خودرویتان نیاز به توجه دارد. شنیدن صدای تیکتیک از موتور نباید نادیده گرفته شود. با انجام به موقع فیلرگیری، علاوه بر اینکه از شر این صدای آزاردهنده خلاص میشوید، طول عمر موتور تیبای خود را به طور قابل توجهی افزایش داده و از هزینههای سرسامآور تعمیرگاهی جلوگیری میکنید.
اگر شما هم تجربه مشابهی در مورد صدای موتور تیبا دارید، نظرات و سوالات خود را در بخش کامنتها با ما در میان بگذارید تا کارشناسان ما پاسخگوی شما باشند.