تارا اتوماتیک چند سوپاپ است؟ + راهنمای جامع نگهداری و تعمیر موتور ۱۶ سوپاپ تارا
هنگامی که صحبت از خودروهای ملی جدید به میان می‌آید، تارا اتوماتیک به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین محصولات ایران‌خودرو توجه,های زیادی را به خود جلب کرده است. این خودرو با تکیه بر طراحی مدرن، امکانات رفاهی قابل قبول و البته مشخصات فنی به‌روز، توانسته جایگاه خود را در بازار خودروی ایران پیدا کند.
یکی ازرتش‌آمیزترین و در عین حال پرتکرارترین سوالاتی که خریداران و علاقه‌مندان به این خودرو می‌پرسند این است که: «تارا اتوماتیک چند سوپاپ است؟» پاسخ کوتاه به این سوال ۱۶ سوپاپ است. اما این عدد چه تاثیری بر عملکرد خودرو دارد؟ موتور ۱۶ سوپاپ تارا چگونه کار می‌کند؟ و از همه مهم‌تر، اصول نگهداری و تعمیر موتور ۱۶ سوپاپ تارا اتوماتیک چیست؟
در این مقاله جامع از وبلاگ، قصد داریم به تمامی این سوالات پاسخ دهیم و به عنوان یک راهنمای تخصصی، هرآنچه که باید درباره قلب تپنده تارا اتوماتیک بدانید را با شما به اشتراک بگذاریم.
۱. تارا اتوماتیک چند سوپاپ است؟ (آشنایی با قلب تپنده تارا)
برای پاسخ دقیق‌تر به سوال «تارا اتوماتیک چند سوپاپ است؟» باید به سراغ مشخصات فنی پیشرانه آن برویم. تارا اتوماتیک (و همچنین نسخه دستی) از موتور نام‌آشنای TU5P قدرت می‌گیرد. پیشرانه TU5P در واقع نسخه ارتقا یافته و ملی‌شده موتور محبوب TU5 (موتور پژو ۲۰۶ تیپ ۵ و پارس) است.
- تعداد سیلندر: ۴ سیلندر خطی
- حجم موتور: ۱.۶ لیتر (۱۵۸۷ سی‌سی)
- تعداد سوپاپ: ۱۶ سوپاپ (۴ سوپاپ برای هر سیلندر)
- سیستم سوپاپ‌بندی: DOHC (دو میل‌سوپاپ در بالا)
- حداکثر قدرت: ۱۱۳ اسب بخار در ۵۸۰۰ دور در دقیقه
- حداکثر گشتاور: ۱۴۴ نیوتن‌متر در ۴۰۰۰ دور در دقیقه
چرا ۱۶ سوپاپ بودن تارا اتوماتیک اهمیت دارد؟
در گذشته، موتورهای ۸ سوپاپ استاندارد بازار بودند، اما امروزه موتورهای ۱۶ سوپاپ به دلیل راندمان بسیار بالاتر به استاندارد صنعت خودرو تبدیل شده‌اند. داشتن ۴ سوپاپ در هر سیلندر (دو سوپاپ برای ورود هوا/سوخت و دو سوپاپ برای خروج دود) مزایای زیر را به همراه دارد:
- تنفس بهتر موتور: ورود حجم بیشتری از هوا و سوخت به محفظه احتراق.
- راندمان و توان بالاتر: تولید اسب بخار بیشتر نسبت به حجم موتور.
- مصرف سوخت بهینه‌تر: احتراق کامل‌تر سوخت که منجر به کاهش آلایندگی و مصرف بنزین می‌شود.
- عملکرد نرم‌تر در دورهای بالا: کشش بهتر خودرو در جاده‌ها و سبقت‌گیری‌ها.
۲. سیستم CVVT در موتور ۱۶ سوپاپ تارا اتوماتیک
یکی از ویژگی‌های مهمی که در نسخه جدید موتور TU5 (یعنی TU5P روی تارا) اضافه شده، استفاده از سیستم زمان‌بندی هوشمند سوپاپ‌ها (CVVT) است.
