علائم خرابی توپی چرخ جلوی پراید و نحوه تعویض آن + تصاویر
اگر پشت فرمان پراید خود نشسته‌اید و متوجه صداهای عجیب از سمت چرخ‌ها، لرزش فرمان یا گیج شدن خودرو شده‌اید، احتمالاً یکی از قطعات حیاتی جلوبندی یعنی توپی چرخ دچار مشکل شده است. توپی چرخ (Wheel Hub) یکی از قطعات کلیدی در سیستم تعلیق و انتقال قدرت خودرو است که رینگ، لاستیک و سیستم ترمز روی آن سوار می‌شوند.
در این مقاله جامع از سری مقالات آموزش تعمیرات خودرو، قصد داریم به بررسی علائم خرابی توپی چرخ جلوی پراید، دلایل بروز آن و آموزش گام‌به‌گام نحوه تعویض آن بپردازیم تا اگر دستی بر آتش مکانیکی دارید، خودتان از پس این کار بربیایید. با ما همراه باشید.
توپی چرخ جلو پراید چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟
توپی چرخ قطعی استوانه‌ای شکل و فلزی است که بلبرینگ چرخ در آن پرس می‌شود و محور محرک (سرپلوس) از مرکز آن عبور می‌کند. وظیفه اصلی این قطعه، اتصال چرخان چرخ به سیستم ثابت تعلیق خودرو است. در خودروی پراید به دلیل وزن کم و ساختار نسبتاً ساده جلوبندی، توپی چرخ و بلبرینگ آن تحت فشار زیادی قرار دارند، به خصوص اگر خودرو از دست‌اندازها با سرعت عبور کند.
مهم‌ترین علائم خرابی توپی چرخ جلوی پراید
خرابی توپی چرخ معمولاً با خرابی بلبرینگ چرخ همراه است (یا به آن آسیب می‌رساند). اگر با هر یک از نشانه‌های زیر مواجه شدید، حتماً جلوبندی پراید خود را به یک مکانیک نشان دهید:
۱. صدای زوزه یا غرش از سمت چرخ‌ها
بارزترین نشانه خرابی توپی و بلبرینگ چرخ، شنیدن یک صدای ممتد «ووم ووم» یا زوزه از سمت چرخ جلو است. این صدا با افزایش سرعت خودرو بیشتر می‌شود. اگر هنگام دور زدن یا پیچیدن، صدا زیرتر یا بلندتر شد، قطعا مشکل از بلبرینگ و توپی چرخ همان سمت است.
۲. لرزش فرمان
اگر توپی چرخ تاب برداشته باشد یا بلبرینگ آن دچار لق شدن شدید شده باشد، در سرعت‌های بالا (معمولاً بالای ۸۰ کیلومتر بر ساعت) فرمان خودرو شروع به لرزیدن می‌کند. این لرزش گاهی با لرزش کل بدنه خودرو همراه است.
۳. بازی کردن و خلاصی چرخ (لقی)
اگر خودرو را جک بزنید و چرخ جلو را در حالت معلق با دو دست (ساعت ۱۲ و ۶) تکان دهید، نباید هیچ‌گونه لقی احساس شود. وجود لقی یا بازی کردن چرخ، نشانه قطعی خرابی بلبرینگ، توپی یا شل بودن مهره سر پلوس است.
۴. داغ شدن بیش از حد رینگ چرخ
اگر پس از یک رانندگی کوتاه، دست خود را به رینگ چرخ جلو (نزدیک قالپاق) بزنید و متوجه گرمای غیرعادی یا داغ شدن آن شوید، یکی از دلایل آن می‌تواند گیر کردن بلبرینگ خراب در توپی چرخ و اصطکاک شدید باشد.
۵. کشیده شدن فرمان به یک سمت
خرابی توپی چرخ می‌تواند باعث ایجاد مقاومت چرخشی ناهموار در چرخ‌ها شده و در نتیجه، خودرو هنگام ترمزگیری یا رانندگی مستقیم به یک سمت کشیده شود.
دلایل اصلی خرابی توپی چرخ پراید
- عبور با سرعت بالا از دست‌اندازها و چاله‌ها: ضربات شدید مهم‌ترین قاتل جلوبندی پراید هستند.
- استفاده از قطعات بی‌کیفیت و متفرقه: بلبرینگ‌ها و توپی‌های تقلبی بازار طول عمر بسیار کمی دارند.
- سفت کردن بیش از حد یا شل بودن مهره سرپلوس: تنظیم نبودن گشتاور مهره مرکزی چرخ به بلبرینگ و توپی آسیب می‌زند.
- پنچری‌های طولانی یا عدم بالانس بودن چرخ‌ها
ابزار مورد نیاز برای تعویض توپی چرخ جلو پراید
اگر قصد دارید تعویض توپی چرخ را خودتان انجام دهید، به ابزار زیر نیاز دارید:
- جک و خرک (برای ایمنی کامل)
- آچار چرخ و بکس‌های متیک (شماره‌های مختلف مثل ۳۲ برای مهره سرپلوس، ۱۷، ۱۴ و…)
- انبر دست و پین چاکدار (اشپیل)
- چکش و قلم
- دستگاه پرس (برای خارج کردن توپی و بلبرینگ که معمولاً باید به تراشکار مراجعه کنید)
- گریس نسوز باکیفیت
- توپی چرخ و بلبرینگ جدید پراید (اصلی)
مراحل تعویض توپی چرخ جلوی پراید (راهنمای گام‌به‌گام)
تعویض توپی چرخ جلو پراید نیاز به کمی مهارت فنی دارد. مراحل کار به شرح زیر است:
گام اول: ایمنی و باز کردن چرخ
- خودرو را در سطحی صاف پارک کنید، ترمز دستی را بکشید و دنده بگذارید.
- مهره‌های چرخ را کمی شل کنید، سپس با جک زدن زیر ماشین، چرخ را از زمین بلند کرده و خرک را زیر شاسی قرار دهید.
- چرخ جلو را کاملاً باز کنید.
گام دوم: باز کردن مهره سرپلوس
- با استفاده از انبردست، اشپیل (پین چاکدار) روی مهره سرپلوس را خارج کنید.
- درپوش قالپاق مهره را بردارید.
- برای باز کردن مهره بزرگ سرپلوس (شماره ۳۲)، به دلیل سفت بودن آن، به یک بکس قوی و اهرم نیاز دارید. (بهتر است از کسی بخواهید ترمز را نگه دارد تا محور نچرخد).
گام سوم: باز کردن قطعات ترمز و جلوبندی
- کالیپر ترمز را باز کنید و با استفاده از یک سیم یا طناب، آن را به فنر لول ببندید تا شلنگ ترمز تحت کشش و آسیب قرار نگیرد.
- دیسک ترمز را از روی توپی خارج کنید.
- پیچ‌های اتصال سیبک فرمان و سگدست به کمک فنر را باز کنید تا مجموعه سگدست آزاد شود.
- مهره سرپلوس را کاملاً باز کنید و با ضربات ملایم چکش (یا پولی‌کش)، سرپلوس را از توپی چرخ خارج کنید.
گام چهارم: خارج کردن سگدست و مراجعه به تراشکار
- مجموعه سگدست (که توپی و بلبرینگ داخل آن قرار دارد) را کاملاً از ماشین جدا کنید.
- نکته مهم: بیرون آوردن توپی کهنه از داخل بلبرینگ و پرس کردن توپی و بلبرینگ جدید، نیاز به دستگاه پرس هیدرولیک دارد. بنابراین سگدست را به یک تراشکاری یا جلوبندی‌ساز ببرید تا توپی و بلبرینگ جدید را جایگزین کند.
- پیشنهاد: همیشه هم‌زمان با تعویض توپی، بلبرینگ چرخ را نیز نو کنید، چون بلبرینگ کهنه روی توپی جدید کارایی خوبی نخواهد داشت.
گام پنجم: مونتاژ قطعات جدید
- پس از پرس شدن توپی و بلبرینگ جدید توسط تراشکار، مجموعه سگدست را به خودرو بازگردانید.
- سرپلوس را با گریس مناسب آغشته کرده و در جای خود قرار دهید.
- تمام پیچ‌ها (سیبک، سگدست، کالیپر ترمز) را با گشتاور استاندارد سفت کنید.
- مهره سرپلوس را ببندید و حتماً از اشپیل (پین چاکدار) نو استفاده کنید تا مهره به هیچ وجه شل نشود (این مورد بسیار حیاتی است!).
- دیسک ترمز و چرخ را ببندید و ماشین را پایین بیاورید.
نکات طلایی پس از تعویض توپی چرخ
- آب‌بندی و تست: پس از تعویض، خودرو را در یک مسیر خلوت با سرعت پایین برانید و ترمزها را تست کنید.
- چک کردن صدا: زوزه و لرزش باید کاملاً از بین رفته باشد.
- تنظیم فرمان: اگر هنگام باز کردن قطعات جلوبندی، زاویه چرخ‌ها به هم خورده باشد، ممکن است نیاز به تنظیم فرمان (آپاراتی) داشته باشید.
نتیجه‌گیری
خرابی توپی چرخ جلوی پراید مسئله‌ای نیست که بتوان آن را پشت گوش انداخت. بی‌توجهی به صدای زوزه یا لرزش فرمان می‌تواند به بریدن سرپلوس، قفل کردن چرخ و بروز تصادفات خطرناک منجر شود. با شناخت علائم خرابی و اقدام به موقع، می‌توانید سلامت سیستم تعلیق خودروی خود را تضمین کنید. اگر ابزار کافی ندارید، اکیداً توصیه می‌شود این کار را به یک مکانیک باتجربه بسپارید.
اگر شما هم تجربه‌ای در زمینه تعویض توپی چرخ پراید دارید، نظرات و سوالات خود را در بخش دیدگاه‌ها با ما در میان بگذارید!