تویوتا کمری (Toyota Camry) به عنوان یکی از محبوب‌ترین، باکیفیت‌ترین و پرفروش‌ترین سدان‌های بازار جهانی و ایران، مجهز به پیشرانه‌های پیشرفته بنزینی با سیستم مدیریت هوشمند و دریچه گاز برقی (Electronic Throttle Body – ETB) است. در خودروهای مدرن مجهز به دریچه گاز برقی، ارتباط مکانیکی میان پدال گاز و پولکی هوا حذف شده و سنسورهای پدال گاز سیگنال الکترونیکی را به کامپیوتر مرکزی (ECU) ارسال می‌کنند تا موتور برقی، زاویه دقیق باز شدن دریچه گاز را تنظیم کند. یکی از رایج‌ترین مشکلاتی که مالکان تویوتا کمری پس از تعویض باتری، قطع سرباتری، یا سرویس و تمیز کردن دریچه گاز با اسپری‌های انژکتورشور با آن مواجه می‌شوند، بروز نوسان دور موتور در حالت درجا، بالا ماندن دور موتور روی اعداد بالا (مثلاً ۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰ دور) یا خاموش شدن مکرر خودرو هنگام توقف است. در این مقاله به بررسی علت فنی این پدیده و آموزش گام‌به‌گام روش کالیبراسیون و ریست دستی دریچه گاز کمری می‌پردازیم.

۱. چرا کالیبراسیون دریچه گاز کمری به‌هم می‌خورد؟

کامپیوتر خودروی تویوتا کمری دارای سیستمی به نام «یادگیری تطبیقی یا Adaptive Learning» است. هنگامی که در طول زمان دریچه گاز و لبه‌های پولکی کثیف می‌شوند و رسوبات روغن و دوده مسیر هوا را مسدود می‌کنند، ECU به صورت هوشمند پالس‌های برق ارسالی به موتور دریچه گاز را افزایش می‌دهد تا افت هوای درجا را جبران کند و دور موتور ثابت بماند.

وقتی شما دریچه گاز را با اسپری کاملاً تمیز می‌کنید، مسیر عبور هوا کاملاً باز می‌شود؛ اما ECU همچنان بر اساس داده‌های قبلی و فرض کثیف بودن دریچه گاز، میزان زیادی هوا وارد موتور می‌کند. این اختلاف میان میزان هوای واقعی و محاسبات کامپیوتر، باعث بالا ماندن دور موتور و نوسان می‌شود. همچنین قطع کردن باتری باعث پاک شدن حافظه موقت ایسیو و از دست رفتن تنظیمات اولیه زاویه صفر و صد پلاک گاز می‌گردد.

۲. مراحل انجام کالیبراسیون دستی (بدون نیاز به دستگاه دیاگ)

پیش از مراجعه به تعمیرگاه و صرف هزینه‌های بالا برای دیاگ‌زنی، می‌توانید در اکثر مدل‌های تویوتا کمری (مانند نسل‌های معروف به کمری گرند، اتقا XV40 و XV50) با انجام دقیق مراحل زیر، دریچه گاز را کالیبره کنید:

گام اول: آماده‌سازی مکانیکی اولیه

۱. خودرو را روی سطحی صاف پارک کرده و ترمز دستی را بکشید. ۲. کاپوت را بالا زده و کابل منفی باتری را به مدت ۱۰ دقیقه جدا کنید تا تمام خطاهای حافظه موقت ایسیو پاک شوند. ۳. لوله خرطومی هواکش متصل به دریچه گاز را باز کنید. با استفاده از اسپری مخصوص تمیزکننده دریچه گاز و یک دستمال مایکروفیبر تمیز، دیواره‌های داخلی و لبه پولکی را از هرگونه جرم و دوده پاک کنید.

• نکته بسیار مهم: به هیچ عنوان پولکی دریچه گاز برقی را با دست یا ابزار به زور فشار ندهید، زیرا به چرخ‌دنده‌های پلاستیکی داخلی آسیب جدی وارد می‌کند. ۴. قطعات را به دقت سر جای خود ببندید و کابل باتری را محکم کنید.

گام دوم: اجرای روش یادگیری درجا (Idle Relearn Procedure)

۱. تمامی تجهیزات برقی پرمصرف خودرو شامل سیستم صوتی، کولر (A/C)، چراغ‌ها و برف‌پاک‌کن‌ها را کاملاً خاموش کنید. دنده را در وضعیت پارکینگ (P) قرار دهید. ۲. سوئیچ خودرو را باز کنید (موقعیت ON – برق پشت آمپر کامل روشن شود) اما موتور را استارت نزنید. در همین حالت به مدت ۳۰ ثانیه کامل صبر کنید. در این فاصله، ایسیو موقعیت اولیه و بسته بودن پولکی گاز را اسکن و ثبت می‌کند. ۳. بدون بستن سوئیچ، پدال گاز را به آرامی و به صورت پیوسته تا انتها فشار دهید و سپس به آرامی رها کنید تا به حالت استراحت بازگردد. ۴. سوئیچ را ببندید و حداقل ۳۰ ثانیه صبر کنید تا سیستم کاملاً خاموش شود. ۵. حالا پای خود را از روی پدال گاز بردارید، خودرو را استارت بزنید و اجازه دهید موتور به مدت ۱۰ الی ۱۵ دقیقه کاملاً در حالت درجا (بدون گاز دادن) کار کند تا دمای مایع خنک‌کننده موتور به حد نرمال برسد و فن رادیاتور حداقل یک بار روشن و خاموش شود.

با اجرای دقیق این مراحل، کامپیوتر کمری موقعیت جدید دریچه گاز را یاد گرفته و دور موتور روی عدد استاندارد (حدود ۶۵۰ الی ۷۵۰ دور در دقیقه) تثبیت می‌شود.