علت کار نکردن فن تیبا
چرا کار نکردن فن تیبا خطرناک است؟
وظیفه اصلی فن رادیاتور، جریان هوا از طریق پرهها برای خنک کردن آب داخل رادیاتور و در نتیجه کاهش دمای موتور است. اگر فن کار نکند، گرمای موتور به سرعت بالا رفته و نشاندهنده آمپر آب به سمت منطقه قرمز (H) خواهد بود. ادامه رانندگی در این حالت میتواند منجر به سوختن واشر سر سیلندر، تاب برداشتن سر سیلندر و حتی قفل کردن موتور شود.
اصلیترین دلایل کار نکردن فن تیبا
مشکل در کار نکردن فن تیبا میتواند به دلیل خرابی در بخشهای الکتریکی، مکانیکی یا سنسورها باشد. در ادامه مهمترین این دلایل را به ترتیب احتمال وقوع بررسی میکنیم:
۱. سوختن فیوز فن
سادهترین و در عین حال شایعترین دلیل کار نکردن فن تیبا، پریدن یا سوختن فیوز مربوط به آن است. سیستم برق تیبا دارای فیوزهای مشخصی برای دور کند و دور تند فن است.
- راه حل: جعبه فیوز خودرو (که معمولاً زیر فرمان یا داخل کاپوت قرار دارد) را بررسی کنید. با استفاده از دفترچه راهنما، فیوز فن را پیدا کرده و در صورت سوختگی، آن را با یک فیوز سالم با همان آمپر تعویض کنید. اگر فیوز بلافاصله پس از تعویض دوباره بسوزد، نشاندهنده اتصال کوتاه در مدار است.
۲. خرابی رله فن (رلهها)
برای کارکرد درست فن تیبا (بهویژه در دو دور کند و تند)، از رلهها استفاده میشود. اگر رلهها بسوزند یا پایههای آنها دچار سولفاته شدن و قطعی شود، دستوری از ایسیو یا فشنگی به فن نمیرسد.
- راه حل: رلههای فن (معمولاً در جعبه فیوز محفظه موتور قرار دارند) توسط برقکار خودرو قابل تست هستند. تعویض رله کار ساده و کمهزینهای است.
۳. خرابی موتور فن (سوختن موتور فن)
خود موتور الکتریکی فن پس از کارکرد طولانیمدت، مستهلک میشود. تمام شدن زغالهای موتور فن، گیر کردن شفت پروانه یا اتصال کوتاه سیمپیچ داخلی میتواند باعث از کار افتادن کامل فن شود.
- راه حل: اگر به موتور فن ضربه آرام بزنید و فن شروع به کار کند، یعنی زغالهای آن تمام شده است. در صورت سوختن کامل موتور فن، باید مجموعه موتور فن تعویض شود.
۴. خرابی فشنگی آب (سنسور دمای آب یا CTS)
فشنگی آب وظیفه دارد دمای موتور را به ایسیو (ECU) گزارش دهد. اگر این سنسور اطلاعات غلط بدهد یا بسوزد، ایسیو متوجه گرم شدن موتور نشده و فرمان روشن شدن فن را صادر نمیکند. در این حالت، معمولاً آمپر آب روی صفحه کیلومتر نیز رفتار غیرعجیبی دارد (یا اصلا بالا نمیآید یا میچسبد).
- راه حل: تعویض فشنگی آب تیبا بسیار راحت و ارزان است و توسط مکانیک به سرعت انجام میشود.
۵. خرابی ترموستات
اگر ترموستات خودرو قفل شود و باز نشود، آب داغ داخل موتور به رادیاتور نمیرسد. در نتیجه، رادیاتور سرد میماند اما موتور جوش میآورد. گاهی اوقات رانندگان این حالت را با کار نکردن فن اشتباه میگیرند، در حالی که فن کار میکند اما آب گرم به آن نمیرسد تا عمل خنکسازی تکمیل شود.
- راه حل: بررسی عملکرد ترموستات و تعویض آن در صورت خرابی.
۶. ایراد در ایسیو (ECU) یا سیمکشی خودرو
در موارد نادرتر، ممکن است ایراد از قطع شدن سیمکشیها، آبخوردگی سوکتها، یا حتی خرابی پینهای مربوط به فن در کامپیوتر خودرو (ECU) باشد. لرزشهای موتور و پوسیدگی سیمها در طول زمان میتواند باعث قطعی در مسیر جریان برق فن شود.
- راه حل: بررسی کامل دستهسیم، سوکتها و در نهایت تست ایسیو توسط برقکار ماهر.
بررسی دور کند و دور تند فن تیبا
فن تیبا دارای دو دور (کند و تند) است:
- دور کند: معمولاً در دمای حدود ۹۰ تا ۹۳ درجه سانتیگراد روشن میشود تا دمای موتور را متعادل نگه دارد. (مقاومت فن در این حالت نقش مهمی دارد).
- دور تند: در دماهای بالاتر (مثلاً در ترافیکهای سنگین یا استفاده از کولر) فعال میشود.
اگر دور کند فن تیبا کار نکند، معمولاً مقاومت فن (رزیستور) سوخته است. در این حالت موتور ناگهان داغ کرده و مستقیم به دور تند میرود که صدای بیشتری دارد.
چه زمانی به تعمیرکار مراجعه کنیم؟
اگر اطلاعات فنی زیادی در زمینه برق خودرو ندارید، پیشنهاد میشود از دستکاری خودسرانه سیمکشی خودداری کنید. حتماً به یک مکانیک یا برقکار خودرو مراجعه کنید تا با استفاده از دستگاه دیاگ و تسترهای مخصوص، منشاء دقیق مشکل (فیوز، رله، سنسور یا موتور فن) را پیدا کرده و آن را برطرف سازد.
سخن پایانی
مشکل کار نکردن فن تیبا مسئلهای نیست که بتوان آن را پشت گوش انداخت. چک کردن دورهای سلامت فیوزها، سطح مایع خنککننده (ضدیخ/آب رادیاتور) و عملکرد صحیح آمپر آب میتواند از بروز خرابیهای ناگهانی و هزینهبر جلوگیری کند. فراموش نکنید که سلامت سیستم خنککننده، تضمینکننده سلامت قلب تپنده خودروی شماست.
اگر شما هم تجربهای در خصوص خرابی فن تیبا و راهحل آن دارید، حتماً در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.