آشنایی با ۱۵ ایراد اساسی که باعث لرزش و کشیدن فرمان خودرو می شود

آشنایی با ۱۵ ایراد اساسی که باعث لرزش و کشیدن فرمان خودرو می‌شود

هیچ‌چیز به اندازه یک سواری نرم و بی‌صدا در جاده لذت‌بخش نیست؛ اما امان از روزی که فرمان خودرو شروع به لرزش کند یا مدام به یک سمت کشیده شود. این اتفاق نه تنها آرامش راننده را سلب می‌کند، بلکه زنگ خطری جدی برای امنیت سرنشینان و سلامت قطعات فنی خودرو است.

اگر شما هم پشت فرمان متوجه لرزش‌های آزاردهنده یا تمایل خودرو به تغییر مسیر ناخواسته شده‌اید، تا انتهای این مقاله همراه ما باشید. در این راهنمای جامع از مجله تخصصی خودرو، به بررسی ۱۵ ایراد اساسی که باعث لرزش و کشیدن فرمان خودرو می‌شود می‌پردازیم و راه‌حل‌های رفع آن‌ها را بررسی می‌کنیم.

چرا فرمان خودرو می‌لرزد یا می‌کشد؟ (مقدمه)

سیستم فرمان، پل ارتباطی میان شما و جاده است. هرگونه نامتعادلی، خرابی یا فرسودگی در سیستم تعلیق، چرخ‌ها و ترمزها، خود را به شکل لرزش، زنش یا کشیدن فرمان نشان می‌دهد. بی‌توجهی به این نشانه‌ها می‌تواند هزینه‌های تعمیرات سنگینی را به شما تحمیل کند و حتی منجر به تصادفات خطرناک شود.

در ادامه، این ۱۵ عامل کلیدی را به تفکیک بررسی می‌کنیم.

بخش اول: ۸ عامل اصلی لرزش فرمان خودرو

لرزش فرمان معمولاً در سرعت‌های خاص (مثلاً بین ۸۰ تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت) یا هنگام ترمزگیری بیشتر خودنمایی می‌کند. در ادامه دلایل اصلی آن را می‌خوانیم:

۱. بالانس نبودن چرخ‌ها (شایع‌ترین دلیل)

اگر وزن لاستیک‌ها و رینگ‌ها در تمام نقاط یکسان نباشد، نیروی گریگریز از مرکز در سرعت‌های بالا باعث ایجاد لرزش می‌شود. این لرزش معمولاً در سرعت‌های مشخصی شروع شده و با افزایش یا کاهش سرعت ممکن است کم شود.

راه‌حل: مراجعه به آپاراتی و بالانس کردن چرخ‌ها (استاتیک و دینامیک).
۲. خرابی، تاب داشتن یا کیفیت پایین لاستیک‌ها

لاستیک‌ها قلب تپنده ارتباط خودرو با زمین هستند. آپارات‌زدگی، پوسته‌پوسته‌شدن، پله شدن آج لاستیک‌ها یا حتی کیفیت پایین لاستیک‌های متفرقه می‌تواند باعث لرزش فرمان شود. همچنین اگر خودرو مدت زیادی در یک جا پارک بوده باشد، ممکن است لاستیک دچار تغییر شکل موقت (Flat Spot) شود.

راه‌حل: بررسی ظاهر لاستیک‌ها و تعویض آن‌ها در صورت وجود آسیب دیدگی یا ساییدگی غیرعادی.
۳. تاب داشتن دیسک ترمز

آیا هنگام ترمز گرفتن در سرپایینی‌ها یا سرعت‌های بالا، فرمان و پدال ترمز همزمان می‌لرزند؟ مقصر اصلی دیسک ترمز تاب‌دار است. گرم شدن بیش از حد دیسک و برخورد ناگهانی با آب (رد شدن از چاله آب) باعث سرد شدن ناگهانی و تاب برداشتن آن می‌شود.

راه‌حل: تراشکاری دیسک ترمز (در صورت مجاز بودن ضخامت) یا تعویض آن.
۴. خرابی پلوس و سرپلوس

پلوس وظیفه انتقال نیرو از گیربکس به چرخ‌ها را دارد. اگر گردگیر پلوس پاره شده و گریس آن خارج شود، مفصل‌های سرپلوس دچار سایش و خرابی می‌شوند. خرابی پلوس معمولاً باعث لرزش فرمان هنگام شتاب‌گیری (به‌ویژه در سر پیچ‌ها) می‌شود.

