لرزش فرمان در سرعت‌های بالا (معمولاً بین ۸۰ تا ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت) یکی از مشکلات آزاردهنده و در عین حال خطرناک در خودروها است. این پدیده نه تنها آرامش سرنشینان را بر هم می‌زند، بلکه نشانه وجود نقص یا عدم بالانس در سیستم جلوبندی، چرخ‌ها یا سیستم انتقال قدرت است. بی‌توجهی به این مشکل می‌تواند موجب سایش زودهنگام لاستیک‌ها، خرابی بلبرینگ‌ها و حتی از دست رفتن کنترل خودرو در سرعت‌های بالا شود. در این مقاله به بررسی دلایل اصلی لرزش فرمان و روش‌های گام‌به‌گام رفع آن می‌پردازیم.
۱. مهم‌ترین دلایل لرزش فرمان در سرعت بالا
-
عدم بالانس بودن چرخ‌های جلو: شایع‌ترین دلیل لرزش فرمان است. توزیع نامتوازن وزن لاستیک و رینگ باعث می‌شود که با افزایش سرعت، نیروی گریز از مرکز نامتعادل ایجاد شده و فرمان به لرزش بیفتد.
-
تاب داشتن رینگ یا لاستیک: ضربه خوردن به جدول یا چاله‌ها می‌تواند باعث تاب برداشتن رینگ فلزی یا آلومینیومی و یا ایجاد «تخم‌مرغی» شدن لاستیک شود.
-
خرابی یا لقی در سیبک‌ها و اتصالات جلوبندی: وجود خلاصی در سیبک فرمان، قرقری فرمان یا بازویی‌ها موجب انتقال ارتعاشات جاده به فرمان می‌شود.
-
تاب داشتن دیسک ترمز: اگر دیسک‌های ترمز جلو تاب داشته باشند، حتی بدون فشردن پدال ترمز نیز در سرعت بالا لرزش خفیفی در فرمان ایجاد می‌شود.
-
خرابی پلوس یا مشاعی پلوس: لقی یا خرابی در مفصل‌های پلوس به‌ویژه هنگام شتاب‌گیری موجب لرزش شدید فرمان خواهد شد.
۲. مراحل گام‌به‌گام عیب‌یابی و رفع لرزش فرمان
1.بالانس کردن چرخ‌های جلو و عقب:قدم اول و کم‌هزینه.
در اولین قدم به یک آپاراتی مجرب مراجعه کنید تا چرخ‌ها را با دستگاه بالانس دیجیتال بررسی کند. وزنه‌های سربی کوچک روی رینگ نصب می‌شوند تا وزن چرخ کاملاً متوازن شود. (گاهی بالانس چرخ‌های عقب نیز برای رفع لرزش اتاق و فرمان لازم است).
Verification: پس از بالانس، لرزش فرمان در سرعت‌های بالای ۹۰ کیلومتر بر ساعت کاملاً برطرف شده است.
2.بازرسی چشمی و تراز رینگ‌ها:بررسی لاستیک‌ها و رینگ‌ها.
در حالتی که خودرو روی جک است، لاستیک را بچرخانید و به لبه رینگ و آج لاستیک نگاه کنید تا موج یا برآمدگی (تخم‌مرغی شدن) نداشته باشد. رینگ‌های تاب‌خورده باید توسط دستگاه رینگ‌صاف‌کن اصلاح شوند.
Verification: رینگ و لاستیک بدون هیچ‌گونه تاب یا انحراف جانبی در حال چرخش هستند.
3.بررسی لقی سیبک‌ها و بازویی‌های فرمان:آزمون جلوبندی.
خودرو را روی جک قرار دهید و لاستیک را در ساعت ۱۲ و ۶ (بالا و پایین) و سپس ۳ و ۹ (چپ و راست) بگیرید و تکان دهید. وجود هرگونه بازی یا لقی نشانه خرابی بلبرینگ، سیبک یا بوش‌هاست.
Verification: اتصالات جلوبندی فاقد هرگونه لقی غیرعادی بوده و فرمان نرم و دقیق عمل می‌کند.
4.تست تاب دیسک ترمز و سلامت پلوس‌ها:بررسی سیستم ترمز و پلوس.
اگر لرزش فرمان هنگام ترمز گرفتن تشدید شود، دیسک‌های ترمز تاب برداشته‌اند و باید تراشکاری یا تعویض شوند. همچنین گترها و مفصل‌های پلوس را از نظر پارگی یا خشکی گریس بررسی کنید.
Verification: دیسک‌ها صاف بوده و پلوس‌ها بدون لقی و با گریس کامل در حال کار هستند.
هشدار ایمنی مهم
اگر لرزش فرمان همراه با کشش به یک سمت یا صدای تق‌تق در سر پیچ‌ها باشد، احتمال بریدگی یا خرابی شدید در سیبک‌ها و پلوس وجود دارد که بسیار خطرناک است. پیش از تردد در جاده‌های سریع، حتماً جلوبندی خودرو را نزد مکانیک متخصص بازرسی کنید.
