آشنایی با شماره فنی بلبرینگ ها
راهنمای جامع و کاربردی نحوه خواندن و شناخت شماره فنی بلبرینگ‌ها (Bearing Part Numbers) بر اساس استانداردهای بین‌المللی (ISO):
شماره فنی بلبرینگ‌ها یک کد استاندارد است که از چند رقم و حرف تشکیل شده و هر بخش آن اطلاعات دقیقی درباره نوع، ابعاد، ساختار داخلی و طراحی بلبرینگ به ما می‌دهد.
۱. ساختار کلی شماره فنی بلبرینگ
شماره فنی استاندارد یک بلبرینگ معمولاً به سه بخش تقسیم می‌شود:
-
پیشوند (Prefix): (اختیاری) مشخص‌کننده اجزای خاص یا شرایط ویژه بلبرینگ.
-
کد اصلی (Basic Designation): شامل نوع بلبرینگ و سری ابعادی (بسیار مهم).
-
پسوند (Suffix): مشخص‌کننده نوع قفسه، کاسه‌نمد، میزان لقی و دقت ساخت.
۲. کد اصلی بلبرینگ (اعداد و حروف وسط)
بخش اصلی شماره فنی شامل ترکیبی از اعداد (معمولاً ۳ تا ۵ رقم) یا حروف است که نوع بلبرینگ را مشخص می‌کند:
الف) شناخت نوع بلبرینگ بر اساس رقم اول (یا حروف):
-
6 = بلبرینگ شیار عمیق (Deep Groove Ball Bearing) – پرتکرارترین نوع در صنعت و خودرو
-
7 = بلبرینگ تماسی زاویه‌ای (Angular Contact Ball Bearing)
-
2 یا 22 یا 23 = بلبرینگ خودتنظیم (Self-Aligning Ball Bearing)
-
N, NJ, NU, NUP = رولبرینگ استوانه‌ای (Cylindrical Roller Bearing)
-
3 = رولبرینگ مخروطی (Tapered Roller Bearing)
-
213, 222, 232 = رولبرینگ بشکه‌ای (Spherical Roller Bearing)
-
5 = بلبرینگ کف‌گرد (Thrust Ball Bearing)
ب) مفهوم اعداد بعدی (سری ابعادی):
اعداد بعدی در شماره فنی، قطر داخلی (Bore Size) و سری ابعادی (عرض و ضخامت) بلبرینگ را مشخص می‌کنند:
🔹 تعیین قطر داخلی (دو رقم آخر کد اصلی):
برای بلبردهایی با قطر داخلی ۱۰ میلی‌متر به بالا، دو رقم آخر در ۵ ضرب می‌شود تا سایز سوراخ (قطر شفت) به دست آید:
-
۰۰ = قطر داخلی ۱۰ میلی‌متر
-
۰۱ = قطر داخلی ۱۲ میلی‌متر
-
۰۲ = قطر داخلی ۱۵ میلی‌متر
-
۰۳ = قطر داخلی ۱۷ میلی‌متر
-
از ۰۴ به بعد: دو رقم آخر را در عدد ۵ ضرب کنید. (مثلاً
6204یعنی رقم آخر 04 است؛ 04 ضربدر 5 مساوی ۲۰ میلی‌متر قطر شفت). -
مثال‌های رایج:
-
6202➔ بلبرینگ شیار عمیق، قطر شفت ۱۵ میلی‌متر -
6303➔ بلبرینگ شیار عمیق، قطر شفت ۱۷ میلی‌متر -
6204➔ بلبرینگ شیار عمیق، قطر شفت ۲۰ میلی‌متر
-
۳. پسوندهای مهم بلبرینگ (Suffixes)
پسوندها که معمولاً در انتهای شماره فنی می‌آیند، جزئیات فنی بسیار مهمی را نشان می‌دهند:
الف) نوع کاسه‌نمد و محافظ (Seal / Shield):
-
Z یا 2Z: دارای محافظ فلزی در یک طرف (Z) یا دو طرف (2Z) – برای جلوگیری از ورود گرد و غبار در محیط‌های خشک.
-
RS یا 2RS (یا RSR / 2RSH): دارای کاسه‌نمد لاستیکی در یک طرف یا دو طرف – بهترین انتخاب برای آب‌بندی کامل و جلوگیری از خروج گریس و نفوذ آب (مثل بلبرینگ‌های دینام یا چرخ).
-
بدون پسوند: یعنی بلبرینگ کاملاً باز است و واشر یا کاسه‌نمدی ندارد (باید روغن‌کاری خارجی شود).
ب) میزان لقّی داخلی (Internal Clearance):
لقی داخلی نشان‌دهنده میزان بازی و حرکت آزاد ساچمه‌ها درون رینگ‌هاست:
-
CN (یا بدون علامت): لقی نرمال و استاندارد.
-
C2: لقی کمتر از نرمال (برای جاهایی که دقت چرخش بالا و بدون لقی نیاز است).
-
C3: لقی بیشتر از نرمال – بسیار پرکاربرد در صنعت و خودرو؛ در جاهایی که قطعه داغ می‌شود و فلز منبسط می‌گردد (مثل دینام یا گیربکس)، این لقی مانع از قفل شدن بلبرینگ می‌شود.
-
C4 و C5: لقی‌های خیلی زیاد (مناسب برای دماها و بارهای بسیار سنگین).
ج) جنس و ساختار قفسه (Cage):
-
J: قفسه فولادی پرس‌شده.
-
M: قفسه برنجی ماشین‌کاری شده (مناسب برای سرعت و دمای بالا).
-
TN یا TNG: قفسه پلاستیکی / پلی‌آمید (PA66).
💡 یک مثال کامل برای تحلیل:
فرض کنید با شماره فنی SKF 6303 2RS C3 مواجه شده‌اید:
-
6: بلبرینگ شیار عمیق (Deep Groove)
-
3: سری ابعادی (تحمل بار بالاتر نسبت به سری 2)
-
03: قطر داخلی (03 ضربدر 5 = قطر شفت ۱۷ میلی‌متر)
-
2RS: دارای کاسه‌نمد لاستیکی دوطرفه (ضد آب و گرد و غبار)
-
C3: دارای لقی داخلی بیشتر از نرمال (مناسب برای محیط‌های با دمای کاری بالا)