رفع ایراد صدای غیرعادی از ترمز عقب دیسکی پارس، سمند سورن و دنا
با همه‌گیر شدن ترمزهای دیسکی در چرخ‌های عقب خودروهای خانواده پژو و سمند (مانند پژو پارس ELX، سمند سورن توربو، دنا و دنا پلاس)، ایمنی و قدرت ترمزگیری این خودروها به شکل چشمگیری افزایش یافته است. اما یکی از شکایت‌های رایج رانندگان این خودروها، شنیدن صداهای آزاردهنده‌ای مانند سوت کشیدن، جیغ، خش‌خش یا گج‌گج از چرخ‌های عقب هنگام ترمزگیری است.
اگر شما نیز راننده یکی از این خودروها هستید و از این صداها خسته شده‌اید، تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید تا به بررسی علت‌ها و روش‌های اصولی رفع ایراد صدای غیرعادی از ترمز عقب دیسکی بپردازیم.
چرا ترمز عقب دیسکی صدا می‌دهد؟ (شناخت عامل اصلی)
سیستم ترمز دیسکی بر پایه اصطکاک کار می‌کند؛ لنت‌ها به دیسک چرخان فشار می‌آورند تا خودرو متوقف شود. این فرایند فیزیکی ذاتاً با لرزش و صدا همراه است، اما در حالت استاندارد این صداها در محدوده فرکانسی گوش انسان نیستند. هنگامی که صدایی غیرعادی (مثل جیغ یا سوت) شنیده می‌شود، یعنی تعادل این سیستم به هم خورده است.
در خودروهای ملی و خانواده پژو، سیستم ترمز عقب معمولاً از نوع TRW یا Mando است و مشکلات آن اغلب ریشه در موارد زیر دارد:
رایج‌ترین دلایل صدای ترمز عقب دیسکی در دنا، سورن و پارس
۱. تمام شدن لنت ترمز و رسیدن به هشداردهنده صوتی
شایع‌ترین دلیل صدای ترمز، اتمام مواد اصطکاکی لنت است. بیشتر لنت‌های استاندارد مجهز به یک خار فلزی به نام «گارد هشدار» هستند. وقتی ضخامت لنت به کمتر از ۲ الی ۳ میلی‌متر می‌رسد، این خار با دیسک درگیر شده و صدای سوت یا جیغ بلندی ایجاد می‌کند تا راننده را آگاه کند.
۲. کیفیت پایین یا نامرغوب بودن متریال لنت ترمز
بازار لوازم یدکی پر از لنت‌های تقلبی و بی‌کیفیت است. لنت‌هایی که درصد فلز (به‌خصوص آهن) در ترکیبات آن‌ها غیرstandard باشد، دیسک را می‌خراشند و صدای بسیار بدی ایجاد می‌کنند. لنت‌های ارزان‌قیمت چینی یا متفرقه عامل اصلی صدای ترمز عقب در دنا و سورن هستند.
۳. چرب شدن یا شیشه‌ای شدن لنت (Glazing)
اگر به دلایلی مانند نشتی روغن ترمز، گریس‌کاری غلط کالیپر یا رانندگی مداوم در ترافیک و داغ شدن بیش از حد سیستم، روی لنت یا دیسک چرب شود، لنت اصطلاحاً «شیشه‌ای» می‌شود. سطح لنت صیقلی و براق شده و به جای ایجاد اصطکاک، روی دیسک سر می‌خورد و صدای جیغ تولید می‌کند.
۴. تاب‌برداشتن دیسک ترمز عقب
دیسک‌های ترمز به مرور زمان و در اثر ترمزگیری‌های شدید و سپس برخورد با آب (مثلاً رفتن در چاله‌های آب)، دچار تغییر شکل یا اصطلاحاً «تاب» می‌شوند. این مسئله باعث می‌شود لنت در برخی نقاط دیسک محکم‌تر فشرده شده و صدای سایش یا خش‌خش مداوم ایجاد کند (حتی زمانی که پایتان روی پدال ترمز نیست).
۵. خرابی یا گیر کردن پین‌های کالیپر ترمز
کالیپر ترمز عقب دنا و پارس روی دو پین شناور حرکت می‌کند. اگر گریس این پین‌ها خشک شود، گرد و غبار بگیرد یا پین‌ها دچار زنگ‌زدگی و خوردگی شوند، کالیپر به درستی سر جای خود برنمی‌گردد. در نتیجه، لنت دائماً با دیسک در تماس است که باعث ایجاد صدا و داغ شدن چرخ می‌شود.
