بررسی عملکرد سیستم تعلیق تارا و کوبش بیش از حد در ناهمواریها
تارا یکی از جدیدترین محصولات ایرانخودرو است که پس از ورود به بازار توانست سهم قابلتوجهی از بازار سدانهای متوسط خانوادگی را به خود اختصاص دهد. این خودرو که روی پلتفرم اصلاحشده پژو ۳۰۱ (PF1) توسعه یافته است، در بخشهای طراحی بدنه، کابین و مشخصات فنی حرفهای زیادی برای گفتن دارد. با این حال، مانند هر خودروی دیگری، نقاط قوت و ضعفی دارد که مالکان و خریداران آن را به چالش میکشد.
یکی از رایجترین انتقاداتی که از روزهای اول عرضه تارا تاکنون توسط مالکان و تستکنندگان خودرو مطرح شده، عملکرد سیستم تعلیق (جلوبندی و عقب) و بهویژه کوبش بیش از حد آن در عبور از ناهمواریها است. در این مقاله تخصصی از وبلاگ، قصد داریم به کالبدشکافی سیستم تعلیق تارا بپردازیم، دلایل کوبشهای آزاردهنده آن را بررسی کنیم و در نهایت راهحلهایی برای بهبود این وضعیت ارائه دهیم.
نگاهی به ساختار سیستم تعلیق تارا
برای درک اینکه چرا تارا در ناهمواریها دچار کوبش میشود، ابتدا باید ساختار تعلیق این خودرو را بشناسیم:
- سیستم تعلیق جلو: مکفرسون استرات (MacPherson Strut) با فنر لول، کمکفنر هیدرولیک و میل موجگیر (Stabilizer). این سیستم در اکثر خودروهای مدرن اقتصادی و سدانهای متوسط استفاده میشود و به دلیل ساختار جمعوجور و هزینه تولید مناسب، محبوب خودروسازان است.
- سیستم تعلیق عقب: اکسل نیمه صلب (Semi-Rigid Axle) با فنر لول و کمکفنر هیدرولیک. این ساختار نیز از پژو ۳۰۱ به ارث رسیده و اگرچه نقطه ضعف هندلینگ محسوب نمیشود، اما ذاتاً خشکتر از سیستمهای مستقل (Multi-Link) است.
پژو ۳۰۱ در اصل برای جادههای باکیفیت اروپا طراحی شده بود؛ بنابراین مهندسان فرانسوی تعلیق آن را با تنظیماتی اسپرت و نسبتاً سفت توسعه دادند تا پایداری خودرو در سرعتهای بالا و مانورها حفظ شود. اما هنگامی که این پلتفرم وارد ایران شد، ناهمواریهای فراوان، دستاندازهای غیراستاندارد و کیفیت پایین آسفالت جادهها باعث شد تا این تنظیمات خشک، خود را به شکل کوبش نشان دهند.
چرا تارا در ناهمواریها دچار کوبش میشود؟ (ریشهیابی مشکل)
کوبش به معنای انتقال ضربات شدید و صدای کوبش از جاده به داخل اتاق خودرو است. در خصوص تارا، دلایل متعددی برای این پدیده وجود دارد:
۱. ذات اروپایی و تنظیمات خشک تعلیق
همانطور که اشاره شد، اصالت پلتفرم تارا فرانسوی است. خودروهای اروپایی معمولاً سیستم تعلیق سفتی دارند تا پایداری و هندلینگ بهتری ارائه دهند. این تنظیمات خشک در جادههای صاف عملکرد فوقالعادهای دارد، اما در مواجهه با دستاندازهای ریز و درشت شهری، نمیتواند ضربات را به خوبی جذب کند.
۲. کیفیت قطعات و کمکفنرها
متأسفانه به دلیل چالشهای تأمین قطعات در صنعت خودرو، گاهی اوقات کمکفنرهایی که روی خط تولید نصب میشوند، از نظر کیفی یا مشخصات دمپینگ (Mirering/Damping) تطابق صددرصدی با شرایط جادهای ایران ندارند. برخی مالکان گزارش دادهاند که با تعویض کمکفنرهای فابریک با نمونههای باکیفیتتر، شدت کوبشها بهطور محسوسی کاهش یافته است.
۳. کم بودن بازی کمکفنرها (Travel)
طراحی سیستم تعلیق تارا به گونهای است که بازی (جابجایی عمودی) کمکفنرها محدود است. این محدودیت باعث میشود در برخورد با دستاندازهای بزرگ، کمکفنر سریعتر به انتهای کورس خود برسد (اصطلاحاً ته بزند) و ضربه مستقیماً به شاسی و کابین منتقل شود.
۴. وزن خودرو و توزیع آن
تارا خودرویی نسبتاً سنگین (حدود ۱۲۶۰ تا ۱۱۵۰ کیلوگرم بسته به تیپ) است. وزن خودرو در کنار لاستیکهای فاق کوتاه (در برخی تیپها) فشار مضاعفی بر سیستم تعلیق وارد میکند که نتیجه آن خشکی سواری است.
تأثیر کوبش بر تجربه رانندگی و استهلاک خودرو
کوبش بیش از حد تنها یک مسئله آزاردهنده برای راحتی سرنشینان نیست، بلکه پیامدهای دیگری نیز دارد:
- کاهش راحتی سرنشینان: در سفرهای طولانی، ضربات مداوم به ستون فقرات سرنشینان (بهویژه در صندلیهای عقب) منتقل شده و باعث خستگی زودرس میشود.
- افزایش استهلاک قطعات جلوبندی: ضربات شدید به مرور زمان باعث خرابی زودرس سیبکها، بوشها، طبقها و دسته موتورهای تارا میشود.
- کاهش چسبندگی در دستاندازهای پیچدار: اگر خودرو در سر پیچ با دستانداز مواجه شود، کوبش شدید میتواند باعث جدا شدن لحظهای لاستیک از سطح زمین و کاهش پایداری شود.
آیا راهحلی برای برطرف کردن یا کاهش کوبش تارا وجود دارد؟
خوشبختانه مالکان تارا دست بسته نیستند و با چند راهکار میتوان تا حد زیادی این مشکل را مدیریت و برطرف کرد:
۱. استفاده از لاستیکهای باکیفیت و نرمتر
لاستیکهای فابریک کارخانه معمولاً از برندهای داخلی یا چینی با دیوارههای نسبتاً خشک هستند. تعویض لاستیکها با نمونههای کرهای یا ژاپنی (مانند هنکوک، کومهو یا نکسن) با نرمی دیواره بیشتر، تاثیر شگرفی در جذب ضربات ریز جاده دارد. همچنین تنظیم باد لاستیکها (روی عدد استاندارد ۳0 تا ۳۲ PSI) نباید فراموش شود.
۲. تعویض کمکفنرهای فابریک با نمونههای بهینهسازیشده
بسیاری از تعمیرکاران متخصص جلوبندی پیشنهاد میکنند که کمکفنرهای عقب و جلوی تارا با نمونههای مرغوبتر (برندهای معتبر پس از فروش یا کمکفنرهای تقویتشده با گاز و روغن تنظیمشده) تعویض شوند. این کار کورس حرکتی و دمپینگ را اصلاح کرده و کوبش را به حداقل میرساند.
۳. استفاده از بافر کمکفنر (فنر لول برفر)
بافرها قطعات لاستیکی یا پلیاورتانی هستند که بین حلقههای فنر لول نصب میشوند. این قطعات از ته زدن کمکفنر جلوگیری کرده و ضربات اولیه را تا حدودی دمپ میکنند، هرچند در استفاده از آنها باید با یک متخصص مشورت کنید تا بیش از حد تعلیق را خشک نکند.
نتیجهگیری: آیا تارا ارزش خرید دارد؟
سیستم تعلیق تارا بدون شک یکی از نقاط ضعف آن در بازار ایران به شمار میرود و کوبش بیش از حد در ناهمواریها، موضوعی است که ایرانخودرو باید در نسخههای بعدی (موسوم به فیسلیفت یا تیپهای جدید) فکری به حال آن بکند.
با این وجود، تارا در کنار این ضعف، مزایایی همچون کابین جادار، صندوق عقب بزرگ، ایمنی قابلقبول، پیشرانه شناختهشده (TU5P) و امکانات رفاهی مناسب را ارائه میدهد. اگر به دنبال یک سدان خانوادگی هستید و کوبش تعلیق در کوچهپسکوچههای پر از دستانداز شهری برایتان آزاردهنده است، با کمی هزینه برای تعویض لاستیکها یا کمکفنرها، میتوانید تا حد زیادی این مشکل را برطرف کرده و از سواری با تارا لذت ببرید.
نظر شما چیست؟ آیا شما هم مالک خودروی تارا هستید و از کوبشهای آن گلایه دارید؟ چه راهکاری را برای بهبود آن امتحان کردهاید؟ تجربیات خود را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.