ایربگ خودرو چه زمانی باعث مرگ سرنشینان می شود؟
امروزه ایربگ یا کیسه هوا (Airbag) یکی از ارکان اصلی سیستم ایمنی خودروها به شمار می‌رود که به همراه کمربند ایمنی، سالانه جان هزاران نفر را در سراسر جهان نجات می‌دهد. با این حال، ماهیت عملکرد این قطعه بر پایه یک انفجار کنترل‌شده و باز شدن بسیار سریع استوار است.
شاید این سوال برای شما هم پیش آمده باشد که: آیا ایربگ می‌تواند کشنده باشد؟ پاسخ کوتاه این است: بله، در شرایط خاصی.
در این مقاله تخصصی از وبلاگ، قصد داریم به بررسی سناریوهایی بپردازیم که در آن‌ها ایربگ به جای نجات جان سرنشینان، می‌تواند خطرات جدی یا حتی مرگ‌بار ایجاد کند.
ایربگ چگونه کار می‌کند؟ (و چرا می‌تواند خطرناک باشد؟)
هنگامی که سنسورهای خودرو برخورد شدیدی را تشخیص می‌دهند، سیگنالی به واحد کنترل ارسال می‌شود. مواد شیمیایی درون محفظه ایربگ در کسری از ثانیه (حدود ۳۰ تا ۵۰ میلی‌ثانیه) منفجر می‌شوند تا گاز تولید کنند و کیسه هوا با سرعتی بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلومتر بر ساعت به سمت بیرون پرتاب شود.
این سرعت بالا به این دلیل است که ایربگ باید پیش از برخورد سر و سینه سرنشین با داشبورد یا فرمان، کاملاً باز شده باشد. اما همین سرعت سرسام‌آور یعنی نیروی فیزیکی عظیمی در جریان است که اگر اصول ایمنی رعایت نشود، می‌تواند آسیب‌زا باشد.
سناریوهای مرگ‌بار: ایربگ چه زمانی خطر آفرین می‌شود؟
۱. نبستن کمربند ایمنی (بزرگ‌ترین خطر)
شایع‌ترین دلیل آسیب‌های جدی یا مرگ توسط ایربگ، نبستن کمربند ایمنی است.
- چرا؟ کمربند ایمنی طراحی شده است تا بدن شما را در جای خود نگه دارد و سرعت رو به جلوی شما را مهار کند. اگر کمربند نبسته باشید، هنگام تصادف بدن شما با سرعت به سمت جلو پرتاب می‌شود و دقیقاً در لحظه‌ای با ایربگ برخورد می‌کنید که کیسه هوا با حداکثر شتاب (در حال باز شدن) به سمت شما می‌آید. برخورد با ایربگ در حال باز شدن مانند اصابت گلوله یا ضربه یک جسم سنگین است و می‌تواند باعث شکستگی جمجمه، گردن، آسیب شدید مغزی یا خفگی شود.
۲. نشستن بیش از حد نزدیک به فرمان یا داشبورد
فاصله استاندارد بین سینه راننده و فرمان خودرو باید حداقل ۲۵ سانتی‌متر باشد.
- برخی افراد (به‌ویژه افراد ریزجثه یا کوتاه‌قد) صندلی را بیش از حد به جلو می‌کشند. اگر صورت یا سینه شما بسیار نزدیک به محل خروج ایربگ باشد، ضربه اولیه باز شدن کیسه هوا مستقیماً به قفسه سینه، قلب یا سر وارد می‌شود که می‌تواند منجر به ایست قلبی ناگهانی (به‌ویژه در کودکان و سالمندان) یا آسیب‌های مرگ‌بار مغزی گردد.
۳. حضور کودکان در صندلی جلو و استفاده از صندلی کودک رو به جلو
این یکی از هشداردهنده‌ترین موارد در ایمنی خودرو است. کودکان زیر ۱۲ سال هرگز نباید روی صندلی جلو بنشینند، و صندلی‌های کودکِ رو به عقب نباید روی صندلی جلویی که مجهز به ایربگ است نصب شوند.
- دلیل مرگ: نیروی باز شدن ایربگ برای یک کودک بسیار مرگ‌بار است. اگر صندلی کودک رو به عقب باشد، ایربگ با فشار به پشت صندلی کودک می‌کوبد و می‌تواند صدمات جبران‌ناپذیری به ستون فقرات و گردن کودک وارد کند.