راه‌حل: تعویض گردگیرهای پاره و در صورت نیاز، تعویض مجموعه پلوس یا سرپلوس.
۵. مشکل در سیستم تعلیق و جلوبندی (سیبک‌ها، طبق‌ها و بوش‌ها)

جلو بندی خودرو مجموعه پیچیده‌ای است. خرابی سیبک‌ها، شل شدن بوش‌ها یا فرسودگی قطعات جلوبندی باعث می‌شود چرخ‌ها بازی اضافی پیدا کنند که این بازی به فرمان منتقل می‌شود.

راه‌حل: بازدید دوره‌ای جلوبندی توسط مکانیک و تعویض قطعات مستهلک.
۶. شل بودن پیچ‌های چرخ

یکی از خطاهای خطرناک پس از آپاراتی یا تعویض لاستیک، سفت نکردن اصولی پیچ‌های چرخ است. شل بودن حتی یکی از پیچ‌ها باعث ایجاد لرزش شدید و تکان خوردن فرمان می‌شود.

راه‌حل: آچارکشی و بررسی سفت بودن پیچ چرخ‌ها با آچار ترکمتر.
۷. خرابی بلبرینگ چرخ

بلبرینگ چرخ به چرخش روان چرخ کمک می‌کند. اگر بلبرینگ دچاراتر، خرابی یا قفل‌شدگی شود، علاوه بر ایجاد صدای زوزه در سرعت بالا، می‌تواند باعث لرزش فرمان نیز بشود.

راه‌حل: تعویض بلبرینگ چرخ آسیب‌دیده.
۸. رینگ‌های تاب‌دار یا آسیب‌دیده

عبور با سرعت از روی دست‌اندازها و چاله‌ها می‌تواند باعث تاب برداشتن رینگ‌های آلومینیومی (اسپرت) یا آهنی شود. رینگ تاب‌دار هرچقدر هم لاستیک خوبی داشته باشد، بالانس نمی‌شود و فرمان را می‌لرزاند.

راه‌حل: رینگ‌صاف‌کنی (تاب‌گیری رینگ) توسط دستگاه‌های مخصوص یا تعویض رینگ.
بخش دوم: ۷ عامل اصلی کشیدن فرمان خودرو (به یک سمت)

اگر خودروی شما تمایل دارد بدون دخالت شما به سمت چپ یا راست منحرف شود و مدام باید فرمان را اصلاح کنید، یکی از ۷ ایراد زیر رخ داده است:

۹. تنظیم نبودن زاویه چرخ‌ها (Alignment / میزان فرمان)

شایع‌ترین دلیل کشیدن فرمان، به‌هم‌خوردن زوایای چرخ‌ها (به‌ویژه زاویه توئین یا Toe) است. برخورد شدید با جدول یا چاله‌ها این زاویه را به هم می‌ریزد.

راه‌حل: انجام میزان فرمان با دستگاه‌های دیجیتالی یا لیزری.
۱۰. کم باد بودن یا اختلاف باد لاستیک‌ها

اگر باد یکی از لاستیک‌های جلو کمتر از دیگری باشد، مقاومت غلتشی آن لاستیک بیشتر شده و خودرو ناخودآگاه به سمت لاستیک کم‌باد کشیده می‌شود.

راه‌حل: تنظیم باد منظم لاستیک‌ها (حداقل ماهی یک‌بار).
۱۱. گیر کردن یا خرابی کالیپر ترمز

اگر پیستون یا کشویی کالیپر ترمز دچار گیرپاژ شود، لنت ترمز به صورت دائم با دیسک درگیر می‌ماند. این پدیده علاوه بر داغ شدن چرخ و بو سوختگی، باعث کشیده شدن فرمان به سمت چرخ درگیر می‌شود.

راه‌حل: سرویس سیستم ترمز، تعویض پین‌های کشویی و لوازم کالیپر.
۱۲. ساییدگی نامتوازن لاستیک‌ها (Pirelli / Feathering)

گاهی اوقات به دلیل تنظیم نبودن جلوبندی یا خرابی کمک‌فنرها، لاستیک‌ها به صورت پلکانی یا نامتعادل ساییده می‌شوند. این پدیده هم باعث لرزش و هم کشیدن فرمان می‌شود.

راه‌حل: تعویض لاستیک‌های جلو با عقب (در صورت امکان) و اصلاح جلوبندی.
۱۳. خرابی سیستم فرمان (جعبه فرمان یا پمپ هیدرولیک)

در خودروهای با هیدرولیک سنتی یا فرمان‌های برقی (EPS)، خرابی جعبه فرمان، نشرو روغن هیدرولیک یا ایراد در سنسورهای فرمان برقی می‌تواند باعث سفتی یک‌طرفه فرمان یا کشیدن آن شود.

راه‌حل: تعمیر یا تعویض جعبه فرمان توسط متخصص سیستم‌های هیدرولیک و برق خودرو.
۱۴. شاسی آسیب‌دیده یا کج شدن بدنه (شاسی‌کشی نیاز است)

اگر خودرو تصادف شدیدی از ناحیه جلو داشته باشد و شاسی آن آسیب دیده یا اصطلاحاً «دوبل» زده باشد، زوایای هندسی خودرو به هم می‌خورد. در این حالت حتی با میزان فرمان دقیق نیز خودرو می‌کشد.

راه‌حل: بازدید شاسی توسط شاسی‌ساز ماهر و شاسی‌کشی با دستگاه.
۱۵. خرابی کمک‌فنرها و سیستم تعلیق

کمک‌فنرهای ضعیف یا معیوب باعث می‌شوند وزن خودرو در هنگام ترمزگیری یا عبور از پیچ‌ها به طور مساوی روی چرخ‌ها توزیع نشود که این امر خود را به شکل کشیدن فرمان نشان می‌دهد.

راه‌حل: تست کمک‌فنرها و تعویض جفتی آن‌ها در صورت خرابی.
جدول خلاصه: عیب‌یابی سریع لرزش و کشیدن فرمان
علامت خرابی محتمل‌ترین علت اقدام فوری
لرزش در سرعت بالا (مثلاً ۱۰۰ کیلومتر) بالانس نبودن چرخ‌ها مراجعه به آپاراتی برای بالانس
لرزش هنگام ترمز گرفتن تاب داشتن دیسک ترمز تراش یا تعویض دیسک ترمز
کشیده شدن فرمان به یک سمت تنظیم نبودن باد لاستیک یا میزان فرمان تنظیم باد و میزان فرمان
لرزش هنگام شتاب‌گیری و پیچیدن خرابی پلوس و سرپلوس بررسی گردگیر و تعویض پلوس
نکات طلایی برای پیشگیری از لرزش و کشیدن فرمان

پیشگیری همیشه کم‌هزینه‌تر از درمان است. با رعایت این نکات می‌توانید عمر مفید سیستم تعلیق و فرمان خودرو را افزایش دهید:

عبور با احتیاط از دست‌اندازها: از رد شدن با سرعت بالا از روی سرعت‌گیرها و چاله‌ها خودداری کنید.
بررسی ماهانه باد لاستیک‌ها: همیشه باد لاستیک‌ها را روی عدد توصیه شده توسط سازنده تنظیم کنید.
چرخش دوره‌ای لاستیک‌ها (Rotations): هر ۱۰ هزار کیلومتر لاستیک‌های جلو و عقب را با توجه به جهت گل لاستیک جابجا کنید تا سایش یکنواخت شود.
بازدیدی دوره‌ای جلوبندی: هر ۶ ماه یک‌بار یا پیش از سفرهای طولانی، جلوبندی خودرو را به یک مکانیک نشان دهید.
نتیجه‌گیری

لرزش و کشیدن فرمان خودرو مواردی نیستند که بتوان آن‌ها را پشت گوش انداخت یا به امید اینکه «خودش خوب می‌شود» رهایشان کرد. این ایرادات علاوه بر اینکه لذت رانندگی را از بین می‌برند، ایمنی شما و عزیزانتان را به خطر می‌اندازند و به سایر قطعات خودرو نیز آسیب جدی می‌زنند.

با شناخت ۱۵ ایراد اساسی که باعث لرزش و کشیدن فرمان خودرو می‌شود، حالا می‌توانید هنگام بروز مشکل، با آگاهی بیشتری به تعمیرگاه مراجعه کرده و از هزینه‌های اضافی جلوگیری کنید.

اگر شما هم تجربه‌ای در زمینه رفع لرزش یا کشیدن فرمان خودرو دارید، حتماً آن را در بخش نظرات با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید!