تقسیم بندی کلی سیستم های انژکتوری
سیستمهای انژکتوری در خودروها وظیفه دارند سوخت را با فشار، اندازه و زمانبندی دقیق به موتور برسانند. تقسیمبندی کلی این سیستمها بر اساس فاکتورهای مختلفی نظیر محل پاشش سوخت، زمانبندی پاشش و تکنولوژی کنترل (مکانیزم فرمان) انجام میشود.
۱. تقسیمبندی بر اساس محل پاشش سوخت (Injection Location)
این روش رایجترین نوع دستهبندی سیستمهای انژکتوری در دنیای خودرو است:
-
پاشش غیرمستقیم / چندنقطهای (MPI – Multi-Point Injection): در این سیستم برای هر سیلندر یک انژکتور مجزا تعبیه شده که سوخت را در منیفولد هوا و پشت سوپاپ ورودی پاشش میکند تا با هوا ترکیب شود. (این سیستم در اکثر خودروهای رایج اقتصادی نظیر تندر ۹۰، پژو ۲۰۶ و پراید استفاده میشود).
-
پاشش مستقیم (GDI – Gasoline Direct Injection): سوخت با فشار بسیار بالا مستقیماً به داخل محفظه احتراق (سیلندر) تزریق میشود. این تکنولوژی راندمان حرارتی موتور را بالا برده و مصرف سوخت را به شدت کاهش میدهد (مشابه موتورهای مدرن توربو وGDI جدید).
-
پاشش مرکزی یا تکنقطهای (TBI / Throttle Body Injection): به عنوان نسلهای اولیه انژکتورها (جایگزین کاربراتور)، تنها یک انژکتور بزرگ درست بالای دریچه گاز قرار داشت و سوخت را برای همه سیلندرها به صورت مشترک اسپری میکرد.
۲. تقسیمبندی بر اساس زمانبندی و ترتیب پاشش (Injection Timing)
کامپیوتر خودرو (ECU) بر اساس اطلاعات سنسورهایی مانند سنسور دور موتور (TDC)، پاشش را به یکی از روشهای زیر مدیریت میکند:
-
پاشش ترتیبی (Sequential): انژکتورها به نوبت و دقیقاً منطبق با کورس مکش هر سیلندر و قبل از باز شدن سوپاپ هوا پاشش انجام میدهند. این روش بالاترین راندمان، کمترین آلایندگی و پایینترین مصرف سوخت را دارد.
-
پاشش دستهای یا گروهی (Group / Semi-Sequential): انژکتورها به صورت دستههای دوتایی (مثلاً سیلندر ۱ و ۴ با هم، و ۲ و ۳ با هم) در هر دور گردش میللنگ سوخترسانی میکنند.
-
پاشش همزمان (Simultaneous): همه انژکتورها در یک لحظه و با هم (در هر دور چرخش میللنگ) فرمان پاشش را از ECU دریافت میکنند (در سیستمهای قدیمیتر کاربرد داشت).
۳. تقسیمبندی بر اساس تکنولوژی و مکانیزم کنترل
-
سیستمهای مکانیکی (Mechanical): مثل سیستمهای قدیمی بوش (مانند K-Jetronic) که در آنها هیچ کامپیوتر یا ECU وجود نداشت و پاشش سوخت صرفاً بر اساس فشار مکانیکی و دیافراگمهای فشاری کنترل میشد.
-
سیستمهای الکترونیکی (Electronic): تمام سیستمهای امروزی که در آنها یک کامپیوتر مرکزی (ECU) با دریافت اطلاعات از سنسورهای مختلف (مانند دور موتور، دما، فشار هوا و موقعیت دریچه گاز)، زمان و مقدار دقیق پاشش را کنترل میکند.
جدول مقایسه سریع انواع سیستمهای انژکتوری رایج
| نوع سیستم | محل پاشش | میزان دقت | راندمان مصرف سوخت | کاربرد رایج |
| تکنقطهای (TBI) | بالای دریچه گاز | کم | متوسط به پایین | خودروهای انژکتوری قدیمی (دهه ۷۰ و ۸۰ میلادی) |
| چندنقطهای (MPI) | پشت سوپاپ در منیفولد | بالا | خوب | خودروهای اقتصادی و متداول امروزی (مثل ال۹۰) |
| مستقیم (GDI) | داخل محفظه احتراق (سیلندر) | بسیار بالا | عالی و بهینه | موتورهای مدرن، پرقدرت و توربوشارژ |
