علائم خرابی سنسور ABS سمند +عکس
سیستم ترمز ضد قفل یا همان ABS، یکی از حیاتی‌ترین بخش‌های ایمنی در خودروهای مدرن از جمله سمند (ملی، EF7، سال و سورن) است. این سیستم از قفل شدن چرخ‌ها هنگام ترمزگیری شدید جلوگیری می‌کند و به راننده اجازه می‌دهد کنترل فرمان را حفظ کند. مغز متفکر و چشم این سیستم، سنسور ABS یا همان سنسور دور چرخ است.
اگر این قطعه دچار مشکل شود، عملکرد کل سیستم ترمز ضد قفل مختل می‌شود. در این مقاله جامع از سری مقالات آموزش تعمیرات و نگهداری خودرو، قصد داریم به بررسی علائم خرابی سنسور ABS سمند، دلایل بروز آن و راه‌های تعمیر و تعویض آن بپردازیم. با ما همراه باشید.
سنسور ABS سمند چیست و چگونه کار می‌کند؟
پیش از بررسی علائم خرابی، بهتر است بدانیم این قطعه کجاست و چه وظیفه‌ای دارد. سنسور ABS در پشت هر کدام از چرخ‌های سمند (روی سگدست یا نزدیک بلبرینگ چرخ) نصب شده است و در کنار یک رینگ دندانه‌دار (رینگ ABS) کار می‌کند.
این سنسور با هر چرخش لاستیک، پالس‌های الکتریکی به یونیت (کامپیوتر) ABS ارسال می‌کند. یونیت با تحلیل این اطلاعات متوجه می‌شود که آیا چرخی در حال قفل شدن است یا خیر. اگر یکی از چرخ‌ها در حال ایستادن ناگهانی باشد، فشار روغن آن چرخ را به صورت لحظه‌ای کم و زیاد می‌کند تا خودرو سر نخورد.
مهم‌ترین علائم خرابی سنسور ABS سمند
وقتی سنسور ABS سمند خراب شود، کثیف شود یا قطعی در سیم‌کشی آن رخ دهد، خودرو به روش‌های مختلفی به شما هشدار می‌دهد. در ادامه با نشانه‌های اصلی این خرابی آشنا می‌شوید:
۱. روشن شدن چراغ ABS روی پشت آمپر (بارزترین علامت)
اولین و واضح‌ترین نشانه خرابی سنسور ABS، روشن شدن چراغ زرد یا نارنجی رنگ ABS در صفحه کیلومتر (پشت آمپر) سمند است. اگر این چراغ پس از باز کردن سوئیچ روشن بماند یا در حین رانندگی روشن شود، یعنی کامپیوتر خودرو (ECU) متوجه خطایی در سیستم ترمز ضد قفل شده است که در اکثر مواقع منشا آن سنسور چرخ است.
۲. روشن شدن همزمان چراغ‌های هشدار ترمز (پارک) و ABS
در سمند، اگر سنسور ABS یکی از چرخ‌های عقب دچار مشکل جدی شود، گاهی چراغ سیستم ترمز دستی (Park) نیز به همراه چراغ ABS روشن می‌شود. این حالت نشان‌دهنده خطای بحرانی در سیستم توزیع الکترونیکی نیروی ترمز (EBD) است.
۳. عمل کردن بی‌مورد سیستم ABS (لرزش پدال ترمز در سرعت‌های پایین)
آیا تا به حال هنگام ترمزگیری در سرعت‌های بسیار پایین (مثلاً هنگام پارک کردن در ترافیک شهری) متوجه تق‌تق کردن یا پس زدن پدال ترمز شده‌اید؟ این یکی از علائم کلاسیک خرابی یا کثیفی سنسور ABS سمند است. سنسور اطلاعات غلطی به کامپیوتر می‌دهد و یونیت ABS تصور می‌کند چرخ در حال قفل شدن است؛ در نتیجه بی‌جهت سیستم ضد قفل را فعال می‌کند.
۴. از کار افتادن سرعت‌سنج یا کیلومترشمار (در برخی مدل‌ها)
در برخی از مدل‌های سمند، اطلاعات سرعت خودرو از طریق سنسور ABS چرخ سمت چپ یا راست (و یا سنسور سرعت روی گیربکس بسته به سال ساخت) خوانده عقربه کیلومتر را تامین می‌کند. اگر سنسور اصلی ABS قطع شود، ممکن است عقربه سرعت‌سنج از کار بیفتد یا نوسان داشته باشد.
۵. قفل شدن چرخ‌ها هنگام ترمزگیری شدید
اگر سنسور کاملاً بسوزد، سیستم ABS به طور کامل غیرفعل (Disable) می‌شود. در این حالت سیستم ترمز خودرو مثل ماشین‌های قدیمی عمل می‌کند؛ یعنی در ترمزهای شدید روی زمین خیس یا خاکی، چرخ‌ها قفل می‌شوند و ماشین سر می‌خورد. (البته ترمز معمولی کار می‌کند، اما سیستم ضد قفل قطع است).
دلایل اصلی خرابی سنسور ABS در خودروی سمند
- جمع شدن براده آهن و گرد و غبار: رینگ ABS خاصیت مغناطیسی دارد و براده‌های آهن معلق در هوا را به خود جذب می‌کند. نشستن این براده‌ها روی سنسور، مانع از خوانش درست پالس‌ها می‌شود.
- پوسیدگی یا قطعی سیم‌کشی: سیم سنسور ABS در معرض آب، گل‌ولای و تکان‌های شدید سیستم تعلیق است. پوسیدگی سیم یا کشیدگی آن در هنگام تعویض لنت یا بلبرینگ بسیار شایع است.
- شستشوی موتور با کارواش فشار قوی: نفوذ آب به سوکت سنسور باعث اتصالی و سوختن سنسور می‌شود.
- خرابی بلبرینگ چرخ: اگر بلبرینگ چرخ لق شود، فاصله استاندارد بین سنسور و رینگ ABS به هم می‌خورد و سیگنال‌ها ضعیف ارسال می‌شوند.
- ضربه یا سنگ‌خوردگی: اصابت سنگریزه در جاده‌های ناهموار به سیم یا بدنه سنسور.
تفاوت سنسور ABS چرخ جلو و عقب سمند
سمندهای موجود در بازار ایران از سیستم‌های ترمز مختلفی (مانند برندهای بوش، مانددو، پروز و…) استفاده می‌کنند.
- سنسور ABS جلو سمند: معمولاً به شکل یک فشنگی یا سنسور پایه‌دار است که روی سگدست پیچ می‌شود و سیم بلندی دارد که به داخل گلگیر می‌رود.
- سنسور ABS عقب سمند: در سمندهایی که ترمز عقب آن‌ها کاسه‌ای است، ساختار متفاوتی با مدل‌های دیسکی دارد. تشخیص دقیق نوع سنسور (جلو یا عقب، چپ یا راست) برای تعویض آن بسیار مهم است.
عیب‌یابی و تست سنسور ABS سمند
برای اینکه مطمئن شوید آیا واقعاً سنسور خراب است یا خیر، می‌توانید از روش‌های زیر استفاده کنید:
- عیب‌یابی با دستگاه دیاگ (OBD): بهترین، سریع‌ترین و دقیق‌ترین روش، اتصال دستگاه دیاگ به پورت OBD سمند است. مکانیک با خواندن خطاهای یونیت ABS به راحتی می‌فهمد که دقیقاً کدام سنسور (مثلاً سنسور چرخ جلو سمت راننده) دچار قطعی یا خرابی شده است.
- بررسی چشمی و تمیزکاری: چرخ مربوطه را باز کنید. سنسور را از محل خود خارج کرده و با اسپری ناهید یا تمیزکننده ترمز، براده‌های آهن و جرم‌ها را از روی سر سنسور پاک کنید. گاهی با یک تمیزکاری ساده مشکل برطرف می‌شود!
