آموزش فیلرگیری سوپاپ پراید + تصاویر
آموزش فیلرگیری سوپاپ پراید به زبان ساده (مرحله به مرحله + نکات فنی)
اگر مالک خودروی پراید هستید، احتمالاً حداقل یک بار صدای خشک «تک‌تک» یا «چق‌چق» را از زیر کاپوت ماشین شنیده‌اید؛ صدایی که معمولاً با گرم شدن موتور کمی کمتر می‌شود اما کاملاً از بین نمی‌رود. این صدا، زنگ خطری برای تنظیم نبودن فاصله سوپاپ‌ها است که در اصطلاح مکانیکی به آن «فیلر سوپاپ» می‌گویند.
در این مقاله جامع از سری مقالات آموزش تعمیرات خودرو، قصد داریم به صورت کاملاً تخصصی اما به زبان ساده، آموزش فیلرگیری سوپاپ پراید را به شما ارائه دهیم تا اگر اهل آچارکشی و کارهای فنی هستید، خودتان در خانه از پس آن بربیایید.
چرا فیلرگیری پراید اهمیت دارد؟
سوپاپ‌های موتور پراید وظیفه ورود مخلوط هوا و سوخت و خروج دود را بر عهده دارند. برای اینکه این قطعات در اثر انبساط حرارتی ناشی از احتراق آسیب نبینند، باید یک فاصله بسیار اندک (میکرومتری) بین انتهای ساق سوپاپ و اسکانک اسبک (یا فیلر) وجود داشته باشد.
اگر فیلر خیلی کم یا سفت باشد: سوپاپ‌ها به طور کامل بسته نمی‌شوند، کمپرس موتور افت می‌کند، سوپاپ‌ها می‌سوزند و ماشین در دور آرام بد کار می‌کند.
اگر فیلر خیلی زیاد یا گشاد باشد: صدای چکش‌کاری (همان صدای تک‌تک معروف) به گوش می‌رسد، راندمان موتور کاهش می‌یابد و به میل‌سوپاپ و اسبک‌ها ضربه وارد می‌شود.
زمان مناسب برای فیلرگیری پراید: معمولاً هر ۲۰,۰۰۰ تا ۳۰,۰۰۰ کیلومتر، یا زمانی که صدای موتور غیرعادی شود یا خودرو در سربالایی‌ها کشش سابق را نداشته باشد.
ابزار مورد نیاز برای فیلرگیری پراید
قبل از شروع کار، ابزارهای زیر را آماده کنید:
آچار تخت (معمولاً سایز ۱۰ و ۱۲)
پیچ‌گوشتی تخت کوتاه یا آچار مخصوص فیلرگیری
فیلر (گیج اندازه‌گیری ضخامت)
آچار بکس ۱۰ (برای باز کردن پیچ‌های قالپاق سوپاق)
چسب واشر (در صورت نیاز به تعویض واشر قالپاق)
جک و آچار چرخ (برای چرخاندن میل‌لنگ)
اندازه‌های استاندارد فیلر پراید (سرد و گرم)
یکی از مهم‌ترین نکات در فیلرگیری پراید، میزان فاصله (Gap) است. طبق کتابچه راهنمای سایپا:
فیلر سوپاپ دود: ۰.۳۰ میلی‌متر (۳۰ صدم)
فیلر سوپاپ هوا: ۰.۲۰ میلی‌متر (۲۰ صدم)
نکته حرفه‌ای: بهتر است فیلرگیری زمانی انجام شود که موتور کاملاً سرد است (مثلاً صبح قبل از روشن کردن خودرو).
مراحل گام به گام فیلرگیری سوپاپ پراید
گام اول: دسترسی به سیستم سوپاپ
ماشین را در یک سطح صاف پارک کنید، ترمز دستی را بکشید و دنده را در وضعیت خلاص قرار دهید.
بست باتری را برای احتیاط جدا کنید.
قاب هواکش، کابل گاز و لابلای سیم‌کشی‌های مزاحم روی قالپاق سوپاق را باز کنید.
پیچ‌های قالپاق سوپاق را باز کرده و آن را به آرامی جدا کنید تا مکانیزم میل‌سوپاپ و اسبک‌ها نمایان شود.
