کیفیت سوختن و سواری نرم (Ride Quality) خودروهای دوو از دیرباز زبانزد مالکان بوده است. سیستم تعلیق دوو سیلو در جلو از نوع مستقل مک‌فرسون (MacPherson Strut) با طبق‌های مثلثی و میل تعادل، و در عقب از نوع نیمه‌مستقل با محور پیچشی (Torsion Beam) و فنرهای لول مخروطی شکل است. دوو ماتیز نیز از ساختاری مشابه اما در ابعادی فشرده‌تر بهره می‌برد.

با این حال، نرمی بیش از حد سیستم تعلیق فابریک، در کنار کیفیت پایین آسفالت معابر و فرسودگی قطعات لاستیکی، موجب بروز مشکلاتی همچون گیجی فرمان در سرعت‌های بالا، کوبش شدید در دست‌اندازها، لاستیک‌سایی و روغن‌ریزی از جعبه فرمان هیدرولیک می‌شود. این مقاله به بررسی تخصصی جلوبندی و سیستم فرمان دوو می‌پردازد.

۲. کالبدشکافی سیستم تعلیق جلو و علل صداهای غیرطبیعی

جلوبندی دوو سیلو پیچیدگی کمی دارد اما وابستگی شدیدی به سلامت بوش‌های لاستیکی دارد.

الف) صدای «تق‌تق» هنگام عبور از دست‌اندازها

• سیبک زیر کمک (Ball Joint): سیبک جلو، اتصال میان طبق و اکسل چرخ را برقرار می‌سازد. خرابی و لقی ساچمه داخل سیبک باعث ایجاد صدای کوبش فلز به فلز و در موارد حاد، در رفتن چرخ و خسارات سنگین می‌شود.

• میل موج‌گیر و لاستیک‌های چاک‌دار (Sway Bar Bushes): میل تعادل جهت جلوگیری از انحراف خودرو در پیچ‌ها تعبیه شده است. پوسیدگی لاستیک‌های چاک‌دار نگهدارنده میل تعادل روی شاسی، باعث برخورد میله فلزی به شاسی و تولید صدای تق‌تق در دست‌اندازهای ریز می‌شود.

ب) صدای «ناله» یا «ژیرژیر» هنگام چرخاندن فرمان

• بلبرینگ و توپی بالای کمک‌فنر (Strut Mount & Bearing): کمک‌فنرهای جلو هنگام چرخاندن فرمان می‌چرخند. روی بالای کمک‌فنر یک بلبرینگ و یک گلدانی لاستیکی قرار دارد. خشک شدن گریس این بلبرینگ یا لهیدگی لاستیک آن، باعث انتقال صدای ناله به داخل کابین هنگام چرخاندن فرمان می‌شود.

۳. بررسی علل گیجی فرمان و انحراف خودرو (Vehicle Pulling)

انحراف خودرو به یک سمت یا احساس شناور بودن (گیجی) در سرعت‌های بالای ۸۰ کیلومتر بر ساعت از مشکلات شایع در دووهای قدیمی است.

الف) مستهلک شدن بوش‌های طبق (Control Arm Bushes)

هر طبق جلو دارای دو بوش لاستیکی (بوش جناغی و بوش لوله‌ای) است. اگر این بوش‌ها دچار پارگی یا لقی شوند، زوایای چرخ جلو (به‌ویژه کمبر و کستر) در هنگام گاز دادن یا ترمزگیری تغییر کرده و خودرو به شدت دچار گیجی و انحراف می‌شود.

ب) تنظیم نبودن زوایای چرخ‌ها (Toe-in / Toe-out)

به دلیل عدم وجود امکان تنظیم کمبر در اکثر خودروهای این رده، تنظیم دقیق «تیر» (همگرایی یا واگرایی چرخ‌های جلو) از طریق رزوه سیبک‌های فرمان الزامی است. عدم تنظیم این زاویه موجب لاستیک‌سایی شدید لبه داخلی یا خارجی تایرها می‌شود.

۴. چالش‌ها و عیب‌یابی سیستم فرمان هیدرولیک دوو سیلو

دوو سیلو به سیستم فرمان هیدرولیک مجهز است که نرمی بسیار خوبی دارد، اما دو ایراد عمده در آن بروز می‌کند:

الف) روغن‌ریزی از جعبه فرمان

• علت: شیر هیدرولیک جعبه فرمان دارای چند کاسه‌نمد و اورینگ تفلونی است. استفاده از روغن هیدرولیک نامناسب، ورود گرد و غبار به دلیل پارگی گردگیرهای قرقری فرمان، و حرارت بالای محفظه موتور باعث خورده شدن این کاسه‌نمدها و نشت شدید روغن هیدرولیک روی اکسل جلو می‌شود.

• راهکار: باز کردن جعبه فرمان، سنباده‌زنی و پلیش شفت اصلی (در صورت عدم خط و خش عمیق) و تعویض کامل کیت آب‌بندی (کاسه‌نمدهای ژاپنی یا کره‌ای).

ب) صدای سوت یا جیغ هنگام چرخاندن فرمان تا انتها

• علت: شل بودن تسمه هیدرولیک، تمام شدن یا کثیف شدن روغن هیدرولیک (تیره شدن رنگ روغن)، یا خرابی سوپاپ فشار شکن (Relief Valve) پمپ هیدرولیک.

۵. تحلیل سیستم تعلیق عقب و رفع مشکل کوبش

سیستم تعلیق عقب دوو سیلو بسیار ساده است، اما کوبش خشکی را در سرنشینان عقب ایجاد می‌کند.

• فنرهای مخروطی (Progressive Springs): فنرهای عقب دوو در حالت فابریک دارای حلقه‌هایی با ضخامت متغیر هستند. با گذشت زمان، این فنرها افت ارتفاع پیدا کرده و حلقه‌های ضعیف‌تر روی هم می‌نشینند.

• راهکار رفع کوبش عقب: تعویض کمک‌فنرهای روغنی قدیمی عقب با کمک‌فنرهای گازی-روغنی (Gas-Filled Shock Absorbers) و استفاده از منگوله‌ها یا منسوجات پلاستیکی استاندارد فوقانی و تحتانی فنر جهت جلوگیری از انتقال ضربه به شاسی.