- تست با اهم‌متر (مولتی‌متر): در برخی مدل‌های سنسور مقاومت اهمی مشخصی وجود دارد. با قرار دادن مولتی‌متر روی حالت مقاومت (Ω)، می‌توانید سلامت سیم‌پیچ داخلی سنسور را تست کنید (البته این روش برای سنسورهای پالس‌پلاس دیجیتال جدید همیشه پاسخگو نیست و دیاگ مطمئن‌تر است).
هزینه و نحوه تعویض سنسور ABS سمند
خوشبختانه سنسور ABS سمند قطعه خیلی گرانی نیست و در بازار به فراوانی یافت می‌شود. هنگام خرید حتماً به نوع سیستم ترمز سمند خود (ABS بوش، مانددو و …) دقت کنید، زیرا سنسورهای برندهای مختلف به یکدیگر نمی‌خورند.
مراحل تعویض سنسور چرخ:
- خودرو را با جک بالا آورده و خرک مطمئن زیر آن قرار دهید.
- چرخ مربوطه را باز کنید.
- پیچ اتصال سنسور به سگدست را باز کنید (این پیچ ممکن است به دلیل زنگ‌زدگی سفت باشد؛ حتماً از اسپری روان‌کننده مانند WD-40 استفاده کنید).
- سیم سنسور را تا محل سوکت دنبال کرده و آن را آزاد کنید.
- سنسور جدید را جا زده، پیچ را محکم کنید و سوکت را متصل نمایید.
- پس از تعویض، برای خاموش شدن چراغ ABS ممکن است نیاز باشد خطای سیستم با دستگاه دیاگ پاک شود (گاهی پس از چند کیلومتر رانندگی خودبه‌خود خاموش می‌شود).
سوالات متداول
۱. آیا با روشن شدن چراغ ABS می‌توانیم رانندگی کنیم؟ بله، ترمز معمولی خودرو همچنان کار می‌کند و متوقف می‌شوید؛ اما سیستم ضد قفل (ABS) غیرفعال است. توصیه می‌شود در جاده‌های لغزنده و بارانی بسیار با احتیاط رانندگی کنید و در اولین فرصت به تعمیرگاه مراجعه نمایید.
۲. آیا کثیف شدن سنسور باعث خرابی دائمی آن می‌شود؟ خیر، در بسیاری از مواقع سنسور سالم است اما نشستن براده‌های آهن روی سر مغناطیسی آن باعث ارسال سیگنال اشتباه شده است. با تمیز کردن سنسور مشکل حل می‌شود.
۳. قیمت سنسور ABS سمند چقدر است؟ قیمت این قطعه بسته به کیفیت، برند (ایران خودرویی، شرکتی، متفرقه) و اینکه برای چرخ جلو است یا عقب، متفاوت است. برای اطلاع از قیمت دقیق روز می‌توانید به فروشگاه‌های لوازم یدکی معتبر مراجعه کنید.
نتیجه‌گیری
سنسور ABS سمند یکی از ارکان اصلی ایمنی خودرو در زمان ترمزگیری‌های اضطراری است. روشن شدن چراغ ABS، لرزش بی‌مورد پدال ترمز و عمل نکردن صحیح سیستم ضد قفل، همگی از علائم خرابی سنسور ABS سمند هستند که نباید آن‌ها را پشت گوش بیندازید. با استفاده از دستگاه دیاگ و بررسی چشمی، می‌توانید به راحتی قطعه معیوب را شناسایی کرده و با تعویض یا تمیز کردن آن، ایمنی سیستم ترمز خودروی خود را به حالتاولیه بازگردانید.
اگر شما هم تجربه‌ای در زمینه خرابی یا تعویض سنسور ABS سمند دارید، حتماً نظرات و تجربیات خود را در پایین همین صفحه با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید.