آموزش تعویض تسمه تایم و واتر پمپ پراید
راهنمای کامل و گام‌به‌گام تعویض تسمه تایم و واتر پمپ در خودروی پراید (موتورهای M13 / پراید صبا، ۱۳۱، ۱۳۲، ۱۱۱، ۱۴۱ و تیبا 1.3):
تعویض واتر پمپ همزمان با تسمه تایم یک تصمیم کاملاً فنی و اقتصادی است؛ زیرا واتر پمپ دقیقاً زیر پوسته و مجموعه تایم قرار دارد و باز کردن مجدد این بخش هزینه‌های اجرت و زمان زیادی دارد.
نکته ایمنی و فنی موتور پراید: خوشبختانه در موتورهای ۸ سوپاپ معمولی پراید (غیر از برخی موتورهای یورو ۴ با میل‌سوپاپ خاص یا اصلاح‌شده)، در صورت کج بستن یا پاره شدن تسمه تایم، سوپاپ‌ها با پیستون برخورد نمی‌کنند و موتور اصطلاحاً «سوپاپ نمی‌زند»؛ اما تایم دقیق برای روشن شدن، شتاب‌گیری صحیح و کارکرد بی‌لرزش موتور ضروری است.
۱. ابزار و تجهیزات مورد نیاز
-
آچار بکس و جغجغه با سایزهای ۱۰، ۱۲، ۱۴، ۱۷ و ۱۹
-
آچار رینگی یا تخت سایز ۱۰، ۱۲ و ۱۴
-
اهرم یا تایلیور کوچک (برای اهرم کردن تسمه‌سفت‌کن و تسمه دینام)
-
چسب واشر نسوز (چسب مزدا یا چسب سیلیکون مشکی/طوسی)
-
چکش لاستیکی یا چوبی
-
تسمه تایم جدید (۱۰۷ دندانه)
-
واتر پمپ جدید به همراه واشر کاغذی/اورینگ نسوز آن
-
ضدیخ و آب مقطر (جهت شارژ مجدد سیستم خنک‌کننده)
-
دستمال تمیز و کاردک پاک‌کننده
۲. مراحل پیش‌نیاز و ایمنی
-
سرد بودن موتور: مطمئن شوید موتور کاملاً سرد است.
-
تخلیه آب رادیاتور: شیر تخلیه زیر رادیاتور را باز کنید تا آب و ضدیخ موتور کاملاً تخلیه شود (چون هنگام باز کردن واتر پمپ، آب باقی‌مانده داخل بلوک خارج می‌شود).
-
جدا کردن قطب منفی باتری: جهت جلوگیری از هرگونه جرقه یا اتصال.
-
جک زدن و باز کردن چرخ: چرخ سمت شاگرد (جلو راست) را باز کنید و شل‌گیر پلاستیکی زیر گلگیر را کنار بزنید تا به فولی میل‌لنگ دسترسی کامل پیدا کنید.
۳. مراحل گام‌به‌گام باز کردن قطعات
گام اول: باز کردن تسمه‌های بیرونی و فولی‌ها
-
پیچ‌های رگلاژ دینام و کولر/فرمان برقی را شل کرده و تسمه دینام و تسمه کولر را خارج کنید.
-
باز کردن فولی میل‌لنگ (فولی سرمیل‌لنگ):
-
خودرو را در دنده ۵ بگذارید و یک نفر پدال ترمز را محکم فشار دهد (یا با بکس بادی / قفل کردن چرخ‌دنده فلایویل).
-
پیچ وسط فولی میل‌لنگ (سایز ۱۹) را باز کنید.
-
فولی بشقابی بیرونی را بیرون بکشید.
-
-
باز کردن قاب‌های پلاستیکی تسمه تایم:
-
قاب بالایی و قاب پایینی تسمه تایم (که با پیچ‌های سایز ۱۰ بسته شده‌اند) را باز کرده و جدا کنید.
-
گام دوم: تایم کردن موتور (تایم‌گیری قبل از باز کردن تسمه کهنه)
قبل از باز کردن تسمه قدیمی، حتماً موتور را روی نقطه مرگ بالا (TDC) تنظیم کنید:
-
پیچ میل‌لنگ را موقتاً روی محور بگذارید و با آچار ۱۹ موتور را در جهت ساعت‌گرد بچرخانید.
-
علامت میل‌سوپاپ (بالا): سوراخ یا علامت شاخص روی چرخ‌دنده میل‌سوپاپ باید دقیقاً روبروی نشانه/بریدگی روی سرسیلندر (ساعت ۱۲) قرار گیرد.
-
علامت میل‌لنگ (پایین): خوار/بریدگی روی دنده میل‌لنگ باید روبروی نشانگر روی بدنه موتور (ساعت ۱۲) تنظیم شود.
[ علامت چرخ‌دنده میل‌سوپاپ ] ---> نقطه شاخص بالای سرسیلندر (ساعت ۱۲)
|
(تسمه تایم)
|
[ علامت چرخ‌دنده میل‌لنگ ] ---> نقطه شاخص روی بدنه پایین (ساعت ۱۲)
گام سوم: آزاد کردن تسمه‌سفت‌کن (تسمه تایم‌کش / تسمه سفت‌کن)
-
پیچ پایه تسمه‌سفت‌کن (Tensioner) را شل کنید.
-
تسمه‌سفت‌کن را با یک پیچ‌گوشتی به سمت عقب فشار دهید تا فنر آن فشرده شود و پیچ آن را موقتاً سفت کنید تا در حالت آزاد بماند.
-
تسمه تایم قدیمی را از روی چرخ‌دنده‌ها خارج کنید.
گام چهارم: تعویض واتر پمپ
-
واتر پمپ پراید توسط ۴ یا ۵ پیچ (سایز ۱۲ یا ۱۰) به بلوک سیلندر متصل است. پیچ‌ها را باز کنید.
-
با ضربه ملایم چکش لاستیکی، واتر پمپ کهنه را جدا کنید. (مراقب خروج ناگهانی آب باقی‌مانده باشید).
-
تمیزکاری سطح: با کاردک و دستمال، محل نشستن واتر پمپ روی بلوک موتور را کاملاً تمیز کنید تا هیچ بقایایی از واشر قبلی یا زنگ‌زدگی باقی نماند.
-
نصب واتر پمپ جدید:
-
لایه بسیار نازکی از چسب نسوز (مزدا) روی دو طرف واشر کاغذی جدید بمالید.
-
واشر و واتر پمپ جدید را در محل خود قرار داده و پیچ‌ها را به صورت ضربدری و با گشتاور مناسب سفت کنید.
-
۴. مراحل نصب تسمه تایم جدید و تایم‌گیری
-
بررسی بلبرینگ تسمه‌سفت‌کن: اگر بلبرینگ تایم‌کش صدا می‌دهد یا لقی دارد، حتماً آن را همزمان تعویض کنید.
-
انداختن تسمه جدید:
-
مطمئن شوید نشانه‌های تایم (میل‌سوپاپ و میل‌لنگ) کوچک‌ترین تغییری نکرده باشند.
-
تسمه جدید را ابتدا روی چرخ‌دنده میل‌لنگ (پایین)، سپس روی چرخ‌دنده واتر پمپ، بعد روی چرخ‌دنده میل‌سوپاپ (بالا) و در نهایت روی بلبرینگ تسمه‌سفت‌کن بیندازید.
-
نکته: سمت چپ تسمه (سمتی که تسمه‌سفت‌کن قرار ندارد) باید کاملاً کشیده و بدون شکم باشد.
-
-
تنظیم کشش تسمه (میزان سفت بودن):
-
پیچ پایه تسمه‌سفت‌کن را شل کنید تا فنر خودکار، کشش استاندارد را روی تسمه اعمال کند.
-
با دست راست، وسط تسمه (بین دنده میل‌سوپاپ و واتر پمپ) را فشار دهید؛ تسمه باید حدود ۸ تا ۱۰ میلی‌متر انعطاف (بازی) داشته باشد یا بتوانید آن را با انگشت حدود ۹۰ درجه بچرخانید.
-
پیچ‌های پایه تسمه‌سفت‌کن را محکم کنید.
-
تست صحت تایمینگ (بسیار مهم):
-
پیچ میل‌لنگ را بگذارید و موتور را دو دور کامل (۳۶۰ × ۲ درجه) با آچار بچرخانید.
-
مجدداً علائم بالای میل‌سوپاپ و پایین میل‌لنگ را چک کنید. اگر هر دو علامت دقیقاً در جای خود (ساعت ۱۲) قرار گرفتند، تایم دقیق است. اگر حتی یک دندانه رد کرده بود، باید تسمه را آزاد کرده و دوباره تنظیم کنید.
۵. جمع‌آوری نهایی و هواگیری
-
قاب‌های بالا و پایین تسمه تایم را ببندید.
-
فولی میل‌لنگ، تسمه دینام و تسمه کولر را نصب کرده و رگلاژ کنید.
-
چرخ و شل‌گیر را ببندید و ماشین را از جک پایین بیاورید.
-
شارژ آب و ضدیخ:
-
مخلوط ۵۰/۵۰ آب مقطر و ضدیخ را داخل رادیاتور بریزید.
-
شیر هواگیری (یا پیچ هواگیری روی لوله آب/ترموستات) را باز کنید تا هوای سیستم خارج شود.
-
-
استارت بزنید و اجازه دهید موتور گرم شود تا فن رادیاتور یک‌بار روشن و خاموش شود؛ سپس سطح آب رادیاتور و منبع انبساط را چک کنید.