نکاتی فنی درباره خرابی سیستم سوخت رسانی گاز
سیستم سوخت‌رسانی گاز در خودروهای دوگانه‌سوز (عمدتاً CNG) به دلیل اختلاف ماهیت این سوخت با بنزین (گازی بودن، فشار بالا و خشک بودن سوخت)، ساختار حساس‌تری دارد. آشنایی با نکات فنی، عیوب رایج و علائم خرابی این سیستم نقش مهمی در پیشگیری از خسارات سنگین موتور (مانند سوختن واشر سرسیلندر یا آسیب به سوپاپ‌ها) دارد.
در ادامه، مهم‌ترین نکات فنی و خرابی‌های متداول سیستم سوخت‌رسانی گاز بررسی شده‌اند:
۱. خرابی و از کار افتادن رگولاتور (تنظیم‌کننده فشار)
رگولاتور یکی از اصلی‌ترین و گران‌قیمت‌ترین بخش‌های سیستم گاز است که وظیفه کاهش فشار شدید گاز داخل مخزن (حدود ۲۰۰ بار) را به فشار قابل استفاده برای موتور دارد.
-
نشانه‌های خرابی: افت شدید شتاب در حالت گاز، خاموش شدن خودرو هنگام خلاص کردن یا ترمز گرفتن، استشمام بوی گاز، و نشت گاز یا آب.
-
نکته فنی: اگر دیافراگم‌های داخل رگولاتور پاره شوند، تعادل فشار به هم خورده و ممکن است خودرو روی حالت گاز اصلاً روشن نشود یا به شدت گاز نخورد.
۲. تجمع روغن در رگولاتور و ریل سوخت
گازهای متراکم درون مخازن معمولاً حاوی مقادیری روغن و ناخالصی‌های سنگین هستند. این روغن‌ها به مرور زمان از مخزن خارج شده و وارد سیستم گازرسانی می‌شوند.
-
نکته فنی مهم: تقریبا بیشتر رانندگان از این موضوع بی‌خبرند که مخازن CNG نیاز به تخلیه روغن دوره‌ای (معمولاً هر ۷۰ هزار کیلومتر) دارند. تجمع روغن در رگولاتور، ریل سوخت و انژکتورهای گاز باعث کثیفی، چسبندگی سوزن‌ها، ریپ زدن موتور و به هم خوردن تنظیمات سیستم می‌شود.
۳. ایرادات شیر برقی گاز (Solenoid Valve)
شیرهای برقی وظیفه قطع و وصل کردن جریان گاز از مخزن به سمت موتور را بر عهده دارند (یکی روی مخزن و دیگری روی رگولاتور قرار دارد).
-
نشانه‌های خرابی: اگر با فشردن کلید تبدیل، صدای «تیک» باز شدن شیر برقی به گوش نرسد یا خودرو روی گاز نرود، مشکل از این قطعه یا سوکت‌های آن است. سوختن بوبین شیر برقی مانع ورود گاز به موتور و در نتیجه روشن نشدن خودرو روی حالت گاز می‌شود.
۴. خرابی یا به هم خوردن تنظیمات «ایسیو گاز» (ECU CNG) و کلید تبدیل
در سیستم‌های انژکتوری جدید (مزدا، پراید، پژو دوگانه‌سوز کارخانه‌ای)، یک کامپیوتر مجزا یا بخش مرتبط با ایسیو اصلی، زمان پاشش گاز را مدیریت می‌کند.
-
نشانه‌های خرابی: چراغ‌های نشانگر روی کلید داشبورد چشمک زن یا خاموش می‌شوند، خودرو به طور ناخودآگاه از روی گاز به روی بنزین برمی‌گردد یا برعکس، و میزان گاز داخل مخزن به اشتباه (خالی بودن با وجود پر بودن مخزن) نمایش داده می‌شود.
۵. آسیب به سرسیلندر و سوپاپ‌ها (بزرگ‌ترین چالش حرارتی)
گاز CNG برخلاف بنزین خاصیت روان‌کنندگی و خنک‌کنندگی ندارد و دمای احتراق آن نسبت به بنزین بالاتر است.
-
نکته فنی: اگر فیلر سوپاپ‌ها تنظیم نباشد یا سیستم خنک‌کننده خودرو ضعیف عمل کند، استفاده مداوم از گاز در دور موتورهای بالا (تخت‌گاز) به مرور زمان باعث آب شدن یا گشادی سیت سوپاپ‌ها، سایش دودکش‌ها و در نهایت سوختن واشر سرسیلندر می‌شود. به همین دلیل توصیه می‌شود در سربالایی‌ها یا دور موتورهای بالا، خودرو را روی حالت بنزین قرار دهید.
۶. حساسیت فوق‌العاده به سیستم جرقه‌زنی (شمع و وایر)
سیستم گاز برای احتراق کامل به جرقه‌ای قوی‌تر از بنزین نیاز دارد.
-
نکته فنی: اگر شمع‌ها کهنه باشند، وایرها برق‌دزدی داشته باشند یا فاصله دهانه شمع (فیلر) تنظیم نباشد، خودرو در حالت گاز به شدت دچار «ریپ زدن»، «مکث هنگام گاز دادن» و «پس‌زدگی آتش به منیفولد هوا (بک‌فایر)» می‌شود. در خودروهای دوگانه‌سوز، بازه زمانی تعویض شمع‌ها کوتاه‌تر است و استفاده از شمع‌های استاندارد یا پلاتینیومی توصیه می‌شود.
توصیه کلیدی نگهداری:
حداقل سالی یک‌بار یا پیش از شروع فصل سرما، سیستم گاز خودرو (شامل تست نشتی لوله‌ها با کف صابون، بازدید سلامت مخزن از نظر عدم زنگ‌زدگی، تست رگولاتور و تعویض فیلترهای گاز) را در مراکز مجاز و زیر نظر متخصص بازرسی کنید تا از خطرات احتمالی جلوگیری شود.