رفع ایراد کویل TU5 در خودروهای رانا پلاس و پژو ۲۰۷
اگر پشت فرمان پژو ۲۰۷ یا رانا پلاس خود نشسته‌اید و ناگهان متوجه لرزش موتور، افت توان ناگهانی، یا روشن شدن چراغ چک شده‌اید، احتمالاً با یکی از رایج‌ترین دردسرهای موتور محبوب TU5 یعنی خرابی کویل مواجه هستید.
موتور TU5 به دلیل کارایی بالا، مصرف سوخت مناسب و شتاب خوب، سال‌هاست که قلب تپنده بسیاری از محصولات ایران‌خودرو از جمله پژو ۲۰۷، رانا پلاس، ۲۰۶ و H30 کراس است. با این حال، سیستم جرقه زنی این موتور، به‌ویژه قطعه‌ای به نام «کویل» (Coil)، نقطه ضعفی دارد که مالکان این خودروها دیر یا زود با آن دست‌به‌گریبان می‌شوند.
در این مقاله تخصصی از سری مقالات آموزشی، قصد داریم به بررسی دقیق علائم خرابی کویل TU5، دلایل بروز این مشکل و بهترین روش‌های عیب‌یابی و رفع ایراد آن در خودروهای رانا پلاس و پژو ۲۰۷ بپردازیم. با ما همراه باشید.
کویل خودرو چیست و چه وظیفه‌ای در موتور TU5 دارد؟
پیش از اینکه سراغ عیب‌یابی برویم، بهتر است بدانیم کویل چیست. موتورهای احتراق داخلی برای سوزاندن مخلوط بنزین و هوا به یک جرقه قوی نیاز دارند. باتری خودرو جریان برق ۱۲ ولت تولید می‌کند، اما شمع‌ها برای ایجاد جرقه به ولتاژی بین ۲۰,۰۰۰ تا ۵۰,۰۰۰ ولت نیاز دارند.
وظیفه کویل در واقع یک ترانسفورماتور افزاینده است؛ برق با ولتاژ پایین را از باتری و ایسیو (ECU) می‌گیرد و به ولتاژ بسیار بالا تبدیل می‌کند تا از طریق وایرها یا مستقیماً به شمع‌ها برسد و عمل احتراق انجام شود.
در موتورهای قدیمی‌تر TU5 از یک کویل یکپارچه (بلوکی) استفاده می‌شد، اما در مدل‌های جدیدتر پژو ۲۰۷ و رانا پلاس، سیستم جرقه زنی به‌روزتر شده و کویل‌ها به صورت مستقل یا کتابی روی هر شمع سوار می‌شوند. با این حال، اصول کاری و خطاهای آن‌ها مشابه است.
مهم‌ترین علائم خرابی کویل TU5 در ۲۰۷ و رانا پلاس
تشخیص به‌موقع خرابی کویل می‌تواند از آسیب رسیدن به سایر قطعات گران‌قیمت موتور مانند کاتالیزور و ایسیو جلوگیری کند. شایع‌ترین نشانه‌های خرابی کویل در موتور TU5 عبارتند از:
۱. کارکرد نامنظم موتور و لرزش شدید (موتور سه کار می‌کند)
بارزترین نشانه خرابی کویل این است که موتور از حالت بالانس خارج شده و به شدت می‌لرزد. اصطلاحاً می‌گویند موتور «سه کار می‌کند». این اتفاق زمانی می‌افتد که یکی از خروجی‌های کویل بسوزد و به یک سیلندر جرقه نرسد. در نتیجه، بنزین در آن سیلندر منفجر نشده و قدرت تولید نمی‌شود.
۲. افت توان و کند شدن شتاب خودرو
اگر احساس می‌کنید پژو ۲۰۷ یا رانا پلاس شما دیگر آن شتاب اولیه را ندارد، در سربالایی‌ها کم می‌آورد و پدال گاز زیر پایتان تنبل شده است، یکی از مقصران اصلی می‌تواند کویل نیم‌سوز باشد.
۳. روشن شدن چراغ چک (و گاهی چشمک زدن آن)
روشن شدن چراغ چک در پشت آمپر اولین هشدار ایسیو به شماست. اگر چراغ چک حین رانندگی چشمک بزند، نشان‌دهنده احتراق ناقص (Misfire) شدید است که معمولاً مستقیماً به کویل یا شمع‌ها ارتباط دارد. در این حالت باید سریعاً خودرو را متوقف کنید.
۴. افزایش چشمگیر مصرف سوخت
وقتی جرقه‌زنی ضعیف باشد یا در یک سیلندر انجام نشود، بنزین تزریق شده به طور کامل نمی‌سوزد. ایسیو برای جبران افت توان موتور، سوخت بیشتری تزریق می‌کند که نتیجه آن افزایش محسوس مصرف بنزین و بوی نامطبوع خام‌سوزی از اگزوز است.
۵. روشن نشدن خودرو یا استارت طولانی
اگر کویل به کلی بسوزد، خودرو اصلاً روشن نمی‌شود یا اینکه باید چندین بار استارت بزنید تا موتور با بدترین وضعیت ممکن روشن شود.
چرا کویل در موتورهای TU5 زود خراب می‌شود؟
شناخت دلایل خرابی کویل به شما کمک می‌کند تا با رعایت برخی نکات، طول عمر این قطعه را افزایش دهید. اصلی‌ترین دلایل سوزاندن کویل در پژو ۲۰۷ و رانا پلاس عبارتند از:
- استفاده از شمع‌های بی‌کیفیت یا خراب: اگر فیلر (دهانه) شمع تنظیم نباشد یا شمع‌ها عمر مفید خود را کرده باشند، فشار مضاعفی به کویل برای ایجاد جرقه وارد می‌شود که به مرور باعث نیم‌سوز شدن یا سوختن آن می‌گردد.
- نفوذ آب به محفظه شمع‌ها: در موتور TU5، محفظه قرارگیری شمع‌ها به گونه‌ای است که اگر در هنگام موتورشوئی آب به داخل آن نفوذ کند، کویل اتصال کوتاه کرده و می‌سوزد. همچنین خرابی درپوش قالپاق سوپاپ و نشت روغن روی شمع‌ها نیز همین نتیجه را دارد.
- کیفیت پایین قطعات یدکی بازار: متأسفانه بسیاری از کویل‌های موجود در بازار آزاد تقلبی (Fake) هستند و دوام بسیار پایینی دارند.
- اشکال در سیم‌کشی یا داغ شدن بیش از حد ایسیو: نوسانات برقی یا خرابی دسته‌سیم موتور نیز می‌تواند به کویل آسیب برساند.
آموزش گام‌به‌گام رفع ایراد و تعویض کویل TU5
اگر با نشانه‌های بالا مواجه شدید و مطمئن شدید که مشکل از کویل است، مراحل زیر را برای رفع ایراد دنبال کنید:
گام اول: عیب‌یابی دقیق (تشخیص سیلندر معیوب)
پیش از تعویض قطعه، مطمئن شوید که مشکل از کویل است نه شمع یا انژکتور.
- دستگاه دیاگ را به خودرو متصل کنید. خطاهای مربوط به Misfire (مانند خطای احتراق ناقص سیلندر ۱ یا ۳) نشان‌دهنده مشکل در آن سیلندر است.
- راه ساده‌تر: در حالی که موتور روشن است (و لرزش دارد)، با احتیاط و یکی‌یکی سوکت‌های کویل یا وایرها را جدا کنید. اگر با جدا کردن سوکت یک سیلندر، صدای موتور تغییری نکرد، یعنی آن سیلندر از قبل کار نمی کرده است. حالا جای کویل آن سیلندر را با یک سیلندر سالم عوض کنید؛ اگر ایراد جابجا شد، کویل خراب است.
گام دوم: تهیه کویل استاندارد و باکیفیت
برای خودروهای رانا پلاس و پژو ۲۰۷ (با موتور TU5)، خرید قطعه اصل بسیار حیاتی است. برندهای معروفی مانند سوزوکی (Suzuki)، کروز (Crouse)، مگاموتور یا ایساکویی اصلی گزینه‌های مناسبی هستند. از خرید کویل‌های بدون نام و بسیار ارزان‌قیمت اکیداً خودداری کنید.
گام سوم: تعویض کویل
تعویض کویل در موتور TU5 کار چندان سختی نیست و با ابزار ساده (آچار بکس ۱۰ یا پیچ‌گوشتی مناسب بسته به نوع کویل) قابل انجام است:
- ابتدا قطب منفی باتری را جدا کنید تا خطری از ناحیه اتصالی برق وجود نداشته باشد.
- قاب روی موتور را باز کنید.
- سوکت برق متصل به کویل را با فشردن خار آن جدا کنید.
- پیچ‌های نگهدارنده کویل را باز کنید.
- کویل کهنه را با احتیاط به سمت بالا بکشید و خارج کنید.
- حتماً وضعیت شمع‌ها و چاهک شمع را بررسی کنید؛ اگر روغن یا آب درون آن بود، حتماً پیش از نصب کویل جدید آن را کاملاً تمیز و خشک کنید.
- کویل جدید را در جای خود قرار دهید، پیچ‌ها را محکم کنید، سوکت برق را جا بزنید و قاب موتور را ببندید.
نکات طلایی برای افزایش طول عمر کویل در رانا پلاس و پژو ۲۰۷
برای اینکه مجبور نباشید هر چند وقت یک‌بار هزینه تعویض کویل بدهید، نکات زیر را رعایت کنید:
- تعویض به‌موقع شمع‌ها: شمع‌ها را هر ۳۰ تا ۴۰ هزار کیلومتر تعویض کنید و حتماً از شمع‌های اصلی (ترجیحاً ایریدیوم یا پلاتینیوم استاندارد پژو ۲۰۷) استفاده کنید.
- بررسی واشر قالپاق سوپاپ: به صورت دوره‌ای چک کنید که روغن موتور به داخل محفظه شمع‌ها نفوذ نکرده باشد.
- پرهیز از موتورشوئی غیراصولی: هنگام کارواش گرفتن داخل موتور، مراقب باشید آب با فشار به سمت بلوک موتور و محل قرارگیری کویل پاشیده نشود.
- استفاده از سیستم برق استاندارد: از نصب لوازم برقی متفرقه و غیر استاندارد (مثل بوق‌های قوی، هدلایت‌های بی‌کیفیت بدون رله و آمپلی‌فایرهای غیر استاندارد) که فشار روی سیستم برق و ایسیو می‌آورند، خودداری کنید.
نتیجه‌گیری
خرابی کویل در موتور TU5 خودروهای پژو ۲۰۷ و رانا پلاس یک ایراد نسبتاً رایج است، اما با آگاهی از علائم آن (لرزش موتور، روشن شدن چراغ چک و افت شتاب) می‌توانید به سرعت برای رفع آن اقدام کنید. فراموش نکنید که عیب‌یابی دقیق پیش از تعویض قطعه، و همچنین خرید یک کویل باکیفیت و استاندارد، کلید حل این مشکل است. با رعایت نکات مراقبتی ذکر شده، می‌توانید عمر سیستم جرقه زنی خودروی خود را به طور قابل توجهی افزایش دهید و رانندگی نرم و بی‌دغدغه‌ای را تجربه کنید.
اگر شما هم تجربه‌ای در خصوص تعویض کویل رانا پلاس یا پژو ۲۰۷ دارید، حتماً نظرات و سوالات خود را در پایین همین صفحه با ما به اشتراک بگذارید.