حجم و سطح روغن گیربکس دنا پلاس اتوماتیک چیست؟
اگر پشت فرمان یک دنا پلاس اتوماتیک نشسته‌اید، احتمالاً می‌دانید که قلب تپنده این خودرو (پیشرانه EF7 پلاس یا توربو) با یک گیربکس اتوماتیک ۶ سرعته (ساخت شرکت DAE) جفت شده است. این گیربکس‌های مدرن برای ارائه تعویض دنده‌های نرم و عملکرد بهینه طراحی شده‌اند، اما مانند هر سیستم مکانیکی دیگری، وابستگی شدیدی به کیفیت، سطح و حجم روغن دارند.
بسیاری از رانندگان ایرانی زمان زیادی را در ترافیک‌های شهری سپری می‌کنند که فشار مضاعفی بر گیربکس اتوماتیک وارد می‌کند. بنابراین، آگاهی از مشخصات، حجم و سطح روغن گیربکس دنا پلاس اتوماتیک یکی از الزامات نگهداری از این خودرو است. در این مقاله جامع از سری مقالات تخصصی نگهداری خودرو، به بررسی دقیق این موضوع می‌پردازیم.
چرا روغن گیربکس در دنا پلاس اتوماتیک حیاتی است؟
روغن گیربکس اتوماتیک (ATF) در واقع خون رگ‌های گیربکس شماست. وظایف این مایع حیاتی عبارتند از:
- ** روانکاری قطعات متحرک:** کاهش اصطکاک میان چرخ‌دنده‌ها و قطعات داخلی.
- خنک‌کاری: انتقال حرارت تولید شده در اثر اصطکاک و احتراق به بیرون.
- عملکرد هیدرولیک: تامین فشار لازم برای درگیر کردن کلاچ‌ها و تعویض دنده‌ها.
- پاکسازی: معلق نگه داشتن براده‌های فلزی و ذرات ناشی از سایش.
اگر روغن گیربکس کیفیت خود را از دست بدهد یا سطح آن کاهش یابد، با نشانه‌هایی چون تقه زدن گیربکس، گاز هرز خوردن، تاخیر در تعویض دنده و در نهایت خرابی‌های پرهزینه مواجه خواهید شد.
گیربکس دنا پلاس اتوماتیک چیست؟ (مروری کوتاه)
دنا پلاس اتوماتیک از یک جعبه‌دنده اتوماتیک AT (شش سرعته) ساخت کمپانی DAE (سراتو/JAC و…) بهره می‌برد. این گیربکس‌ها ساختار متفاوتی با گیربکس‌های CVT یا DCT (دوکلاچە) دارند و به دلیل استفاده از مبدل گشتاور (Torque Converter)، حساسیت ویژه‌ای به نوع روغن مصرفی دارند. استفاده از روغن نامناسب می‌تواند به سرعت به شیر برقی‌ها و توربین آسیب برساند.
حجم روغن گیربکس دنا پلاس اتوماتیک چقدر است؟
یکی از پرتکرارترین سوالات مالکان این خودرو این است که «برای تعویض روغن گیربکس دنا پلاس اتوماتیک چقدر روغن نیاز است؟»
پاسخ به این سوال بستگی به نحوه تعویض روغن دارد:
۱. تعویض به روش دستی (تخلیه از طریق پیچ کارتر):
در این روش، تنها روغنی که در کارتر و بخش پایینی گیربکس قرار دارد تخلیه می‌شود (معمولاً حدود نیمی از کل روغن سیستم).
- حجم مورد نیاز: بین ۳.۵ تا ۴ لیتر روغن.
۲. تعویض با دستگاه (ساکشن یا گردش کامل):
در این روش، با استفاده از دستگاه تمام روغن کهنه موجود در توربین، شیربرقی‌ها و مجاری گیربکس با روغن تازه جایگزین می‌شود. این روش کاملاً توصیه می‌شود زیرا روغن کهنه به طور کامل خارج می‌گردد.
- حجم مورد نیاز: بین ۷ تا ۸ لیتر (بسته به میزان کثیفی و میزان روغنی که دستگاه برای شست‌وشو استفاده می‌کند).
نکته مهم: همیشه توصیه می‌شود حداقل ۸ لیتر روغن تهیه کنید تا در صورت نیاز به شستشوی مدار گیربکس، با کمبود روغن مواجه نشوید.
چه نوع روغنی برای گیربکس دنا پلاس اتوماتیک مناسب است؟
انتخاب روغن اشتباه می‌تواند مرگ تدریجی گیربکس شما را رقم بزند. برای گیربکس ۶ سرعته DAE دنا پلاس اتوماتیک، باید به استاندارد روغن دقت کنید.
- استاندارد مورد تایید: روغن‌های با استاندارد VI (Dexron VI) یا بالاتر توصیه می‌شوند. همچنین استاندارد مشخص شده توسط سازنده گیربکس معمولاً SP-IV یا معادل آن است.
- برندهای معتبر بازار: روغنی که خریداری می‌کنید باید کاملاً اورجینال باشد. برندهایی نظیر آیسین (AISIN)، توتال (Total)، بهران (در صورت داشتن استانداردهای روز)، و موبیول (Mobil) از گزینه‌های محبوب هستند، اما حتماً باید برچسب Dexron VI یا SP-IV روی قوطی درج شده باشد.
