روش تست سنسور اکسیژن با دستگاه دیاگ

۱. پیش‌نیازهای مهم قبل از شروع تست با دیاگ

• گرم بودن موتور: موتور خودرو حتماً باید به دمای کاری ایده‌آل (معمولاً بین ۸۰ تا ۹۰ درجه سانتی‌گراد یا روشن شدن فن خنک‌کننده) رسیده باشد. سنسور اکسیژن برای ارسال سیگنال دقیق نیازمند دمای داغ اگزوز (حدود ۳۰۰ درجه به بالا) است.
• عدم وجود نشتی در سیستم اگزوز: نشت هوا از منیفولد یا گلویی اگزوز باعث می‌شود سنسور به اشتباه مخلوط را «رقیق» تشخیص دهد.

۲. مراحل انجام تست دیاگ (گام‌به‌گام)

1. دستگاه دیاگ را به پورت OBD2 خودرو متصل کرده و سوئیچ را باز کنید (یا موتور را روشن کنید).
2. وارد منوی کامپیوتر موتور (ECU) شوید.
3. گزینه «پارامترها» (Live Data / Parameters) را انتخاب کنید.
4. پارامترهای زیر را پیدا کرده و زیر نظر بگیرید:
   • ولتاژ سنسور اکسیژن (O2 Sensor Voltage)
   • تغییرات کوتاه‌مدت سوخت (Short Term Fuel Trim – STFT)
   • تغییرات بلندمدت سوخت (Long Term Fuel Trim – LTFT)

۳. تحلیل پارامترها و تشخیص سلامت سنسور

الف) بررسی رفتار ولتاژ (در موتورهای دارای سنسور اکسیژن معمولی/باریک‌باند)

• ولتاژ بین ۰.۱ تا ۰.۴ ولت: نشان‌دهنده مخلوط رقیق (Lean) است (هوای بیشتر، سوخت کمتر).
• ولتاژ بین ۰.۶ تا ۰.۹ ولت: نشان‌دهنده مخلوط غلیظ (Rich) است (سوخت بیشتر، هوای کمتر).
• ولتاژ محدوده ۰.۴۵ ولت: نقطه تعادل استوکیومتری (نسبت ۱۴.۷ به ۱).

🟢 نشانه سنسور اکسیژن سالم:

• نوسان مداوم: در حالت درجا (Idle)، ولتاژ سنسور باید به صورت منظم و سریع بین محدوده پایین (۰.۱ تا ۰.۲) و بالا (۰.۷ تا ۰.۹) سینوسی تغییر کند (حداقل ۸ تا ۱۰ بار نوسان در ۱۰ ثانیه).
• با فشردن ناگهانی پدال گاز، ولتاژ باید بلافاصله به بالای ۰.۸ ولت (غلیظ) جهش کند و با رها کردن پدال گاز، ولتاژ به زیر ۰.۲ ولت (رقیق) افت کند.

🔴 نشانه‌های سنسور اکسیژن خراب یا تنبل:

1. سنسور قفل‌شده (ثابت): اگر ولتاژ روی یک عدد ثابت (مثلاً ۰.۴۵ ولت یا ۰.۲ ولت) قفل کرده و با گاز دادن هیچ تغییری نکند، سنسور یا سیم‌کشی آن کاملاً خراب/قطعی دارد.
2. سنسور تنبل (Slow Response): اگر تغییرات ولتاژ بسیار کند انجام شود (مثلاً هر ۵ ثانیه یک بار نوسان کند)، سنسور کثیف یا مستهلک شده و سرعت پاسخ‌دهی آن پایین آمده است.
3. قفل روی ولتاژ بالا (بیش از ۰.۹ ولت) یا پایین (زیر ۰.۱ ولت): نشان‌دهنده خرابی سنسور، سوزن انژکتور چکه کننده یا نشتی شدید هوا است.

ب) بررسی مقادیر اصلاح سوخت (Fuel Trims)

• در شرایط نرمال: درصد STFT باید بین ۵-٪ تا ۵+٪ در نوسان باشد.
• اگر STFT عددی مثبت و بزرگ (مثلاً بالای ۱۵+٪) باشد، یعنی ECU بر اساس گزارش سنسور اکسیژن در حال پاشش سوخت بیشتر برای جبران هوای اضافی است.
• اگر STFT عددی منفی و بزرگ (مثلاً زیر ۱۵-٪) باشد، یعنی ECU در حال کم کردن سوخت است.

۴. تست گرم‌کن سنسور اکسیژن (Heater Circuit)

• در دیاگ، وارد بخش «کدهای خطا» (Read DTC) شوید.
• کدهای خطایی مانند P0135 یا P0141 مربوط به خرابی مدار گرم‌کن (Heater Circuit Failure) هستند.
• اگر این خطا وجود داشته باشد، سنسور در استارت سرد تا چند دقیقه کار نمی‌کند و چراغ چک روشن می‌شود (در این حالت معمولاً المنت داخل سنسور سوخته است).

خلاصه چک‌لیست عیب‌یابی سنسور اکسیژن