۴. قرار دادن اشیاء روی داشبورد یا محفظه ایربگ
برخی افراد عادت دارند عروسک، دستمال کاغذی، عینک یا اشیاء دیگر را روی داشبورد (دقیقاً روی محل خروج ایربگ سرنشین) قرار دهند.
- هنگام باز شدن ایربگ، این اشیاء مانند ترکش با سرعت بسیار بالا به سمت صورت و سر سرنشین پرتاب می‌شوند و می‌توانند باعث پارگی شریان‌های حیاتی، نابینایی یا مرگ شوند. همچنین قرار دادن دست‌ها روی فرمان به صورت نادرست (مثلاً ضرب ضربدری) می‌تواند باعث شکستگی شدید دست و بازو و برخورد آن به صورت شود.
۵. نقص فنی و ترکش‌های ناشی از ایربگ‌های معیوب (فراخوان‌های جهانی تاکاتا)
یکی از بزرگ‌ترین رسوایی‌های صنعت خودرو مربوط به شرکت قطعه‌سازی «تاکاتا» (Takata) بود. میلیون‌ها خودرو در سراسر جهان از ایربگ‌هایی استفاده می‌کردند که از ماده شیمیایی نیترات آمونیوم بدون خشک‌کننده استفاده شده بود.
- در مناطق با رطوبت بالا، این ماده شیمیایی به مرور زمان تخریب می‌شد. هنگام تصادف، انفجار درون محفظه ایربگ بیش از حد قدرتمند می‌شد و فلز محفظه را منفجر می‌کرد. در نتیجه، قطعات فلزی تیغه‌مانند به عنوان ترکش وارد کابین شده و متأسفانه باعث مرگ یا جراحات شدید بسیاری از سرنشینان در سراسر جهان شدند. (حتماً وضعیت فراخوان (Recall) خودروی خود را بررسی کنید).
۶. وضعیت نامناسب بدن هنگام تصادف
اگر راننده یا سرنشین در لحظه تصادف خم شده باشد (مثلاً در حال برداشتن چیزی از کف خودرو باشد) یا سر خود را به پهلو چرخانده باشد، نیروی ایربگ به نقاط حساسی مانند مهره‌های گردن وارد می‌شود که می‌تواند به شکستگی گردن و مرگ آنی منجر شود.
چگونه از خطرات ایربگ در امان بمانیم؟
برای اینکه ایربگ همیشه نقش نجات‌بخش خود را ایفا کند و به یک عامل مرگ تبدیل نشود، رعایت نکات زیر الزامی است:
- همیشه و در همه حال کمربند ایمنی ببندید: حتی در مسیرهای کوتاه شهری.
- رعایت فاصله ایمنی: صندلی خود را به گونه‌ای تنظیم کنید که حداقل ۲۵ سانتی‌متر بین جناغ سینه شما و مرکز فرمان فاصله باشد.
- کودکان در صندلی عقب: کودکان زیر ۱۲ سال باید همیشه در صندلی ایمنی مناسب در بخش عقب خودرو بنشینند.
- داشبورد را خلوت نگه دارید: هیچ‌گاه هیچ شیئی روی قاب ایربگ قرار ندهید.
- وضعیت فرمان: دستان خود را روی فرمان در موقعیت استاندارد (ساعت ۹ و ۱۵ دقیقه یا ۱۰ و ۱۰ دقیقه) قرار دهید و هرگز دست خود را وسط فرمان نگذارید.
- بررسی فراخوان‌ها (Recalls): با توجه به اهمیت ایربگ‌های معیوب، با یک سرچ ساده یا مراجعه به نمایندگی‌ها مطمئن شوید که خودروی شما مشمول فراخوان تعویض ایربگ نیست.
نتیجه‌گیری
ایربگ یک تکنولوژی فوق‌العاده برای نجات جان انسان‌هاست، اما این ابزار قدرتمند تابع قوانین فیزیک است. اگر اصول ایمنی ساده‌ای مانند بستن کمربند ایمنی و نشستن در فاصله مناسب رعایت نشود، همین ناجی بزرگ می‌تواند به خطری کشنده تبدیل شود. ایمنی در رانندگی یک زنجیره است که پاره شدن هر حلقه آن (مانند نبستن کمربند) می‌تواند فجایع جبران‌ناپذیری به بار آورد.
نظر شما چیست؟ آیا تاکنون تجربه‌ای از باز شدن ایربگ در تصادفات داشته‌اید؟ نظرات و تجربیات خود را با ما در بخش دیدگاه‌ها به اشتراک بگذارید.