سوزوکی ویتارا چند دیفرانسیل است
اگر از علاقهمندان به خودروهای شاسیبلند و کراساوور در بازار ایران باشید، بدون شک نام سوزوکی گراند ویتارا (Suzuki Grand Vitara) به گوشتان خورده است. خودرویی ژاپنی که سالها توسط ایرانخودرو مونتاژ شد و توانست به دلیل دو دیفرانسیل بودن، دوام بالا و سواری نرم، محبوبیت زیادی میان خانوادهها و طبیعتگردان پیدا کند.
اما یکی از پرتکرارترین سوالاتی که برای خریداران و علاقهمندان به این خودرو پیش میآید این است که: «سوزوکی ویتارا چند دیفرانسیل است؟»
در این مقاله جامع از سری مقالات تخصصی خودرو، قصد داریم به این پرسش پاسخ دهیم، سیستم چهار چرخ محرک (4WD) این خودرو را زیر ذرهبین ببریم، تفاوت تیپهای مختلف آن را بررسی کنیم و ببینیم آیا ویتارا واقعاً یک آفرودر واقعی است یا خیر. با ما همراه باشید.
پاسخ کوتاه: سوزوکی ویتارا دو دیفرانسیل (4WD) است
برای اینکه سر اصل مطلب برویم باید بگوییم: تمام مدلهای عرضهشده سوزوکی گراند ویتارا در ایران (نسل سوم) از سیستم دو دیفرانسیل دائمی (Full-Time 4WD) بهره میبرند.
البته در بازارهای جهانی، نسخههای تک دیفرانسیل (RWD یا FWD) از این خودرو نیز تولید شدهاند، اما سیاست ایرانخودرو بر این بود که تنها نسخههای دو دیفرانسیل فول آپشن و مجهز به سیستم چهار چرخ محرک پیشرفته را روانه بازار ایران کند. بنابراین، هر سوزوکی ویتارایی که در خیابانهای ایران میبینید، یک خودروی دو دیفرانسیل است.
آشنایی با سیستم انتقال قدرت سوزوکی ویتارا (4Mode 4WD)
بر خلاف بسیاری از کراساوورهای امروزی که سیستم دو دیفرانسیل آنها از نوع «موقعیتیاب» یا AWD اتوماتیک است (یعنی در حالت عادی دیفرانسیل جلو هستند و فقط در صورت لزوم چرخهای عقب درگیر میشوند)، سوزوکی ویتارا از یک سیستم چهار چرخ محرک واقعی با دیفرانسیل مرکزی استفاده میکند.
قلب تپنده سیستم انتقال قدرت در ویتارا، یک اهرم چرخان یا دکمه الکترونیکی (بسته به مدل) روی کنسول مرکزی است که به راننده اجازه میدهد حالتهای مختلف رانندگی را انتخاب کند. این سیستم که به نام 4Mode شناخته میشود، شامل 4 حالت اصلی است:
۱. حالت 4H (چهار چرخ محرک سبک – High Range)
- کاربرد: رانندگی شهری، بزرگراهها، جادههای معمولی و حتی جادههای بارانی یا برفی سبک.
- عملکرد: نیرو موتور به طور مداوم و دائمی بین چهار چرخ تقسیم میشود. توزیع گشتاور در این حالت معمولاً به صورت ۵۰ درصد جلو و ۵۰ درصد عقب (یا با نسبت مشخصی توسط دیفرانسیل مرکزی لغزش محدود – LSD) انجام میشود. این حالت حداکثر چسبندگی و پایداری را در سر پیچها و جادههای لغزنده فراهم میکند.
۷. حالت 4H Lock (چهار چرخ محرک قفل شده – High Lock)
- کاربرد: آفرود سبک تا متوسط، گلولای، شن و ماسه، برف سنگین و مسیرهای لغزنده خارج از جاده.
- عملکرد: با قرار دادن خودرو در این حالت، دیفرانسیل مرکزی قفل میشود. این یعنی سرعت گردش گاردان جلو و عقب کاملاً با یکدیگر برابر میشود. این حالت برای عبور از موانعی که چسبندگی سطح زمین کم است، بسیار حیاتی است. (توجه: نباید از این حالت در آسفالت خشک و سرعتهای بالا استفاده کرد، زیرا به سیستم انتقال قدرت آسیب میزند).
۳. حالت 4L Lock (چهار چرخ محرک سنگین – Low Range)
- کاربرد: آفرود سنگین، عبور از شیبهای تند صعودی یا نزولی، گلولای عمیق، بوتهزارها و بیرون کشیدن خودرو از گیر کردن.
- عملکرد: علاوه بر قفل شدن دیفرانسیل مرکزی، ضریب دندهها نیز سنگینتر میشود (به کمک دیسک و جعبه انتقال یا سنگینکننده). در این حالت سرعت خودرو بهشدت کاهش مییابد، اما قدرت کشش (گشتاور) به شدت افزایش پیدا میکند. این ویژگی است که ویتارا را از یک کراساوور شهری ساده متمایز میکند و به آن اصالت یک شاسیبلند آفرودی میدهد.
۴. حالت N (خلاص – Neutral)
- کاربرد: زمانی که خودرو نیاز دارد بکسل شود (مثلاً پشت خودروی امداد).
- عملکرد: جعبه انتقال از گیربکس جدا میشود تا چرخها بدون چرخاندن میلگاردان و گیربکس آزادانه بچرخند.
بررسی تیپهای مختلف سوزوکی ویتارا در ایران و سیستم دیفرانسیل آنها
سوزوکی گراند ویتارا در طول سالهای حضور خود در ایران (از سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۸) تغییراتی را به خود دید که مهمترین آنها تغییر حجم موتور و برخی امکانات رفاهی بود. بیایید ببینیم آیا سیستم دو دیفرانسیل در تمامی این مدلها یکسان بوده است؟
۱. سوزوکی ویتارا کلاس ۵ و ۷ (موتور ۲۰۰۰ سیسی – مدلهای ۱۳۸۶ تا ۱۳۸۹)
- نوع موتور: ۲ لیتری ۴ سیلندر (حدود ۱۴۰ اسب بخار)
- گیربکس: ۵ دنده دستی یا ۴ دنده اتوماتیک
- سیستم دیفرانسیل: دو دیفرانسیل دائم با قابلیت انتخاب وضعیت (4H, 4H Lock, 4L Lock).
- نکته: در این مدلها، تعویض وضعیت دیفرانسیل از طریق یک اهرم مکانیکی (دسته دنده کوچک) در کنار اهرم دنده اصلی انجام میشد که حس و حالی کاملاً آفرودی و کلاسیک داشت.
۲. سوزوکی ویتارا کلاس ۸ و ۹ (موتور ۲۴۰۰ سیسی – مدلهای ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۸)
- نوع موتور: ۲.۴ لیتری ۴ سیلندر (حدود ۱۶۹ اسب بخار)
- گیربکس: ۵ دنده دستی یا ۵ دنده اتوماتیک
- سیستم دیفرانسیل: دو دیفرانسیل دائم (Full-Time 4WD) با همان قابلیتهای مدلهای قبلی.
- نکته: در این مدلها، سیستم مکانیکی تعویض حالت دیفرانسیل حذف شد و جای خود را به یک دکمه چرخشی الکترونیکی (Rotary Switch) روی داشبورد داد که کار با آن بسیار راحتتر بود. با این حال، ماهیت آفرودی سیستم (داشتن حالت سنگین 4L) حفظ شد.
آیا سوزوکی ویتارا یک آفرودر واقعی است؟
برای پاسخ به این سوال باید واقعبین باشیم. سوزوکی گراند ویتارا بر خلاف خودروهایی مثل تویوتا لندکروز، جیپ رانگلر یا پاترول، یک آفرودر تمامعیار با شاسی مستقل (Ladder Frame) نیست. ویتارا از ساختار شاسی یکپارچه با فریم نردبان داخلی (Built-in Ladder Frame) بهره میبرد که ساختاری ترکیبی است.
با این حال، به لطف داشتن ویژگیهای زیر، ویتارا بسیار فراتر از یک کراساوور شهری عمل میکند:
- داشتن دکمه 4L (سنگین): ویژگی بسیار کمیابی در کراساوورهای همرده (مثل کیا اسپورتیج یا هیوندای توسان) که به خودرو اجازه میدهد از شیبهای تند بالا برود.
- دیفرانسیل مرکزی قفلشونده: پایداری عالی در مسیرهای آفرودی.
- زاویه دید و ارتفاع مناسب از سطح زمین: ارتفاع مناسب کف خودرو تا زمین (حدود ۲۰۰ میلیمتر) اجازه عبور از ناهمواریها را میدهد.
البته باید نقاط ضعف آن در آفرود را نیز در نظر گرفت:
- ارتفاع سیستم تعلیق و ضربهپذیری: سیستم تعلیق ویتارا نسبتاً خشک است و در آفرودهای بسیار سنگین ممکن است به کف خودرو ضربه وارد شود.
- نبود قفل دیفرانسیل عقب و جلو (Diff Lock): ویتارا تنها دیفرانسیل مرکزی را قفل میکند و اگر دو چرخ قطری (مثلاً یک چرخ جلو و یک چرخ عقب) در هوا معلق شوند، ممکن است خودرو گیر کند (البته سیستم کنترل کشش تا حدی این ضعف را جبران میکند).
- حساسیت سپرها و قطعات پلاستیکی: سپرهای نسبتاً کوتاه و پلاستیکهای بدنه برای آفرودهای خشن طراحی نشدهاند و آسیبپذیرند.
نتیجهگیری آفرودی: ویتارا برای طبیعتگردیهای خانوادگی، کمپینگ، سفرهای کوهستانی، برف و گلولای سبک تا متوسط، یک ماشین بینقص و فوقالعاده قابل اعتماد است؛ اما برای آفرودهای سنگین و صخرهنوردی حرفهای گزینه مناسبی نخواهد بود.
مزایای سیستم دو دیفرانسیل سوزوکی ویتارا چیست؟
داشتن یک سیستم 4WD دائمی با قابلیت سنگین در بازار ایران مزایای بزرگی به همراه دارد که ارزش خرید این خودرو را بالا نگه داشته است:
- ایمنی فوقالعاده در جادههای بارانی و برفی: برخلاف خودروهای دیفرانسیل جلو که در جادههای برفی دچار کمفرمانی (Understeer) میشوند، ویتارا به لطف درگیری دائمی هر چهار چرخ، چسبندگی فوقالعادهای روی برف و یخ دارد.
- عملکرد عالی در سرازیر و سربالاییها: تقسیم نیروی مناسب مانع از هرزگردی چرخها در شیبهای تند خاکی میشود.
- دوام و استهلاک پایین: سیستم انتقال قدرت سوزوکی ژاپن بسیار جانسخت طراحی شده است و در صورت سرویس و نگهداری مناسب (تعویض به موقع روغن دیفرانسیل و گیربکس کمکی)، به ندرت دچار خرابی میشود.
نکات مهم در نگهداری از سیستم دو دیفرانسیل سوزوکی ویتارا
اگر مالک یک دستگاه سوزوکی ویتارا هستید یا قصد خرید آن را دارید، حتماً به نکات زیر درباره سیستم دو دیفرانسیل آن توجه کنید:
- تعویض روغن دیفرانسیلها و گیربکس کمکی (Transfer Case): روغن این بخشها باید طبق دستورالعمل سازنده (معمولاً هر ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر) تعویض شود. بیتوجهی به این امر باعث زوزه کشیدن دیفرانسیل و خرابی قطعات داخلی میشود.
- استفاده از حالت 4L: طبق دفترچه راهنمای خودرو، برای درگیر کردن حالت 4L باید خودرو کاملاً متوقف باشد، گیربکس در حالت N (خلاص) قرار گیرد و سپس اقدام به چرخش دکمه یا اهرم کنید. همچنین هرگز از حالتهای Lock در آسفالت خشک و سرعتهای بالا استفاده نکنید.
- بازدید دورهای گاردان و چهارشاخه گاردان: از آنجایی که میلگاردانها همواره در حال چرخش هستند، گریسکاری و بررسی سلامت چهارشاخهها برای جلوگیری از لرزش خودرو الزامی است.
مقایسه سیستم دو دیفرانسیل ویتارا با رقبای بازار
برای اینکه جایگاه ویتارا را بهتر درک کنید، بگذارید آن را با چند رقیب سنتیاش مقایسه کنیم:
- کرهایها (هیوندای توسان / کیا اسپورتیج نسلهای قدیمی): این خودروها از سیستم AWD اتوماتیک استفاده میکنند. دکمهای به نام 4WD Lock دارند که حداکثر تا سرعت ۳۰ یا ۴۰ کیلومتر بر ساعت کار میکند و فاقد دنده سنگین (Low Range) واقعی هستند. از این نظر، ویتارا در آفرودهای سبک بسیار تواناتر از آنهاست.
- رنو داستر دو دیفرانسیل: داستر نیز رقیبی سرسخت برای ویتارا است. داستر سیستم دو دیفرانسیل نسبتاً مدرنی دارد (برگرفته از نیسان) و ضریب دنده یک آن بسیار سبک طراحی شده تا نقش دنده سنگین را بازی کند، اما ویتارا از نظر کیفیت ساخت کابین و سیستم چهار چرخ محرک کلاسیک، حس قدرت بیشتری القا میکند.
جمعبندی؛ آیا سوزوکی ویتارا ارزش خرید دارد؟
در پاسخ نهایی به سوال «سوزوکی ویتارا چند دیفرانسیل است؟» باید بار دیگر تاکید کنیم که این خودرو دو دیفرانسیل دائم (4WD) واقعی است و از سیستم چهار حالته پیشرفته با دنده سنگین بهره میبرد.
سوزوکی گراند ویتارا با ترکیب یک سواری خانوادگی مناسب، کابین جادار، دوام قطعات ژاپنی و سیستم دو دیفرانسیل کارآمد، همچنان یکی از بهترین گزینهها در بازار خودروهای کارکرده ایران برای کسانی است که به دنبال سفرهای ایمن در جادههای لغزنده و طبیعتگردیهای آخر هفته هستند. اگر اهل سفر به مناطق کوهستانی، برفی یا روستاها هستید، سیستم دو دیفرانسیل ویتارا هرگز شما را ناامید نخواهد کرد.
اگر شما هم تجربه رانندگی با سوزوکی ویتارا در مسیرهای آفرودی، برفی یا شهری را دارید، تجربیات خود را در بخش نظرات با ما و دیگر خوانندگان به اشتراک بگذارید!