آموزش ترتیب چیدن وایر شمع خودرو به زبان ساده
آموزش ترتیب چیدن وایر شمع خودرو به زبان ساده + راهنمای عیب‌یابی
اگر تا به حال کاپوت خودرو خود را بالا زده باشید، احتمالاً متوجه کابل‌های ضخیمی شده‌اید که از دلکو یا کوئل به شمع‌های موتور متصل هستند. به این کابل‌ها، وایر شمع (Spark Plug Wire) می‌گویند. وظیفه حیاتی این قطعه، انتقال جریان برق ولتاژ بالا از منبع جرقه به شمع‌ها است تا احتراق در سیلندرها انجام شود.
اما آیا می‌دانید اگر وایرها جابجا بسته شوند چه اتفاقی می‌افتد؟ ماشین روشن می‌شود؟ کار می‌کند؟ در این مقاله جامع از سری مقالات آموزش تعمیرات خودرو، قصد داریم به زبان ساده به شما آموزش دهیم که ترتیب چیدن وایر شمع خودرو چگونه است و چطور می‌توانیم بدون دردسر آن‌ها را مرتب کنیم. با ما همراه باشید.
چرا ترتیب چیدن وایر شمع‌ها تا این حد مهم است؟
موتورهای احتراق داخلی (مثل موتور اکثر خودروهای داخلی مانند پراید، پژو ۴۰۵، سمند و…) برای اینکه به نرمی و با قدرت کار کنند، نیاز به یک نظم دقیق دارند. این نظم در قالب «توالی احتراق» (Firing Order) شناخته می‌شود.
برای مثال، در یک موتور ۴ سیلندر رایج، احتراق به ترتیب خاصی (معمولاً ۱-۳-۴-۲) در سیلندرها رخ می‌دهد. اگر شما وایرها را جابجا وصل کنید، جرقه در زمانی که پیستون در جای مناسب نیست زده می‌شود. نتیجه چیست؟
موتور به شدت لرزش می‌کند (اصطلاحاً کارکرد سه کار یا نامنظم پیدا می‌کند).
شتاب خودرو به‌شدت افت می‌کند.
مصرف سوخت به آسمان می‌رود.
ممکن است به سوپاپ‌ها و موتور آسیب جدی وارد شود (Backfire یا پس‌زدن آتش).
ترتیب احتراق در خودروهای رایج ایرانی چقدر است؟
قبل از اینکه سراغ چیدن وایرها برویم، باید بدانید که شماره‌گذاری سیلندرها در اکثر خودروها از سمت سمت تسمه‌ها (جلو موتور) به سمت گیربکس (اتاق) به صورت ۱، ۲، ۳ و ۴ انجام می‌شود.
ترتیب احتراق در ۹۰ درصد خودروهای ۴ سیلندر استاندارد به شکل زیر است:
۱ – ۳ – ۴ – ۲
این یعنی جرقه ابتدا در سیلندر ۱، سپس ۳، بعد ۴ و در نهایت در سیلندر ۲ زده می‌شود. این چرخه مدام تکرار می‌شود.
آموزش گام‌به‌گام و ساده چیدن وایر شمع
فرض کنید وایرها را کاملاً باز کرده‌اید و حالا نمی‌دانید کدام وایر را به کدام شمع بزنید. برای حل این معما مراحل زیر را دنبال کنید:
گام اول: شناخت مبدأ و مقصد
مقصد: شمع‌های ۱ تا ۴ روی سرسیلندر قرار دارند. مشخص کردن آن‌ها بسیار راحت است.
مبدأ: مبدأ جریان برق بسته به نوع خودرو متفاوت است:
در خودروهای کاربراتوری و انژکتوری قدیمی (مثل پراید صبا یا پیکان)، مبدأ «دلکو» است.
در خودروهای انژکتوری جدیدتر (مثل پژو ۴۰۵، پراید‌های مدل بالا و تیبا)، مبدأ «کوئل دوبل» است.
حالت اول: چیدن وایر شمع در خودروهای دارای «دلکو» (مثل پراید قدیمی، پیکان، نیسان)
اگر ماشین شما دلکودار است، کار کمی دقت نیاز دارد:
یافتن سیلندر شماره ۱: موتور را بچسانید تا پیستون سیلندر یک در نقطه مرگ بالا (TMC) و در مرحله تراکم قرار گیرد (معمولاً چکش برق داخل دلکو در این حالت به سمت برجستگی یا علامت سیلندر ۱ روی در دلکو اشاره می‌کند).
چرخش چکش برق: در دلکو را باز کنید. جهت چرخش چکش برق (عقربه‌های ساعت یا خلاف آن) را بررسی کنید. در اکثر خودروها چکش برق در جهت عقربه‌های ساعت می‌چرخد.
اتصال به ترتیب احتراق:
از خروجی روی در دلکو که چکش برق به آن اشاره می‌کند، یک وایر به شمع شماره ۱ بکشید.
حالا به سراغ خروجی بعدی در دلکو (در جهت چرخش چکش برق) بروید و آن را به شمع شماره ۳ وصل کنید.
خروجی بعدی به شمع شماره ۴.
و آخرین خروجی به شمع شماره ۲.
(به طور خلاصه بر اساس جهت چرخش چکش برق روی در دلکو، وایرها به ترتیب ۱-۳-۴-۲ متصل می‌شوند).
حالت دوم: چیدن وایر شمع در خودروهای دارای «کوئل دوبل» (مثل پراید انژکتوری، پژو ۴۰۵، ال ۹۰)
در خودروهای جدیدتر، دلکو حذف شده و کوئل دوبل جای آن را گرفته است. روی کوئل این خودروها معمولاً شماره خروجی‌ها (۱، ۲، ۳، ۴) حک شده است که کار را بسیار ساده می‌کند.
روش اول (روی بدنه کوئل): نگاه کنید؛ روی اکثر کوئل‌های پژو یا پراید، اعداد سیلندرها حک شده است. کافی است وایر خروجی از شماره ۱ روی کوئل را به شمع شماره ۱ موتور وصل کنید. شماره ۲ کوئل به شمع ۲، و همینطور تا آخر.
نکته بسیار مهم در کوئل‌های پژو (XU7): در برخی مدل‌های پژو، خروجی‌های کوئل به صورت جفت عمل می‌کنند (سیلندر ۱ و ۴ با هم، و ۲ و ۳ با هم). در این حالت، جابجا بستن وایرهای ۱ و ۴ روی کوئل مشکلی ایجاد نمی‌کند، اما وایرهای هر جفت نباید با جفت دیگر جابجا شوند. با این حال، بهترین کار رعایت دقیق شماره‌های روی کوئل است.
ترفند طلایی: چگونه اشتباه نکنیم؟
بهترین و حرفه‌ای‌ترین روش برای اینکه هیچ‌وقت در چیدن وایر شمع دچار اشتباه نشوید، قانون یکی‌یکی است:
هرگز همه وایرها را هم‌زمان بیرون نکشید!
وایر کهنه را از روی شمع و کوئل باز کنید.
وایر نو را دقیقاً از همان مسیر و به همان مقصد (همان سیلندر) وصل کنید.
این کار را برای وایر بعدی تکرار کنید. با این روش امکان خطا به صفر می‌رسد.
نشانه‌های خرابی یا اشتباه بسته شدن وایر شمع
از کجا بفهمیم وایرها خرابند یا ترتیب چیدن آن‌ها اشتباه است؟
لرزش شدید موتور درجا (آیدل نامنظم).
پدال گاز تنبل و افت شدید شتاب خودرو.
افزایش محسوس مصرف بنزین.
برق‌دزدی در تاریکی شب (دیدن جرقه دور وایرها).
روشن شدن چراغ چک.
نتیجه‌گیری
چیدن درست وایر شمع خودرو کار چندان سختی نیست، به شرطی که به شماره سیلندرها و ترتیب احتراق (۱-۳-۴-۲) دقت کنید. اگر قصد تعویض وایرها را دارید، پیشنهاد می‌کنیم همیشه از روش تعویض «یکی پس از دیگری» استفاده کنید تا گمراه نشوید. همچنین در خرید وایر شمع نو، حتماً به کیفیت و مقاومت سیم‌ها توجه کنید تا سیستم جرقه زنی خودروی شما همیشه در بالاترین راندمان کار کند.
اگر سوالی در مورد ترتیب وایر شمع خودروی خاص خود دارید، در بخش نظرات بپرسید تا کارشناسان ما پاسخگوی شما باشند!