گام دوم: قرار دادن موتور در حالت تایم (نقطه مرگ بالا – TDC)
برای فیلرگیری، باید پیستون سیلندر شماره یک در بالاترین نقطه تراکم باشد. برای این کار دو روش وجود دارد:
روش اول (چرخاندن چرخ): ماشین را با جک از یک سمت بالا بیاورید، دنده را در سنگین‌ترین حالت (مثلاً ۴ یا ۵) بگذارید و چرخ را با دست بچرخانید تا علامت روی پولی میل‌لنگ با علامت روی قاب تایم منطبق شود. در این حالت سوپاپ‌های سیلندر ۱ بسته هستند.
روش دوم (نگاه کردن به میل‌سوپاپ): میل‌سوپاپ را بچرخانید تا بادامک‌های سیلندر شماره یک (سمت چپ موتور) رو به بالا قرار بگیرند (به طوری که فشاری روی اسبک‌ها نباشد).
گام سوم: تنظیم فیلرها (قانون فیلرگیری پراید)
ترتیب احتراق پراید ۱-۳-۴-۲ است، اما یک روش آسان‌تر برای مکانیک‌های خانگی وجود دارد به نام «قانون دو تا یکی» یا روش شرقی-غربی:
در موتور پراید (به ترتیب از سمت تسمه تایم یعنی سیلندر ۱ تا ۴):
گیج فیلر (مثلاً ۲۰ برای هوا) را بین ساق سوپاپ و اسبک قرار دهید.
باید گیج با کمی اصطکاک (فشار دست ملایم) حرکت کند. نه خیلی شل باشد که لق بخورد و نه خیلی سفت که گیر کند.
اگر تنظیم نبود، مهره قفل‌کن را با آچار شل کنید، پیچ تنظیم را با پیچ‌گوشتی بچرخانید تا فاصله دلخواه به دست بیاید، سپس در حالی که پیچ تنظیم را نگه داشته‌اید، مهره قفل‌کن را سفت کنید.
این کار را برای سوپاپ‌های هوا و دود هر سیلندر به ترتیب انجام دهید.
نکته: سوپاپ‌های هر سیلندر معمولاً به ترتیب (هوا، دود، دود، هوا) یا مشابه آن چیده شده‌اند. حتماً قبل از شروع، با توجه به مسیر منیفولدها (هوا از سمت کاربراتور/انژکتور و دود از سمت اگزوز) تشخیص دهید کدام سوپاپ هوا و کدام دود است.
نکات طلایی و خطاهای رایج در فیلرگیری پراید
تست نهایی: پس از سفت کردن مهره‌های قفل‌کن، یک بار دیگر فیلر را رد کنید؛ گاهی اوقات با سفت کردن مهره، پیچ تنظیم نیز می‌چرخد و اندازه به هم می‌خورد.
صدای سوپاپ پس از فیلرگیری: اگر بعد از فیلرگیری باز هم صدای تک‌تک شنیدید، احتمالاً فیلرها را گشاد گرفته‌اید یا اسبک‌ها و میل‌سوپاپ دچار خوردگی (طاقچه‌ای شدن) شده‌اند که در این صورت تعویض قطعات فرسوده لازم است.
تعویض واشر قالپاق: هنگام بستن دوباره قالپاق سوپاق، حتماً از واشر نو استفاده کنید و پیچ‌ها را به صورت ضربدری و با فشار متعادل سفت کنید تا روغن‌ریزی پیدا نکند.
نتیجه‌گیری
فیلرگیری سوپاپ پراید شاید در نگاه اول کاری تخصصی به نظر برسد، اما با داشتن ابزار مناسب، حوصله و رعایت دقیق اندازه‌ها (۲۰ برای هوا و ۳۰ برای دود)،کشیدن آچار روی قلب تپنده پراید کار چندان سختی نیست. انجام به موقع این کار علاوه بر حذف صداهای آزاردهنده، باعث کاهش مصرف سوخت، افزایش شتاب و طول عمر موتور خودروی شما خواهد شد.
اگر در هر یک از مراحل سوالی دارید، می‌توانید آن را در بخش نظرات بپرسید تا کارشناسان ما پاسخگوی شما باشند.