سیستم تعلیق (جلوبندی و سیستم تعلیق عقب) وظیفه جذب ضربات ناشی از ناهمواری‌های جاده، حفظ پایداری خودرو در پیچ‌ها و تضمین تماس مداوم لاستیک‌ها با سطح زمین را بر عهده دارد. قطعات متحرک این سیستم مانند سیبک‌ها، طبق‌ها (بازوهای کنترلی)، بوش‌های لاستیکی و بوش‌های اکسل به دلیل تحمل فشار و وزن مداوم خودرو مستعد استهلاک و خرابی هستند. خرابی این قطعات با نشانه‌هایی چون کشش فرمان، گیجی خودرو در سرعت بالا، کوبش و صداهای تق‌تق در دست‌اندازها بروز می‌کند. در این مقاله به عیب‌یابی سیستم تعلیق و آموزش گام‌به‌گام تعویض طبق‌ها، سیبک‌ها و بوش‌های اکسل می‌پردازیم.
۱. مهم‌ترین علائم خرابی قطعات سیستم تعلیق
-
شنیده شدن صدای «تق‌تق» یا «کوبش» در دست‌اندازها: ناشی از پارگی بوش‌های لاستیکی یا خلاصی بیش از حد مفصل سیبک.
-
کشش فرمان به یک سمت یا گیجی خودرو: خرابی سیبک فرمان، شل بودن اتصالات طبق یا بر هم خوردن زاویه چرخ‌ها (تنظیم فرمان).
-
سایش نامنظم لاستیک‌ها (پله شدن): بازی بیش از حد بوش‌های اکسل عقب یا طبق‌های جلو.
-
لرزش فرمان در سرعت‌های بالا: خلاصی در اتصالات جلوبندی و سیبک‌های چرخ.
۲. ابزار و تجهیزات مورد نیاز
-
جک سوسماری و خرک‌های ایمنی مقاوم
-
مجموعه آچارهای تخت، بکس و آچار فرانسه سنگین
-
پرس هیدرولیک کارگاهی (جهت درآوردن و پرس کردن بوش‌های اکسل و طبق)
-
ابزار پرس سیبک و چکش پلاستیکی
-
قطعات نو (طبق کامل، سیبک‌های فرمان، بوش‌های اکسل عقب)
۳. مراحل گام‌به‌گام تعویض طبق و سیبک جلو
1.جک زدن خودرو و باز کردن چرخ جلو:ایمنی و بلند کردن خودرو.
خودرو را روی سطح صاف قرار دهید، ترمز دستی را بکشید، چرخ‌ها را جک بزنید و خرک‌های ایمنی را زیر شاسی فیکس کنید. چرخ مربوطه را باز کنید تا به مجموعه جلوبندی دسترسی کامل داشته باشید.
Verification: خودرو کاملاً ایمن روی خرک قرار گرفته و چرخ باز شده است.
2.باز کردن مهره سیبک فرمان و پیچ‌های اتصال طبق به شاسی:آزادسازی سیبک و مهره‌های طبق.
مهره قفلی سیبک فرمان را باز کنید و با ضربات ملایم چکش به نشیمنگاه سگدست یا با ابزار سیبک‌کش، سیبک را از سگدست آزاد کنید. سپس پیچ‌های اتصال بازوی طبق به شاسی و بدنه را باز کنید.
Verification: سیبک و بازوی طبق از اتصالات بدنه و سگدست جدا شده‌اند.
3.خارج کردن طبق کهنه و نصب نمونه نو (یا پرس بوش‌ها):تعویض طبق یا بوش و سیبک.
طبق کهنه را بیرون بیاورید. اگر بوش‌ها یا سیبک طبق قابل تعویض هستند، با پرس هیدرولیک آن‌ها را تعویض کنید؛ اما تعویض کامل مجموعه طبق معمولاً ایمن‌تر و استانداردتر است. طبق نو را در جای خود قرار دهید.
Verification: طبق جدید با بوش‌ها و سیبک‌های سالم در جای خود نشسته است.
4.محکم کردن پیچ‌ها تحت بار خودرو:بستن نهایی اتصالات.
پیچ‌های طبق را در مرحله اول نسبتاً سفت کنید، خودرو را پایین بیاورید تا وزن خودرو روی تعلیق قرار گیرد، سپس تمامی پیچ‌ها را با گشتاور استاندارد نهایی سفت کنید (این کار از پیچش و پارگی زودهنگام لاستیک بوش‌ها جلوگیری می‌کند).
Verification: اتصالات طبق محکم شده و هندسه جلوبندی در وضعیت صحیح قرار دارد.
۴. مراحل گام‌به‌گام تعویض بوش‌های اکسل عقب
بوش‌های اکسل عقب وظیفه اتصال تیرک اکسل عقب به بدنه خودرو را دارند و خرابی آن‌ها موجب انحراف عقب خودرو (اصطلاحاً ماشین در رفتن) در سر پیچ‌ها می‌شود:
1.پشتیبانی اکسل عقب و باز کردن پیچ‌های اتصال بوش:پیاده‌سازی اکسل یا دسترسی به بوش‌ها.
قسمت عقب خودرو را بلند کرده و خرک بزنید. زیر اکسل عقب را با جک سوسماری بگیرید تا وزن فنر و کمک مهار شود. پیچ بزرگ مرکزی اتصال بوش اکسل به بدنه را باز کنید.
Verification: پیچ‌های مهارکننده بوش‌های اکسل باز شده‌اند.
2.بیرون کشیدن بوش‌های لاستیکی فرسوده با ابزار پرس یا حرارت ملایم:خارج کردن بوش‌های کهنه.
با استفاده از ابزار پرس سیار کارگاهی (Puller) یا پرس هیدرولیک، بوش‌های لاستیکی کهنه و پوسته‌ای را از داخل نشیمنگاه اکسل بیرون بکشید (مواظب باشید به بدنه اکسل آسیب نزنید).
Verification: بوش‌های فرسوده کاملاً از نشیمنگاه اکسل خارج شده‌اند.
3.جاگذاری دقیق بوش‌های اکسل جدید با رعایت زاویه:پرس کردن بوش‌های نو.
نشیمنگاه بوش را تمیز کنید. بوش اکسل نو را با توجه به جهت و خطوط راهنمای کارخانه، توسط پرس هیدرولیک یا ابزار پرس دستی به آرامی تا ته جا فشار دهید.
Verification: بوش‌های نو کاملاً صاف و هم‌راستا در جای خود پرس شده‌اند.
4.بالا آوردن اکسل و محکم کردن پیچ‌های اتصال به بدنه:مونتاژ نهایی.
اکسل را با جک بالا بیاورید تا در موقعیت ارتفاع استاندارد قرار گیرد، سپس پیچ‌های بزرگ بوش‌های اکسل را وارد کرده و با ترکمتر سفت کنید. چرخ‌ها را ببندید.
Verification: تعلیق عقب مونتاژ شده و خودرو آماده تست جاده است.
هشدار فنی بسیار مهم
هرگز پیچ‌های بوش‌های لاستیکی طبق و اکسل را زمانی که چرخ‌ها در هوا آویزان هستند با گشتاور نهایی سفت نکنید. این کار باعث می‌شود لاستیک بوش در حالت پیچ‌خورده دائم قرار گیرد و پس از چند روز استفاده، لاستیک بوش پاره شود. همیشه پیچ‌ها را پس از پایین آوردن خودرو و قرار گرفتن کامل وزن روی چرخ‌ها سفت کنید.