در موتورهای ۱۶ سوپاپ سنتی، باز و بسته شدن سوپاپ‌ها زمان‌بندی ثابت داشت. اما وجود سیستم CVVT در تارا اتوماتیک باعث می‌شود که کامپیوتر خودرو (ECU) بسته به دور موتور و میزان فشار روی پدال گاز، زمان باز و بسته شدن سوپاپ‌های هوا را به صورت لحظه‌ای تنظیم کند.
مزایای سیستم CVVT در تارا:
- افزایش گشتاور در دورهای پایین (برای شروع حرکت بهتر در ترافیک).
- بهبود قدرت موتور در دورهای بالا (برای رانندگی در جاده).
- کاهش چشمگیر مصرف سوخت در رانندگی شهری.
۳. چالش‌ها و نکات حیاتی در نگهداری موتور ۱۶ سوپاپ تارا اتوماتیک
موتورهای ۱۶ سوپاپ به دلیل پیچیدگی‌های مکانیکی بیشتر و تلرانس‌های دقیق‌تر، نسبت به موتورهای قدیمی‌تر به مراقبت و نگهداری دقیق‌تری نیاز دارند. بی‌توجهی به سرویس‌های دورهای در یک موتور ۱۶ سوپاپ می‌تواند خسارات مالی سنگینی (مانند کج شدن سوپاپ‌ها) به همراه داشته باشد.
در ادامه، مهم‌ترین اصول نگهداری از موتور ۱۶ سوپاپ تارا اتوماتیک را بررسی می‌کنیم:
الف) اهمیت روغن موتور؛ رگ‌های حیاتی موتور ۱۶ سوپاپ
موتور TU5P به شدت به کیفیت روغن موتور حساس است. میل‌سوپاپ‌های دوبل (DOHC) و سیستم CVVT برای کارکرد روان نیاز به روغن‌کاری دقیق دارند.
- گرید پیشنهادی: روغن‌های سنتتیک یا نیمه سنتتیک با ویسکوزیته ۱۰W40 یا ۵W30 (بر اساس شرایط آب‌وهوایی و توصیه دفترچه راهنما). روغن ۵W30 برای زمستان و مناطق سردسیر و ۱۰W40 برای تابستان و مناطق گرمسیر گزینه مناسبی هستند.
- زمان تعویض: توصیه می‌شود روغن موتور و فیلتر آن را هر ۶۰۰۰ تا ۸۰۰۰ کیلومتر تعویض کنید (حتی اگر روغن سنتتیک باکیفیت استفاده می‌کنید، بخاطر کیفیت سوخت و شرایط ترافیکی ایران، تعویض زودهنگام به عمر موتور کمک می‌کند).
ب) تعویض به‌موقع تسمه تایم (یک بمب ساعتی!)
یکی از حیاتی‌ترین قطعات در موتورهای ۱۶ سوپاپ، تسمه تایم است. در موتور تارا اتوماتیک، اگر تسمه تایم پاره شود، پیستون‌ها با سوپاپ‌ها برخورد کرده و اصطلاحاً موتور «سوپاپ کج می‌کند» که تعمیر آن هزینه‌ای سرسام‌آور دارد.
- زمان تعویض: توصیه کارخانه معمولاً بین ۶۰,۰۰۰ تا ۷۰,۰۰۰ کیلومتر است، اما برای اطمینان خاطر، پیشنهاد می‌شود در حدود ۵۵,۰۰۰ کیلومتر نسبت به تعویض تسمه تایم و هرزگردها اقدام کنید.
- برند قطعات: همیشه از تسمه تایم‌های اصلی و شرکتی یا برندهای معتبر جهانی (مانند گتس یا دانلی) استفاده کنید و از خرید قطعات متفرقه بازار آزاد خودداری نمایید.
ج) سیستم خنک‌کننده و ضد یخ
موتورهای ۱۶ سوپاپ به دلیل راندمان بالا، حرارت زیادی تولید می‌کنند. سلامت سیستم خنک‌کننده (رادیاتور، واترپمپ، ترموستات و مایع خنک‌کننده) برای این خودرو حیاتی است.
- از ترکیب آب مقطر و ضدیخ استاندارد استفاده کنید.
- سطح مایع خنک‌کننده را به صورت هفتگی بررسی کنید.
- تعویض مایع خنک‌کننده هر دو سال یکبار الزامی است تا از زنگ‌زدگی مجاری بلوک سیلندر جلوگیری شود.
د) شمع‌ها و سیستم جرقه زنی
موتور ۱۶ سوپاپ تارا دارای ۴ کوئل مجزا (یا سیستم جرقه‌زنی مدرن) و ۴ عدد شمع است. کثیف شدن یا خرابی شمع‌ها باعث ایجاد احتراق ناقص، افت شتاب، افزایش مصرف سوخت و لرزش موتور درجا می‌شود.
- شمع‌ها باید هر ۲۰,۰۰۰ تا ۳۰,۰۰۰ کیلومتر بازدید و در صورت نیاز تعویض شوند. استفاده از شمع‌های سوزنی (ایریدیوم یا پلاتینیوم) کیفیت جرقه‌زنی و نرمی کارکرد موتور را بهبود می‌بخشد.
۴. تعمیرات تخصصی موتور ۱۶ سوپاپ تارا اتوماتیک
اگر به هر دلیلی موتور تارا اتوماتیک شما دچار مشکل شد یا به کیلومتر تعمیر اساسی (Overhaul) رسید، باید بدانید که تعمیر این موتور نیازمند دانش فنی، ابزار مخصوص و دقت بسیار بالایی است. مکانیک‌های سنتی که تنها با موتورهای کاربراتوری یا ۸ سوپاپ قدیمی کار کرده‌اند، ممکن است در تنظیم تایمینگ موتورهای ۱۶ سوپاپ مجهز به CVVT دچار خطا شوند.
الف) علائم خرابی و نیاز به تعمیر موتور تارا
- کاهش توان و شتاب خودرو: اگر حس کردید تارا اتوماتیک شما مثل روز اول گاز نمی‌خورد.
- صدای غیرجای موتور (چک‌چک کردن سوپاپ‌ها یا یاتاقان‌ها): شنیدن صدای تق‌تق از سر سیلندر معمولاً به دلیل خرابی استکان‌سوپاپ‌ها یا افت فشار روغن است.
- دود آبی یا سیاه از اگزوز: نشانه روغن‌سوزی (خرابی رینگ پیستون یا گیت سوپاپ) یا خرابی انژکتورها.
- کم کردن آب و روغن: که نشانه واشر سرسیلندر سوزاندن است (بسیار خطرناک برای موتورهای ۱۶ سوپاپ).
- روشن شدن چراغ چک: ثبت خطاهای مربوط به میل‌سوپاپ، سنسور اکسیژن یا احتراق ناقص در ECU.
ب) نکات کلیدی در هنگام تعمیر سرسیلندر موتور ۱۶ سوپاپ
از آنجایی که سرسیلندر موتور تارا ۱۶ سوپاپ دارای قطعات حساسی مانند میل‌سوپاپ‌های دوبل، بادامک‌ها، ۱۶ عدد سوپاپ، گیت، فنر سوپاپ و تایمینگ CVVT است، رعایت نکات زیر در تعمیرگاه الزامی است:
- ابزار تایمینگ مخصوص: تنظیم دقیق دنده‌های سر میل‌سوپاپ و چرخ‌دنده سیستم CVVT بدون ابزار قفل‌کن مخصوص غیرممکن است. تنظیم نبودن تایم حتا به اندازه یک دندانه، باعث افت شدید توان موتور و خطای ایسیو می‌شود.
- کف‌تراشی سرسیلندر: در صورت واشر زدن موتور، تراشکار باید بسیار بااحتیاط عمل کند. تراش بیش از حد سرسیلندر در موتورهای ۱۶ سوپاپ نسبت تراکم را به هم زده و ممکن است باعث برخورد سوپاپ با پیستون شود.
- آب‌بندی سوپاپ‌ها: تمامی ۱۶ سوپاپ باید به دقت تست و آب‌بندی شوند تا کمپرس موتور افت نکند.
- ترک‌متر (Torque Wrench): بستن پیچ‌های سرسیلندر باید دقیقاً با گشتاور و ترتیب استاندارد کارخانه انجام شود تا تاب برداشتن سرسیلندر جلوگیری شود.
۵. گیربکس اتوماتیک تارا و ارتباط آن با موتور ۱۶ سوپاپ
شاید بپرسید گیربکس اتوماتیک تارا چه ارتباطی با موتور ۱۶ سوپاپ آن دارد؟ تارا اتوماتیک مجهز به یک گیربکس ۶ سرعته AT (اتوماتیک کره ای ساخت DAE) است.
هماهنگی بین موتور ۱۶ سوپاپ TU5P و گیربکس ۶ سرعته یکی از نقاط قوت این خودروست. موتور ۱۶ سوپاپ توانایی تولید دور بالا و قدرت مناسب را دارد و گیربکس ۶ سرعته با داشتن دنده‌های بیشتر، این قدرت را بهینه‌تر به چرخ‌ها منتقل می‌کند.
نکته نگهداری گیربکس:
- روغن گیربکس اتوماتیک تارا باید هر ۴۰۰۰۰ تا ۵۰۰۰۰ کیلومتر با دستگاه و با روغن استاندارد تایید شده تعویض شود. عدم تعویض روغن گیربکس باعث تقه زدن، تاخیر در تعویض دنده و در نهایت خرابی شیربرقی‌ها و ساعت گیربکس می‌شود که هزینه‌ای بسیار گزاف دارد.
۶. مزایا و معایب موتور ۱۶ سوپاپ تارا اتوماتیک در یک نگاه
برای اینکه دید کلی‌تری نسبت به این پیشرانه داشته باشید، بیایید نقاط قوت و ضعف آن را مرور کنیم:
مزایا:
- تکنولوژی مدرن‌تر نسبت به موتورهای قدیمی ایران‌خودرو.
- وجود سیستم CVVT برای بهبود گشتاور و مصرف سوخت.
- قطعات یدکی فراوان و ارزان‌تر نسبت به خودروهای چینی هم‌رده (به دلیل اشتراک قطعات با خانواده پژو و ایران‌خودرو).
- عملکرد مناسب در جاده و کشش قابل قبول با توجه به وزن خودرو.
معایب:
- حساسیت بالا به کیفیت بنزین: موتورهای ۱۶ سوپاپ با تراکم بالا به بنزین کم‌کیفیت و اکتان پایین حساس هستند و ممکن است دچار ناک (Knock) شوند (استفاده از اکتان‌بوستر استاندارد توصیه می‌شود).
- هساسیت به تعویض به‌موقع روغن و تسمه تایم.
- صدای موتور در دورهای بالا: در دور موتورهای بالای ۴۰۰۰ دور، صدای موتور به داخل کابین نفوذ می‌کند که البته با عایق‌بندی مناسب تا حدی کنترل شده است.
نتیجه‌گیری
در این مقاله به طور مفصل به سوال «تارا اتوماتیک چند سوپاپ است؟» پاسخ دادیم و بررسی کردیم که این خودرو از یک موتور ۱۶ سوپاپ TU5P بهره می‌برد. گفتیم که فناوری ۱۶ سوپاپ به همراه سیستم زمان‌بندی هوشمند سوپاپ‌ها (CVVT)، راندمان، شتاب و مصرف سوخت بهینه‌ای را برای این سدان ملی به ارمغان آورده است.
با این حال، همان‌طور که اشاره شد، موتورهای ۱۶ سوپاپ به شدت نیازمند مراقبت دقیق هستند. رعایت زمان تعویض روغن موتور، بررسی و تعویض به‌موقع تسمه تایم پیش از موعد پارگی، استفاده از ضدیخ باکیفیت و بنزین مناسب، تضمین‌کننده طول عمر بالای موتور تارا اتوماتیک شما خواهد بود. با رعایت این نکات ساده اما حیاتی، می‌توانید سال‌ها از رانندگی نرم و بدون دردسر با تارا اتوماتیک خود لذت ببرید.
اگر شما هم تجربه رانندگی، نگهداری یا تعمیر تارا اتوماتیک را دارید، نظرات و تجربیات خود را در بخش دیدگاه‌ها با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید!