آشنایی با انواع موتورهای سری TU پژو و سیتروئن
خانواده موتورهای TU شرکت پژو-سیتروئن (PSA) را می‌توان یکی از محبوب‌ترین، پراستفاده‌ترین و البته آشنا‌ترین پیشرانه‌ها در صنعت خودروی ایران دانست. از پژو ۲۰۶های جوان‌پسند گرفته تا پژو پارس، ۴۰۵ و حتی رانا، سال‌هاست که با اعضای مختلف این خانواده‌ی مهندسی‌شده‌ی فرانسوی رانندگی می‌کنیم.
اگر مایلید بدانید تفاوت موتورهای TU3، TU5 و سایر اعضای این خانواده چیست و چرا این پیشرانه‌ها تا این حد در بازار ایران محبوب شده‌اند، در این مقاله جامع با ما همراه باشید.
تاریخچه و فلسفه پیدایش موتورهای سری TU
خانواده موتورهای TU در اواخر دهه ۱۹۸۰ (میلادی) معرفی شدند تا جایگزین موتورهای قدیمی‌تر سری X در محصولات پژو و سیتروئن شوند. هدف اصلی طراحان PSA از ساخت این موتورها، کاهش مصرف سوخت، کاهش آلایندگی، کاهش وزن کلی خودرو و در عین حال افزایش راندمان و بهره‌وری بود.
موتورهای سری TU همگی از نوع چهار سیلندر خطی بنزینی هستند که با حجم‌های مختلف (از ۱.۱ تا ۱.۶ لیتر) و با دو نوع سرسیلندر ۸ سوپاپ و ۱۶ سوپاپ طراحی و تولید شده‌اند. بلوک سیلندر این موتورها در مدل‌های اولیه از چدن و در مدل‌های پیشرفته‌تر (و برخی قطعات جانبی) از آلومینیوم ساخته شد که نقش مهمی در کاهش وزن آن‌ها داشت.
معرفی مهم‌ترین اعضای خانواده موتور TU در بازار ایران
در بازار خودروی ایران، موتورهای سری TU با استقبال بی‌نظیری روبرو شدند. در ادامه به بررسی مهم‌ترین و پرکاربردترین مدل‌های این سری می‌پردازیم:
۱. موتور TU3 (حجم ۱.۴ لیتر – ۸ سوپاپ)
این موتور یکی از نسخه‌های اقتصادی و اولیه خانواده TU است که بیشتر با پژو ۲۰۶ تیپ ۲ در ایران شناخته می‌شود.
- حجم دقیق: ۱۳۶۰ سی‌سی
- تعداد سوپاپ: ۸ سوپاپ (SOHC)
- قدرت: حدود ۷۵ اسب بخار
- گشتاور: ۱۱۸ نیوتن‌متر
- ویژگی‌ها: موتور TU3 به دلیل استهلاک پایین، مصرف سوخت مناسب در شهر و تعمیرات نسبتاً ساده، سال‌هاست که به عنوان یک پیشرانه شهری قابل اعتماد شناخته می‌شود. البته شتاب‌گیری آن با وزن بدنه پژو ۲۰۶ خیلی چابک نیست، اما برای رانندگی‌های روزمره درون‌شهری کاملاً جوابگوست.
۲. موتور TU5 (حجم ۱.۶ لیتر – ۱۶ سوپاپ) – ستاره بی‌چون‌وچرا
بدون شک محبوب‌ترین و موفق‌ترین موتور سری TU در ایران، TU5 است. این پیشرانه که ابتدا روی پژو ۲۰۶ تیپ ۵ و تیپ ۶ نصب شد، به دلیل کارایی بالا راه خود را به خودروهای دیگری نظیر پژو ۲۰۶ صندوقدار، پژو پارس LX، رانا، H30 کراس و حتی دنا باز کرد.
- حجم دقیق: ۱۵۸۷ سی‌سی
- تعداد سوپاپ: ۱۶ سوپاپ (DOHC)
- قدرت: حدود ۱۰۵ الی ۱۱۰ اسب بخار (بسته به نوع ایسیو و کالیبراسیون)
- گشتاور: ۱۴۲ نیوتن‌متر
- ویژگی‌ها: موتور TU5 تعادل بسیار خوبی میان قدرت، مصرف سوخت و استهلاک برقرار کرده است. وزن سبک، طراحی ۱۶ سوپاپ، نرمی کارکرد و پتانسیل خوب برای تیونینگ از نقاط قوت اصلی این موتور به شمار می‌رود.
۳. موتور TU5P (نسخه ارتقایفته ایرانیزه – EC5)
در سال‌های اخیر و با قطع همکاری‌های پژو با ایران‌خودرو، نسخه بومی‌سازی‌شده و ارتقایفته‌ای از موتور TU5 با نام EC5 (و در نام‌گذاری داخلی TU5P) معرفی شد. این موتور هم‌اکنون روی محصولات جدیدتری مانند تارا و دنا پلاس‌های جدید نصب می‌شود.
- تغییرات کلیدی: اضافه شدن سیستم زمان‌بندی متغیر سوپاپ‌ها (CVVT)، بهبود سیستم خنک‌کننده، استفاده از پمپ روغن جدید و استاندارد آلایندگی بالاتر (Euro ۵). این تغییرات باعث افزایش گشتاور در دورهای پایین و بهبود مصرف سوخت شده است.
سایر موتورهای سری TU (کمتر دیده‌شده در ایران)
خانواده TU شامل نسخه‌های دیگری نیز هست که شاید حضور کمرنگی در بازار ایران داشته‌اند، اما شناخت آن‌ها خالی از لطف نیست:
- TU1 (حجم ۱.۱ لیتر): ضعیف‌ترین عضو خانواده با حجم ۱۱۲۴ سی‌سی و ۸ سوپاپ که روی مدل‌های بسیار پایه پژو ۱۰۶ و ۲۰۶ در اروپا نصب می‌شد.
- TU3A / TU3JP: نسخه‌های تکامل‌یافته موتور TU3 با استاندارد آلایندگی بالاتر و سیستم انژکتوری مدرن‌تر.
- TU5JP4: همان موتور معروف TU5 است که در خودروهای رالی و مدل‌های اسپرت پژو/سیتروئن در اروپا نیز استفاده گسترده‌ای داشت.
- ET3 (یا TU34): نسخه‌ای ۱.۴ لیتری اما ۱۶ سوپاپ بود که روی برخی محصولات پژو در بازار اروپا عرضه شد.
مزایای اصلی موتورهای سری TU
- مصرف سوخت بهینه: به لطف طراحی مدرن، وزن سبک و آیرودینامیک داخلی مناسب، این موتورها مصرف سوخت اقتصادی دارند.
- قطعات یدکی فراوان و ارزان: از آنجا که سال‌هاست این موتورها در ایران مونتاژ می‌شوند، قطعات مصرفی و یدکی آن‌ها به وفور و با قیمت‌های نسبتاً مناسب در بازار یافت می‌شود.
- تعمیرپذیری آسان: مکانیک‌های ایرانی تسلط بسیار خوبی روی تعمیر و اورهال این موتورها دارند.
- تنوع نصب بالا: قابلیت نصب این موتور روی بدنه‌های مختلف (از هاچ‌بک تا سدان‌های بزرگ‌تر مانند پژو پارس) نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری بالای آن است.
معایب و نقاط ضعف رایج
با وجود تمام خوبی‌ها، موتورهای سری TU بدون ایراد نیستند:
- حساسیت به روغن و کیفیت سوخت: موتورهای ۱۶ سوپاپ (مانند TU5) به کیفیت روغن موتور و تعویض به‌موقع آن بسیار حساس هستند. بی‌توجهی به این موضوع می‌تواند منجر به آسیب جدی به یاتاقان‌ها و میل‌سوپاپ شود.
- واشر سرسیلندر: مانند بسیاری از موتورهای آلومینیومی، داغ کردن موتور می‌تواند به راحتی باعث سوزاندن واشر سرسیلندر شود.
- نشتی روغن: یکی از مشکلات شایع در برخی مدل‌های کارکرده TU5، نشتی روغن از اورینگ‌های درب سوپاپ و هوزینگ ترموستات است.
نتیجه‌گیری
خانواده موتورهای TU پژو و سیتروئن بدون شک نقش پررنگی در تاریخ خودروسازی ایران ایفا کرده‌اند. موتور TU3 به عنوان گزینه‌ای اقتصادی برای شهر و موتور TU5 به عنوان پیشرانه‌ای چالاک، کم‌مصرف و پرقدرت، سال‌هاست که همراه رانندگان ایرانی هستند.
اگر قصد خرید خودرویی با این پیشرانه‌ها را دارید، با رعایت اصول نگهداری، استفاده از روغن‌های باکیفیت و بررسی به‌موقع سیستم خنک‌کننده، می‌توانید سال‌ها از سواری نرم و بی‌دردسر آن‌ها لذت ببرید.
نظر شما چیست؟ آیا تجربه رانندگی با خودروهای مجهز به موتور TU5 یا TU3 را داشته‌اید؟ کدام‌یک را ترجیح می‌دهید؟ نظرات خود را با ما در میان بگذارید!