پیشرانه‌های مجهز به توربوشارژر (Turbocharger) امروزه به دلیل حجم کمتر، مصرف سوخت بهینه‌تر و تولید توان و گشتاور فوق‌العاده در دورهای پایین موتور، محبوبیت بسیار زیادی یافته‌اند. توربوشارژر از دو بخش اصلی توربین (متصل به گازهای خروجی اگزوز) و کمپرسور (متصل به ورود هوای تازه) تشکیل شده که روی یک شفت مشترک با سرعت بسیار بالا (گاهی بیش از ۱۰۰ هزار دور در دقیقه) می‌چرخند. هوای متراکم‌شده و داغ خروجی از توربو پیش از ورود به موتور از قطعه‌ای به نام اینترکولر (Intercooler) عبور کرده و خنک می‌شود. در این مقاله به بررسی علائم خرابی توربوشارژر، مشکلات اینترکولر و آموزش گام‌به‌گام تعویض آن‌ها می‌پردازیم.
۱. مهم‌ترین علائم خرابی توربوشارژر و اینترکولر
-
خروج دود آبی یا سیاه غلیظ از اگزوز: خرابی کاسه‌نمد شفت توربو و نفوذ روغن موتور به داخل مدار هوای ورودی یا اگزوز.
-
افت شدید شتاب و تنبلی موتور (Boost Loss): عدم توانایی توربو در ایجاد فشار مثبت (Boost) به دلیل پارگی شیلنگ‌ها، خرابی وست‌گیت یا لقی شفت.
-
شنیده شدن صدای سوت غیرعادی یا زوزه کشیدن: ساییدگی پره‌های توربین یا کمپرسور به بدنه به دلیل خرابی بلبرینگ‌های شفت.
-
روغن‌ریزی در ورودی اینترکولر: تجمع بیش از حد روغن در رادیاتور اینترکولر و بست‌های لوله‌های هوا.
۲. ابزار و تجهیزات مورد نیاز
-
مجموعه آچارهای بکس، تخت و رینقی (مخصوصاً سایزهای ۱۰، ۱۳، ۱۴ و آچارهای آلن و ستاره‌ای)
-
توربوشارژر نو استاندارد و واشر آب‌بندی جدید
-
اسپری شستشوی انژکتور یا تمیزکننده کاربراتور (برای شستشوی اینترکولر)
-
دستکش کار، جک و ابزار ایمنی
۳. بررسی و سرویس اینترکولر
پیش از تعویض توربو یا هنگامی که توربو روغن‌ریزی داشته است، اینترکولر باید حتماً بررسی و تمیز شود:
1.خارج کردن رادیاتور اینترکولر از جلو یا روی موتور:باز کردن اینترکولر.
بست‌های لوله‌های ورودی و خروجی هوا به اینترکولر را باز کنید. پیچ‌های نگهدارنده اینترکولر را باز کرده و آن را از خودرو خارج کنید.
Verification: اینترکولر از خودرو جدا شده و در دسترس است.
2.شستشوی روغن داخل اینترکولر با مایع شوینده:شستشو و جرم‌زدایی.
مقداری مایع چربی‌زدای استاندارد یا تینر ملایم داخل اینترکولر بریزید، تکان دهید و سپس با آب گرم کاملاً بشویید تا تمامی روغن‌های رسوب‌کرده خارج شوند. پیش از نصب، بگذارید کاملاً خشک شود.
Verification: داخل اینترکولر کاملاً تمیز و عاری از روغن و رسوب شده است.
۴. مراحل گام‌به‌گام تعویض توربوشارژر
1.باز کردن قاب‌ها، لوله‌های هوا و کاتالیزور:تخلیه و دسترسی به توربو.
کابل منفی باتری را جدا کنید. قاب‌های محافظ حرارتی (Heat Shield)، لوله‌های هواکش اینترکولر متصل به کمپرسور و لوله اگزوز (Downpipe) متصل به خروجی توربین را باز کنید.
Verification: فضای کافی حول توربوشارژر ایجاد شده و اتصالات اگزوز آزاد شده‌اند.
2.باز کردن لوله‌های رفت و برگشت روغن و آب خنک‌کننده:جدا کردن لوله‌های آب و روغن توربو.
لوله‌های فلزی یا لاستیکی روغن‌رسانی و آب‌رسانی توربو را با احتیاط باز کنید. مراقب باشید رزوه‌ها آسیب نبینند و اورینگ‌ها گم نشوند.
Verification: لوله‌های روغن و آب از توربو جدا شده‌اند.
3.باز کردن پیچ‌های منیفولد دود و خارج کردن توربو:پیاده‌سازی توربوشارژر کهنه.
پیچ‌های سنگین اتصال توربوشارژر به منیفولد دود (یا مجموعه یکپارچه) را باز کنید. توربوشارژر کهنه را با احتیاط از محفظه موتور خارج کنید. واشر کهنه را دور بیندازید.
Verification: توربوشارژر معیوب کاملاً از موتور جدا شده است.
4.نصب واشر نو، بستن توربو و پر کردن مجرای روغن پیش از استارت:نصب توربوشارژر جدید و هواگیری روغن.
واشر آب‌بندی جدید را قرار دهید، توربوشارژر نو را نصب کرده و پیچ‌ها را با گشتاور استاندارد محکم کنید. پیش از اتصال نهایی لوله روغن به توربو، مقداری روغن تمیز موتور از طریق مجرای ورودی به داخل شفت بریزید تا در اولین استارت خشک نچرخد. لوله‌ها را ببندید.
Verification: توربو جدید بدون نشتی نصب شده و سیستم روغن‌رسانی آماده است.
هشدار فنی بسیار مهم
پس از تعویض توربوشارژر نو، هرگز بلافاصله پس از روشن کردن موتور، آن را تحت فشار و گاز دادن سنگین قرار ندهید. اجازه دهید موتور حداقل ۳ تا ۵ دقیقه در حالت درجا (Idle) کار کند تا روغن کاملاً به یاتاقان‌های توربو پمپ شود. همچنین پس از رانندگی پرفشار، پیش از خاموش کردن موتور، بگذارید خودرو ۱ دقیقه درجا کار کند تا دمای توربو افت کند و از سوختن روغن در شفت جلوگیری شود.
