علائم خرابی دینام پراید و دلایل روشن شدن چراغ باتری
دینام (آلترناتور) در خودروی پراید، کارخانه تولید برق خودرو است. برخلاف تصور عمومی بسیاری از رانندگان، هنگامی که موتور پراید روشن است، باتری هیچ برقی به مدارها نمی‌دهد، بلکه این دینام است که تمامی نیازهای برقی خودرو (از سیستم جرقه‌زنی، ایسیو، چراغ‌ها، فن تا ضبط) را تامین کرده و همزمان باتری را برای استارت بعدی شارژ می‌کند.
روشن شدن چراغ هشدار قرمز رنگ باتری روی صفحه کیلومتر پراید، اولین زنگ خطر از عیب در این قطعه حیاتی است. در این مقاله به بررسی علت روشن شدن چراغ باتری، نشانه‌های خرابی دینام و نحوه نجات خودرو در صورت خرابی دینام می‌پردازیم.
۱. دلیل اصلی روشن شدن چراغ باتری پشت آمپر پراید چیست؟
چراغ باتری روی صفحه آمپر دارای یک نماد باتری است، اما در واقع «چراغ هشدار عدم شارژ دینام» نام دارد. مدار این چراغ بدین صورت است که یک سر آن به برق سوئیچ و سر دیگر آن از طریق آفتامات به دینام متصل است. زمانی که دینام برق تولید می‌کند، ولتاژ دو سر چراغ برابر شده و چراغ خاموش می‌شود. اما اگر دینام به هر دلیلی برق تولید نکند، اختلاف ولتاژ باعث روشن شدن چراغ قرمز باتری می‌شود.
۲. دلایل اصلی خرابی دینام و روشن شدن چراغ باتری پراید
الف) پاره شدن یا شلی شدید تسمه دینام
ساده‌ترین و شایع‌ترین علت، پاره شدن تسمه دینام است.
-
اگر تسمه پاره شود، فولی دینام نمی‌چرخد و دینام کاملاً از مدار خارج می‌شود. (در پراید، پمپ آب نیز با همین تسمه می‌چرخد؛ بنابراین پاره شدن تسمه باعث جوش آوردن سریع موتور نیز می‌شود!).
ب) اتمام یا گیرپاش زغال‌های دینام (جاروبک‌ها)
دینام برای انتقال جریان به روتور متحرک از دو زغال گرافیتی کوچک استفاده می‌کند.
-
زغال‌ها به مرور زمان بر اثر اصطکاک سائیده و کوتاه می‌شوند. وقتی طول زغال‌ها از حد مجاز کمتر شود، اتصال آن‌ها با کلکتور قطع شده و شارژ دینام متوقف می‌گردد.
ج) خرابی آفتامات (ریگلاتور) دینام
آفتامات قطعه‌ای الکترونیکی است که ولتاژ دینام را کنترل می‌کند.
-
قطع شارژ: آفتامات می‌سوزد و اجازه خروج هیچ ولتاژی را نمی‌دهد (چراغ باتری روشن می‌شود).
-
شارژ بیش از حد (Overcharging): آفتامات خراب شده و ولتاژ بالای ۱۶ ولت تولید می‌کند (چراغ باتری ممکن است پرنورتر شود یا چشمک بزند و بوی اسید باتری بلند شود).
د) سوختن دیودها یا سیم‌پیچ استاتور/روتور
در اثر فشار بیش از حد یا اتصال کوتاه، دیودها می‌سوزند یا عایق سیم‌پچی‌های مسی دینام بر اثر حرارت ذوب شده و اتصال کوتاه رخ می‌دهد.
۳. علائم خرابی دینام پیش از خاموش شدن کامل خودرو
اگر دینام به تدریج در حال خراب شدن باشد، نشانه‌های زیر به ترتیب ظاهر می‌شوند:
-
کم‌نور شدن تدریجی چراغ‌ها: چراغ‌های جلو و صفحه آمپر کم‌نور و کم‌رمق می‌شوند.
-
سنگین شدن کارکرد برف‌پاک‌کن و شیشه‌بالابر: تجهیزات برقی با سرعت بسیار پایینی کار می‌کنند.
-
شنیده شدن صدای سوت یا ناله از موتور: بلبرینگ‌های دینام خراب شده و صدای ناله مکانیکی تولید می‌کنند.
-
روشن شدن چراغ ABS یا چراغ چک: به دلیل افت ولتاژ زیر ۱۰ ولت، ای‌سی‌یو و یونیت ABS خطای افت ولتاژ می‌دهند.
-
خاموش شدن ناگهانی خودرو: وقتی شارژ باتری کاملاً به صفر برسد، ایسیو خاموش شده و موتور متوقف می‌شود.
۴. در صورت روشن شدن چراغ باتری در جاده چه کنیم؟ (راهنمای نجات اضطراری)
اگر در حال رانندگی در جاده دیدید چراغ باتری پراید روشن شد، به این معنی است که موتور اکنون فقط دارد از ذخیره برق باتری مصرف می‌کند و بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه زمان دارید تا قبل از خاموش شدن کامل خودرو، خود را به یک مکان امن یا تعمیرگاه برسانید.
اقدامات اضطراری:
-
تمام مصرف‌کننده‌های غیرضروری را فوراً خاموش کنید: ضبط، کولر، بخاری و چراغ‌های غیرضروری را خاموش کنید.
-
در روز رانندگی کنید: از روشن کردن چراغ‌های جلو خودداری کنید تا شارژ باتری حفظ شود.
-
تسمه دینام را چک کنید: فوراً بزنید کنار و کاپوت را بالا بزنید. اگر تسمه پاره شده است، به هیچ عنوان رانندگی نکنید زیرا واترپمپ نیز نمی‌چرخد و موتور می‌سوزد!
-
اگر تسمه سالم است: می‌توانید با احتیاط و با حداقل مصرف برق تا نزدیک‌ترین باتری‌سازی رانندگی کنید.