۶. نبود یا خرابی شیم‌های ضد صدا (Anti-Squeal Shims)
پشت لنت‌های ترمز دیسکی ورقه‌های فلزی نازکی به نام شیم قرار دارد که وظیفه جذب لرزش‌ها و فرکانس‌های تولیدکننده صدا را بر عهده دارند. گاهی تعویض‌کاران هنگام تعویض لنت، فراموش می‌کنند این شیم‌ها را ببندند یا از شیم‌های کهنه استفاده می‌کنند.
روش‌های اصولی برای رفع ایراد صدای ترمز عقب
برای خلاص شدن از شر این صداهای آزاردهنده، مراحل زیر را به ترتیب دنبال کنید:
گام اول: بازدید و بررسی چشمی لنت و دیسک
خودرو را روی جک قرار داده و چرخ عقب را باز کنید. ضخامت لنت‌ها را بررسی کنید. اگر لنت‌ها تمام شده‌اند، تنها راه حل تعویض لنت ترمز عقب با یک برند معتبر (مانند ایساکو، تکستار، هج یا سرامیکی‌های باکیفیت) است.
گام دوم: تراشکاری یا تعویض دیسک ترمز
اگر روی سطح دیسک خط و خش‌های عمیق وجود دارد یا با ترمزگیری، پدال می‌لرزد، باید دیسک‌ها را بازدید کنید. در صورت امکان‌پذیر بودن، دیسک‌ها تراشکاری می‌شوند (لبه‌برداری و رفع تاب)؛ در غیر این صورت، تعویض دیسک چرخ عقب الزامی است.
گام سوم: سرویس و روان‌کاری کالیپر و پین‌ها
هنگام تعویض یا بررسی لنت، مکانیک باید پین‌های کالیپر را بیرون بیاورد، آن‌ها را تمیز کرده و با گریس نسوز مخصوص (گریس سیلیکونی) روان‌کاری کند. این کار باعث حرکت روان کالیپر و جلوگیری از درگیری مداوم لنت با دیسک می‌شود.
گام چهارم: استفاده از اسپری تمیزکننده ترمز (Brake Cleaner) و سمباده‌کاری
اگر لنت‌ها سالم اما شیشه‌ای شده‌اند، می‌توان با استفاده از سمباده نرم، سطح رویی لنت را لایه‌برداری کرد تا مواد تازه نمایان شوند. همچنین شستشوی کامل مجموعه با اسپری بریک‌کلینر برای زدودن گرد و غبار لنت بسیار مفید است.
گام پنجم: استفاده از چسب یا اسپری ضد صدا (Anti-Squeal Paste)
زدن مقداری گریس مس یا چسب‌های نسوز مخصوص پشت لنت‌ها (جایی که با پیستون کالیپر در تماس است) مانع از انتقال لرزش و در نتیجه حذف صدای سوت می‌شود.
نکات طلایی برای پیشگیری از بروز مجدد صدای ترمز
- لنت اصل بخرید: همیشه برای خودروهایی مثل دنا پلاس، سورن توربو و پژو پارس ELX از لنت‌های استاندارد و مورد تایید ایساکو یا برندهای معتبر جهانی استفاده کنید.
- آب‌بندی لنت جدید: تا ۳۰۰ کیلومتر اول پس از تعویض لنت، از ترمزگیری‌های شدید و ناگهانی (مگر در مواقع اضطراری) خودداری کنید تا لنت‌ها کاملاً با فرم دیسک هماهنگ شوند.
- سرویس دوره‌ای سیستم ترمز: توصیه می‌شود هر ۲۰ هزار کیلومتر، سیستم ترمز عقب خودروی خود را برای سرویس پین‌ها و بررسی سلامت گردگیرها به یک مکانیک ماهر نشان دهید.
نتیجه‌گیری
صدای غیرعادی ترمز عقب در خودروهای پژو پارس، سمند سورن و دنا صرفاً یک آلودگی صوتی نیست؛ بلکه زنگ خطری برای کاهش ایمنی خودرو و استهلاک زودهنگام قطعات گران‌قیمتی مثل دیسک ترمز است. با تشخیص به‌موقع علت (که معمولاً لنت بی‌کیفیت یا خشکی پین‌هاست) و مراجعه به تعمیرکار متخصص، می‌توانید به راحتی آرامش را به کابین خودروی خود بازگردانید.
اگر شما هم تجربه‌ای در خصوص رفع صدای ترمز عقب دنا یا سورن دارید، در بخش نظرات با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید!