سیستم شارژ در موتورسیکلت وظیفه تولید برق مورد نیاز تجهیزات برقی (مانند چراغ‌ها، بوق، ایسیو و سیستم جرقه‌زنی) و همچنین شارژ کردن مداوم باتری را بر عهده دارد. اجزای اصلی این سیستم شامل بوبین (استاتور)، شارژر یا آفتامات (رگولاتور) و باتری هستند. خرابی در این مجموعه معمولاً با علائمی چون خوابیدن مکرر باتری، کم‌نور شدن چراغ‌ها در دور آرام، یا سوختن مکرر لامپ‌ها بروز می‌کند. در این مقاله آموزشی، مراحل گام‌به‌گام تست بوبین و سیستم شارژ موتورسیکلت را بررسی می‌کنیم.
۱. ابزار و تجهیزات مورد نیاز
۲. مراحل گام‌به‌گام تست سیستم شارژ (دینام و آفتامات) روی موتور
1.تست ولتاژ باتری در حالت موتور خاموش:اندازه‌گیری ولتاژ سکون باتری.
موتور کاملاً خاموش باشد. مولتی‌متر را روی حالت ولتاژ مستقیم (DC) تنظیم کنید و پروب‌ها را به قطب‌های باتری بزنید. ولتاژ باتری سالم باید بین ۱۲.۴ تا ۱۲.۶ ولت باشد.
Verification: ولتاژ باتری بالای ۱۲.۴ ولت است و باتری دشارژ نیست.
2.سنجش ولتاژ خروجی سیستم شارژ زیر بار گاز:تست ولتاژ شارژ در حال کارکرد موتور.
موتور را روشن کنید و دور موتور را روی حدود ۴۰۰۰ دور بر دقیقه ببرید. مجدداً ولتاژ دو سر باتری را با مولتی‌متر اندازه بگیرید. ولتاژ باید بین ۱۳.۸ تا ۱۴.۵ ولت باشد؛ اگر ولتاژ زیر ۱۳ ولت بماند یعنی باتری شارژ نمی‌شود و اگر بالای ۱۵.۵ ولت برود، آفتامات سوخته و باتری را اورشارژ می‌کند.
Verification: ولتاژ روی مولتی‌متر با گاز دادن افزایش یافته و در محدوده ۱۴ ولت پایدار می‌ماند.
۳. مراحل گام‌به‌گام تست تخصصی بوبین (استاتور)
اگر تست بالا نشان داد که سیستم شارژ خروجی ندارد، باید سلامت خود بوبین را بررسی کنید:
1.پیدا کردن سوکت سیم‌های زرد یا سفید بوبین:جدا کردن سوکت خروجی بوبین.
سوکت سه سیمه (معمولاً سیم‌های زرد رنگ یا سفید رنگ) که از سمت موتور (محفظه بوبین) خارج شده و به آفتامات می‌رود را پیدا کرده و از هم جدا کنید.
Verification: سوکت بوبین کاملاً آزاد شده و دو طرف آن قابل دسترس است.
2.سنجش مقاومت بین سیم‌ها با مولتی‌متر:تست مقاومت سیم‌پیچ‌های بوبین (تست اهمی).
مولتی‌متر را روی حالت مقاومت (اهم) بگذارید. مقاومت بین هر جفت از سیم‌های زرد یا سفید بوبین را اندازه بگیرید (سیم ۱ با ۲، ۲ با ۳، ۱ با ۳). مقدار مقاومت باید بسیار پایین (معمولاً بین ۰.۵ تا ۱.۵ اهم) و در هر سه حالت کاملاً یکسان باشد.
Verification: اعداد اهمی بین تمام فازها یکسان بوده و مدار باز (عدد بی‌نهایت) یا اتصال کوتاه دیده نمی‌شود.
3.سنجش عدم اتصال سیم‌ها به بدنه فلزی موتور:تست اتصالی به بدنه (برق‌دزدی بوبین).
مولتی‌متر را روی حالت تست بوق (اتصال کوتاه) قرار دهید. یک پروب را به یکی از سیم‌های زرد بوبین و پروب دیگر را به بدنه فلزی موتور یا شاسی بزنید. دستگاه نباید بوق بزند.
Verification: مولتی‌متر هیچ‌گونه اتصال کوتاهی بین سیم‌پیچ و بدنه موتور نشان نمی‌دهد.
4.اندازه‌گیری ولتاژ تولیدی بوبین در حال استارت یا گاز:تست ولتاژ خروجی متناوب بوبین (AC).
مولتی‌متر را روی ولتاژ متناوب (AC) تنظیم کنید. پروب‌ها را به پین‌های سوکت طرف بوبین بزنید و از یک نفر بخواهید هندل بزند یا استارت کند. خروجی بوبین باید ولتاژ AC بالایی (چندیناد ولت بر اساس دور موتور) تولید کند.
Verification: خروجی ولتاژ AC با چرخش موتور به طورهماهنگ بالا می‌رود.
هشدار ایمنی بسیار مهم
هنگام کار با سیم‌کشی و سوکت‌های سیستم شارژ، موتور حتماً باید خاموش باشد تا از اتصالی ناخواسته، آسیب به قطعات الکترونیکی یا جرقه زدن جلوگیری شود.