سطح روغن گیربکس دنا پلاس اتوماتیک؛ چگونه بررسی کنیم؟
بررسی سطح روغن گیربکس (اتوماتیک) برخلاف روغن موتور، فرآیند حساسی است و معمولاً نیاز به جک زدن خودرو، بررسی دمای روغن و داشتن مهارت دارد. در بسیاری از خودروهای مدرن از جمله دنا پلاس اتوماتیک، گیج (سیخ) اندازه گیری روغن گیربکس به راحتی در دسترس نیست یا خودرو کلاً فاقد گیج سنتی است و بررسی سطح آن باید از طریق پیچ سرریز (Level Plug) در زیر خودرو انجام شود.
مراحل کلی چک کردن سطح روغن (توسط مکانیک):
- گرم کردن خودرو: خودرو باید روشن شود و دنده‌ها (P به R به N به D و بالعکس) جابجا شوند تا روغن به دمای کاری برسد (معمولاً بین ۵۰ تا ۶۰ درجه سانتی‌گراد).
- روشن بودن خودرو: برخلاف موتور، سطح روغن گیربکس اتوماتیک معمولاً در حالی که خودرو روشن و در وضعیت P (پارک) است بررسی می‌شود (البته دستورالعمل دقیق بسته به نوع گیربکس متفاوت است).
- باز کردن پیچ سرریز: مکانیک پیچ کنترل سطح را در زیر گیربکس باز می‌کند؛ اگر قطراتی روغن چکه کند یا به آرامی خارج شود، سطح روغن متناسب است. اگر روغنی خارج نشود، یعنی سیستم با کمبود روغن مواجه است.
توصیه ایمنی: از آنجا که بررسی دقیق سطح روغن نیاز به دمای خاص گیربکس و رعایت نکات ایمنی دارد، اکیداً پیشنهاد می‌شود این کار را به تعمیرکاران مجرب در نمایندگی‌ها یا آپاراتی‌های تخصصی گیربکس بسپارید.
بهترین زمان برای تعویض روغن گیربکس دنا پلاس اتوماتیک
دفترچه راهنمای خودرو زمان‌هایی را پیشنهاد می‌کند، اما با توجه به شرایط ترافیکی و آب‌وهوایی ایران (که جزو شرایط سخت رانندگی محسوب می‌شوند)، پیشنهاد کارشناسان به شرح زیر است:
- هر ۴۰,۰۰۰ تا ۵۰,۰۰۰ کیلومتر: بهترین زمان برای تعویض روغن گیربکس (ترجیحاً با دستگاه) است.
- اگر خودرو بیشتر در ترافیک‌های سنگین شهری تردد دارد، بهتر است این عدد را به ۳۵,۰۰۰ کیلومتر کاهش دهید.
- اگر روغن گیربکس بوی سوختگی بدهد یا رنگ آن از قرمز روشن (یا کهربایی روشن) به قهوه‌ای تیره یا سیاه تغییر کرده باشد، باید فوراً تعویض شود، صرف نظر از اینکه چقدر کار کرده است.
علائم کمبود یا خرابی روغن گیربکس دنا پلاس
اگر سطح روغن گیربکس کاهش یابد یا روغن خاصیت خود را از دست بدهد، نشانه‌های زیر را مشاهده خواهید کرد:
- ضربه یا تقه شدید به ویژه هنگام تعویض دنده از پارک (P) به دنده عقب (R) یا حرکت به جلو (D).
- تأخیر در حرکت: وقتی دنده را در حالت D قرار می‌دهید، خودرو با تاخیر حرکت می‌کند.
- گاز هرز خوردن: دور موتور بالا می‌رود اما خودرو به خوبی شتاب نمی‌گیرد.
- روشن شدن چراغ چکینگ گیربکس یا رفتن گیربکس به حالت اضطراری (Safe Mode) که معمولاً روی دنده ۳ قفل می‌شود.
- شنیده شدن زوزه یا صدای غیرعقول از سمت گیربکس.
هزینه‌ها و نکات پایانی
نگهداری از گیربکس اتوماتیک دنا پلاس شاید در نگاه اول پرهزینه به نظر برسد، اما هزینه خرید ۸ لیتر روغن باکیفیت و فیلتر گیربکس، به مراتب کمتر از هزینه تعمیر اساسی (Overhaul) این گیربکس حساس است.
چند نکته طلایی:
- همیشه همزمان با تعویض روغن، فیلتر گیربکس را نیز تعویض کنید. فیلتر کثیف مانع از پمپاژ درست روغن می‌شود.
- از ترکیب کردن دو روغن با برندها یا استانداردهای مختلف جداً خودداری کنید.
- تعویض روغن را به تعویض‌روغنی‌های معمولی که شناخت کافی از گیربکس‌های اتوماتیک چینی/ایرانی ندارند نسپارید.
جمع‌بندی
حجم روغن گیربکس دنا پلاس اتوماتیک برای تعویض دستی حدود ۳.۵ تا ۴ لیتر و برای تعویض کامل با دستگاه حدود ۷ تا ۸ لیتر با استاندارد Dexron VI یا SP-IV است. بررسی سطح روغن نیز بهتر است در سرویس‌های دوره‌ای (هر ۳۵ تا ۵۰ هزار کیلومتر) توسط فرد متخصص انجام شود تا طول عمر گیربکس خودروی شما به حداکثر برسد.
اگر شما هم تجربه تعویض روغن این خودرو را دارید، نظرات و سوالات خود را در بخش دیدگاه‌ها با ما به اشتراک بگذارید!