دلایل گاز نخوردن خودرو و نوسان گاز از چیست؟
گاز نخوردن خودرو (افت قدرت، خفه کردن یا تاخیر هنگام فشردن پدال گاز) و نوسان دور موتور (بالا و پایین رفتن بی‌دلیل عقربه دور موتور یا به اصطلاح ریپ زدن) از مشکلات بسیار شایع در خودروهای انژکتوری هستند.
از آنجا که موتور برای سوخت‌رسانی و گاز خوردن صحیح به ترکیب دقیق هوا، سوخت و جرقه نیاز دارد، هرگونه اختلال در این سه بخش یا سنسورهای مربوطه می‌تواند باعث بروز این دو مشکل شود. در ادامه اصلی‌ترین دلایل این اختلالات بررسی شده‌اند:
۱. دلایل اصلی گاز نخوردن و افت قدرت خودرو
وقتی پدال گاز را فشار می‌دهید اما ماشین شتاب نمی‌گیرد یا اصطلاحاً «کوبش» دارد و خفه می‌کند، علت معمولاً یکی از موارد زیر است:
الف) خرابی سنسورها و قطعات الکترونیکی
-
سنسور دریچه گاز یا دریچه گاز برقی: این سنسور میزان فشردن پدال گاز را به ای‌سی‌یو گزارش می‌دهد. اگر خرابی یا جرم‌گرفتگی داشته باشد، فرمان پاشش سوخت صادر نمی‌شود و ماشین گاز نمی‌خورد.
-
سنسور مپ (MAP Sensor): این سنسور میزان هوای ورودی به موتور را می‌سنجد. در صورت خرابی، ای‌سی‌یو نمی‌تواند میزان بنزین مورد نیاز را محاسبه کند.
-
خرابی سنسور اکسیژن: فرستادن اطلاعات غلط درباره میزان آلایندگی به ای‌سی‌یو باعث اختلال شدید در ترکیب سوخت و هوا و گاز نخوردن ماشین می‌شود.
ب) نقص در سیستم سوخت‌رسانی
-
افت فشار پمپ بنزین: اگر پمپ بنزین نیم‌سوز شده باشد یا فشار کافی ایجاد نکند، هنگام فشار دادن پدال گاز بنزین کافی به سیلندرها نمی‌رسد.
-
کثیف بودن فیلتر بنزین و انژکتورها: مسدود شدن صافی بنزین یا سوزن‌های انژکتور مانع از پاشش درست سوخت می‌شود.
ج) گرفتگی خروجی اگزوز (کاتالیزور)
-
پر شدن و کیپ شدن کاتالیزور: اگر کاتالیزور اگزوز مسدود شده باشد، دود موتور به راحتی تخلیه نمی‌شود. این مسئله خفه کردن شدید موتور و گاز نخوردن ماشین در سرعت‌های بالا را به همراه دارد.
۲. دلایل نوسان دور موتور (شلاقی زدن یا بازی کردن دور موتور)
اگر در حالت درجا یا حین حرکت متوقف می‌شوید و دور موتور مدام بالا و پایین می‌رود (مثلاً بین ۸۰۰ تا ۱۵۰۰ دور در دقیقه متغیر است)، دلایل زیر مطرح هستند:
الف) خرابی استپر موتور (Stepper Motor) یا استپر دریچه گاز
-
استپر موتور وظیفه تنظیم دور موتور در حالت درجا (وقتی پدال گاز را فشار نمی‌دهید) را بر عهده دارد. کثیفی، جرم گرفتن یا سوختن استپر اصلی‌ترین علت نوسان دور موتور و خاموش شدن ماشین پشت چراغ قرمز است.
ب) نفوذ هوای دزدی (Leakage) به منیفولد هوا
-
اگر شیلنگ‌های متصل به منیفولد هوا (مثل شیلنگ بوستر ترمز یا کنیستر) پاره یا خارج شده باشند، یا واشر منیفولد هوا آسیب دیده باشد، هوای اضافی بدون کنترل سنسورها وارد موتور می‌شود که نتیجه آن بازی کردن دور موتور است.
ج) کثیفی دریچه گاز (پولکی دریچه گاز)
-
نشستن دوده و چربی روی پولکی و بدنه داخلی دریچه گاز باعث می‌شود مجرای هوا به درستی باز و بسته نشود و دور موتور نوسان پیدا کند.
۳. دلایل مشترک (هم گاز نخوردن و هم نوسان دور موتور)
برخی قطعات روی هر دو حالت اثر مستقیم می‌گذارند:
-
سیستم جرقه‌زنی (شمع، وایر و کویل): شمع‌های فرسوده، وایرهای برق‌دزدی‌دار یا کویل ضعیف باعث «سه کار کردن» موتور، احتراق ناقص، نوسان شدید دور موتور و عدم شتاب‌گیری هنگام گاز دادن می‌شوند.
-
افت ولتاژ سیستم برقی و دینام: ضعف دینام یا سولفاته شدن سرباتری‌ها باعث ناپایدار شدن ولتاژ ورودی به ای‌سی‌یو و سنسورها شده و عملکرد آن‌ها را کاملاً مختل می‌سازد.
راهکار و نحوه عیب‌یابی:
-
عیب‌یابی با دستگاه دیاگ: اولین قدم اتصال خودرو به دستگاه دیاگ برای بررسی کدهای خطای ثبت‌شده در ECU و مشاهده پارامترهای زنده سنسور مپ، سنسور اکسیژن و دریچه گاز است.
-
شستشوی استپر و دریچه گاز: در بسیاری از موارد با یک شستشوی ساده استپر موتور و دریچه گاز با اسپری مخصوص، مشکل نوسان دور موتور کاملاً برطرف می‌شود.
-
تست فشار پمپ بنزین: با فشارسنج مخصوص، میزان فشار ریل سوخت چک شود.
-
بررسی و تعویض شمع و وایر: بازدید ظاهری فیلر شمع‌ها و سلامت وایرها.