آیا شتاب گیربکس دستی از گیربکس اتوماتیک بیشتر است؟
بله، بهطور کلی در شرایط یکسان، شتاب اولیه و ثانویه گیربکسهای دستی (Manual) از گیربکسهای اتوماتیک سنتی (مبدل گشتاوری) و برخی گیربکسهای اتوماتیک قدیمی بیشتر است.
با این حال، در سالهای اخیر با پیشرفت تکنولوژی، این فاصله بسیار کمتر شده و در برخی مدلهای پیشرفته، گیربکسهای اتوماتیک حتی رکورد بهتری ثبت میکنند.
بررسی دقیق دلایل این تفاوت و عملکرد مدلهای مختلف در ادامه آمده است:
۱. چرا گیربکس دستی شتاب بهتری دارد؟
-
تلفات مکانیکی کمتر (راندمان بالا): در گیربکس دستی، نیروی موتور از طریق صفحه کلاج به صورت مکانیکی و مستقیم (بدون واسطه هیدرولیکی) به چرخها منتقل میشود. در این میان، تلفات انرژی بسیار ناچیز است. در مقابل، در گیربکسهای اتوماتیک قدیمی، بخشی از انرژی موتور صرف چرخاندن توربینهای مبدل گشتاور (Torque Converter) و پمپ روغن میشود که به آن «تلفات پمپاژ» میگویند.
-
وزن کمتر: مجموعه گیربکس دستی قطعات الکترونیکی، کامپیوتری، سلنوئیدها و سیستمهای هیدرولیکی سنگین را ندارد و به همین دلیل وزن کلی خودرو سبکتر است که تأثیر مستقیمی روی نسبت قدرت به وزن و شتاب خودرو دارد.
-
کنترل دور موتور توسط راننده (Launch Control دستی): در مدل دستی، راننده میتواند کلاج را در دور موتور دلخواه (نزقال مناسب برای حداکثر گشتاور) رها کند تا خودرو با بیشترین شتاب از جا کنده شود (البته نیازمند مهارت راننده است).
۲. مقایسه انواع گیربکسهای اتوماتیک در شتابگیری
همه گیربکسهای اتوماتیک مثل هم نیستند. عملکرد شتابگیری آنها با هم تفاوت دارد:
-
گیربکسهای اتوماتیک سنتی (AT): به دلیل تاخیر در درگیری مبدل گشتاور و وزن بالا، معمولاً در شتابگیری اولیه کندتر از نسخه دستی همان خودرو عمل میکنند (مگر در مدلهای چندسرعته جدید با قفلکن مبدل).
-
گیربکسهای CVT (ضریب پیوسته): این گیربکسها به دلیل ماهیت عملکردی و پدیده «گاز خوردن بدون افزایش لحظهای سرعت» (طنین زدن دور موتور)، حس شتابِ تند و تیزی به راننده نمیدهند و معمولاً شتاب ضعیفتری نسبت به دستی دارند.
-
گیربکسهای دوکلاچه (DCT / Dual-Clutch): استثنای بزرگ! این گیربکسها (مانند DSG یا PDK) دارای دو کلاج مجزا برای دندههای زوج و فرد هستند که تعویض دنده را در کسری از ثانیه (حتی سریعتر از دست انسان) انجام میدهند. خودروهای مجهز به گیربکس دوکلاچه به دلیل تعویض دندههای فوقسریع و بدون افت فشار بوست (در توربوها)، شتابی بهمراتب بیشتر و سریعتر از گیربکسهای دستی ثبت میکنند.
