۲۵ دلیلی که باعث جوش آمدن سمند و دنا می شود ؟
داغ کردن موتور خودرو یکی از کابوس‌های هر راننده‌ای است، به‌ویژه اگر خودروی شما ملی محبوب ایران‌خودرو یعنی سمند یا دنا باشد. موتورهای خانواده‌ی XU7، EF7 و EF7 توربو که روی این خودروها نصب شده‌اند، حساسیتژ ویژه‌ای به سیستم خنک‌کننده دارند و کوچک‌ترین نقص در این سیستم می‌تواند آمپر آب را به سمت خطر (منطقه قرمز) هدایت کند.
جوش آوردن ماشین نه تنها آزاردهنده است، بلکه می‌تواند هزینه‌های سنگینی مانند واشر سر سیلندر سوزاندن یا حتی تعویض موتور را به دنبال داشته باشد. در این مقاله تخصصی از بلاگ، ۲۵ دلیل اصلی جوش آوردن سمند و دنا را بررسی می‌کنیم و در نهایت راهکارهای پیشگیری از آن را ارائه می‌دهیم.
چرا سمند و دنا جوش می‌آورند؟ (شناخت سیستم خنک‌کننده)
پیش از اینکه به سراغ لیست ۲۵گانه برویم، باید بدانید که موتورهای EF7 (در دنا و سمند سورن) و XU7 (در سمندهای معمولی) دارای استانداردهای حرارتی متفاوتی هستند، اما اصول کارکرد سیستم خنک‌کننده آن‌ها یکی است. در ادامه، دلایل بالا رفتن آمپر آب این خودروها را به تفکیک بررسی می‌کنیم.
۱. خرابی یا نیم‌سوز شدن ترموستات
ترموستات وظیفه دارد مسیر آب موتور به سمت رادیاتور را کنترل کند. اگر ترموستات قفل کند و باز نشود، آب درون موتور گیر افتاده و در عرض چند دقیقه ماشین جوش می‌آورد.
۲. سوختن یا خرابی فن‌های رادیاتور
فن‌های خنک‌کننده در دنا و سمند دارای دو دور (کند و تند) هستند. اگر دور کند کار نکند، ماشین در ترافیک گرم می‌شود؛ و اگر دور تند از کار بیفتد، در سربالایی‌ها یا سرعت بالا آمپر بالا می‌رود.
۳. خرابی رله فن یا مقاومت فن
بسیاری از اوقات موتور فن سالم است، اما رله‌ها یا مقاومت فن (رواش) آسیب دیده‌اند و فرمان چرخش به فن صادر نمی‌شود.
۴. کم شدن آب رادیاتور (نشتی)
نشتی از شلنگ‌ها، رادیاتور، واترپمپ یا بست‌ها باعث کاهش سطح مایع خنک‌کننده و در نتیجه جوش آوردن می‌شود.
۵. خرابی واترپمپ (پمپ آب)
اگر پره‌های واترپمپ خورده شوند یا پمپ از کار بیفتد، گردش آب در مدار متوقف شده و موتور بلافاصله داغ می‌کند.
۶. گرفتگی رادیاتور (رسوب‌گذاری)
استفاده از آب شهری به جای ض ضدیخ/ضدجوش باعث رسوب‌گذاری در شبکه‌های رادیاتور و کاهش تبادل حرارتی می‌شود.
۷. خرابی واشر سر سیلندر
سوختن واشر سر سیلندر باعث ورود گازهای احتراق به درون سیستم آب می‌شود که نتیجه آن جوش آوردن مداوم و حباب زدن آب در قمقمه است.
۸. عمل نکردن درب رادیاتور (یا منبع انبساط)
درب رادیاتور یا منبع انبساط وظیفه تنظیم فشار سیستم را دارد. اگر سوپاپ آن خراب شود، نقطه جوش آب پایین آمده و خودرو زودتر جوش می‌آورد.
۹. کیفیت پایین مایع خنک‌کننده (ضد یخ نامرغوب)
ضد یخ نقطه جوش آب را بالا می‌برد. استفاده از آب خالص یا ضدیخ تقلبی کارایی سیستم خنک‌کننده را به شدت کاهش می‌دهد.
۱۰. خرابی یا کثیفی سنسور دمای آب (مهره آب)
سنسور دما اطلاعات را به ایسیو (ECU) می‌فرستد. اگر این سنسور اطلاعات غلط بدهد، ایسیو به موقع فرمان روشن شدن فن را صادر نمی‌کند.
۱۱. هوا گرفتن سیستم خنک‌کننده
وجود هوا در مدار آب سمند و دنا مانع از گردش صحیح مایع خنک‌کننده می‌شود. هواگیری غیراصولی یکی از دلایل رایج جوش آوردن است.
۱۲. کثیفی پره‌های بیرونی رادیاتور
نشستن خاک، حشرات و گل‌ولای روی رادیاتور (به‌ویژه رادیاتور کولر که جلوی رادیاتور آب است) مانع از عبور جریان هوا می‌شود.
۱۳. خرابی یا گرفتگی کاتالیزور
گرفتگی اگزوز و کاتالیزور باعث می‌شود گازهای خروج از موتور تحت فشار بمانند که این امر دمای موتور را به شدت بالا می‌برد.
۱۴. استفاده از دنده مرده در سربالایی
فشار آوردن به موتور در دنده‌های سبک (مثل دنده ۴ یا ۵ در سربالایی) فشار مضاعفی به موتور EF7 و XU7 وارد کرده و باعث جوش آوردن می‌شود.
۱۵. بار بیش از حد و سرنشینان زیاد
پُر کردن خودرو با سرنشین و بار زیاد، به خصوص در روزهای گرم تابستان، فشار روی موتور را افزایش می‌دهد.
۱۶. خرابی ایسیو (ECU) یا خطای نرم‌افزاری
در دنا و سمند، ایسیو زمان روشن شدن فن‌ها را کنترل می‌کند. گاهی باگ‌های نرم‌افزاری یا خرابی ایسیو مانع از کارکرد صحیح فن‌ها می‌شوند.
۱۷. استفاده از کولر در ترافیک‌های سنگین
در خودروهای دنا و سمند، با روشن شدن کولر، دور تند فن باید وارد مدار شود. اگر سیستم کولر مشکل داشته باشد یا ترافیک خیلی سنگین باشد، موتور تحت فشار قرار می‌گیرد.
۱۸. خرابی تسمه دینام (تسمه پروانه)
در برخی خودروها واترپمپ با تسمه دینام می‌چرخد. پاره شدن یا شل بودن این تسمه باعث از کار افتادن واترپمپ و دینام می‌شود.
۱۹. تاب برداشتن یا ترک خوردن سر سیلندر
اگر موتور قبلاً داغ کرده باشد، ممکن است سر سیلندر تاب برداشته باشد که این امر باعث راه یافتن آب به روغن یا محفظه احتراق و جوش آوردن‌های مکرر می‌شود.
۲۰. استفاده از روغن موتور نامناسب یا کهنه
روغن موتور وظیفه خنک‌کاری بخش‌هایی از موتور را که آب به آن‌ها دسترسی ندارد بر عهده دارد. روغن فاسد یا با گرانروی نامناسب باعث افزایش حرارت موتور می‌شود.
۲۱. خرابی شمع‌ها و سیستم جرقه
اگر شمع‌ها فرسوده باشند یا دلایل احتراق ناقص وجود داشته باشد، راننده مجبور است گاز بیشتری بدهد و موتور گرم‌تر می‌شود.
۲۲. عمل نکردن ترموسوئیچ (در مدل‌های قدیمی‌تر)
در برخی مدل‌ها، ترموسوئیچ روی رادیاتور نصب شده است که با خرابی آن، فن روشن نمی‌شود.
۲۳. مسدود بودن لوله‌های باریک برگشت آب
در سیستم خنک‌کننده دنا و سمند لوله‌های باریکی برای هواگیری اتوماتیک و گردش آب وجود دارد. گرفتگی آن‌ها جریان را مختل می‌کند.
۲۴. پارک کردن طولانی‌مدت زیر آفتاب شدید
اگر خودرو ساعت‌ها زیر آفتاب مستقیم باشد و مایعات درون موتور پیش‌گرم شوند، به محض روشن کردن، مستعد جوش آوردن است.
۲۵. عیوب مکانیکی داخلی موتور (یاتاقان‌زدگی جزئی یا گشادی پیستون)
اصطکاک بیش از حد قطعات داخلی به دلیل کیفیت پایین قطعات تراشکاری‌شده یا روغن‌کاری ناقص، حرارت تولید می‌کند.
نکات حیاتی: هنگام جوش آوردن سمند و دنا چه کنیم؟
اگر آمپر آب دنا یا سمند شما بالا رفت، رعایت این نکات می‌تواند از سوختن موتور جلوگیری کند:
- هرگز موتور را خاموش نکنید! (مگر اینکه موتور قفل کرده باشد). خاموش کردن ناگهانی موتور باعث می‌شود آب درون بلوک موتور به جوش بیاید و سر سیلندر تاب بردارد. خودرو را در جای امن متوقف کنید، کاپوت را بالا بزنید و بگذارید موتور با دور آرام کار کند تا فن‌ها خنک‌کاری را انجام دهند.
- روی موتور آب نریزید! ریختن آب سرد روی بلوک داغ موتور (به‌ویژه در موتورهای چدنی یا آلومینیومی) می‌تواند باعث ترک خوردن بلوک یا سر سیلندر شود.
- درب رادیاتور را بلافاصله باز نکنید! سیستم تحت فشار است و آب داغ با فشار به بیرون پاشیده شده و باعث سوختگی شدید می‌شود. صبر کنید تا خودرو خنک شود، سپس به آرامی و با پارچه درب را باز کنید.
نتیجه‌گیری
خودروهای سمند و دنا به دلیل طراحی موتور و عایق‌بندی محفظه موتور، نیاز به مراقبت بیشتری از سیستم خنک‌کننده دارند. بررسی دوره‌ای سطح آب، تعویض به‌موقع ضدیخ، چک کردن سلامت فن‌ها و سرویس رادیاتور می‌تواند از ۹۰ درصد این مشکلات جلوگیری کند. اگر خودروی شما به‌طور مداوم جوش می‌آورد، حتماً به یک مکانیک متخصص مراجعه کنید تا از صدمات سنگین‌تر جلوگیری شود.