موتور چهار سیلندر معروف XU7JP/L3 که سال‌هاست روی خودروهای پرفروش ایران‌خودرو نظیر پژو ۴۰۵، سمند ال‌ایکس و پژو پارس نصب می‌شود، قلبی مکانیکی با ساختار میل‌سوپاپ بالا (SOHC) دارد. در این موتورها، تنظیم دقیق فاصله مکانیکی میان بادامک میل‌سوپاپ و استکانک سوپاپ که با قطعه‌ای به نام شیم تنظیم می‌شود، از اهمیت حیاتی برخوردار است. عمل شیم‌گیری (یا فیلرگیری) به عنوان حساس‌ترین و دقیق‌ترین مرحله در تنظیم موتور شناخته می‌شود. در این مقاله به بررسی مزایای شیم‌گیری و اصول علمی آن می‌پردازیم.

۱. شیم چیست و چرا موتور به فیلرگیری نیاز دارد؟

هنگامی که موتور خودرو روشن است، قطعات فلزی بر اثر احتراق و احتراق داخلی به شدت داغ شده و دچار انبساط حرارتی می‌شوند. اگر سوپاپ‌ها هیچ فاصله و خلاص‌سازی با بادامک میل‌سوپاپ نداشته باشند، با گرم شدن موتور، ساق سوپاپ منبسط شده و مانع از نشستن کامل سوپاپ روی نشیمگاه خود (Seat) می‌شود. این پدیده خطرناک باعث سوختن لبه سوپاپ، افت شدید کمپرس سیلندر و خام‌سوزی می‌شود. شیم‌گیری این فاصله حیاتی را تنظیم می‌کند.

۲. فواید و مزایای شیم‌گیری به موقع

انجام منظم فیلرگیری و شیم‌گیری موتور XU7 مزایای چشمگیری به همراه دارد:

• افزایش راندمان تنفسی و توان موتور: با باز شدن کامل سوپاپ‌های هوا و دود در زمان‌بندی دقیق، تنفس موتور بهینه شده و شتاب خودرو به طور محسوسی افزایش می‌یابد.

• کاهش چشمگیر مصرف سوخت: تنفس صحیح و تراکم کامل سیلندرها باعث احتراق کامل سوخت و کاهش مصرف بنزین در ترافیک شهری می‌شود.

• رفع صدای اضافی موتور (صدای تیک‌تیک بالای سرسیلندر): شل شدن فیلترها باعث ایجاد صدای مداوم چلق‌چلق در قسمت قالپاق سوپاپ می‌شود که با شیم‌گیری کاملاً رفع می‌گردد.

• جلوگیری از سوختن سوپاپ‌ها و سرسیلندر: فیلتر خیلی سفت مانع بسته شدن سوپاپ شده و عبور گازهای داغ احتراق به لبه سوپاپ آسیب جبران‌ناپذیری می‌زند.

۳. علائم زمان نیاز به شیم‌گیری موتور

۱. شنیده شدن صدای چلق‌چلق یا تیک‌تیک ممتد از زیر در سوپاپ، به‌ویژه هنگامی که موتور سرد است. ۲. افت شتاب خودرو در سربالایی‌ها و تنبل شدن موتور. ۳. بد کار کردن موتور در حالت درجا (لرزش ریپ زدن ملایم). ۴. افزایش آلایندگی در معاینه فنی.