علت تنه زدن موتور موقع روشن شدن و حرکت چیست؟
آیا تا به حال برایتان پیش آمده که هنگام استارت زدن موتور سیکلت یا در لحظه شروع حرکت، متوجه تکان‌های ناگهانی، ضربه یا اصطلاحاً «تنه زدن» آن شوید؟ این مشکل نه تنها سواری را ناخوشایند می‌کند، بلکه می‌تواند نشانه‌ای از وجود یک نقص فنی جدی در بخش‌های حیاتی موتورسیکلت باشد.
تنه زدن یا تق تق کردن موتور در زمان روشن شدن و حرکت، یکی از رایج‌ترین شکایت‌های موتورسواران است. در این مقاله تخصصی از وب‌سایت، قصد داریم به بررسی دقیق علت تنه زدن موتور موقع روشن شدن و حرکت بپردازیم و راه حل‌های رفع آن را بررسی کنیم. تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.
چرا موتورسیکلت موقع روشن شدن یا حرکت تنه می‌زند؟
برای اینکه بتوانیم مشکل را ریشه‌یابی کنیم، باید بدانیم که سیستم‌های انتقال قدرت، سوخت‌رسانی و احتراق چگونه با یکدیگر کار می‌کنند. تنه زدن موتور معمولاً ناشی از انتقال نامناسب قدرت از موتور به چرخ‌ها، احتراق ناقص، یا خرابی در قطعات مکانیکی است. در ادامه، شایع‌ترین دلایل بروز این مشکل را دسته‌بندی کرده‌ایم:
۱. مشکلات سیستم انتقال قدرت (گیربکس و کلاچ)
بزرگ‌ترین مظنون در هنگام تنه زدن موتور، سیستم انتقال قدرت است. اگر نیرو به نرمی از میل‌لنگ به چرخ‌ها منتقل نشود، شما ضربه احساس خواهید کرد.
الف) خرابی یا تنظیم نبودن صفحه کلاچ
صفحه کلاچ وظیفه قطع و وصل کردن نیرو را بر عهده دارد. اگر صفحه کلاچ تمام شده باشد، تاب برداشته باشد یا فنرهای کلاچ ضعیف شده باشند، در هنگام رها کردن کلاچ و شروع حرکت، موتور به جای حرکت نرم، دچار پرش و تنه زدن شدید می‌شود.
- علائم همراه: بوی لنت سوخته، بوکس باد کردن موتور (گاز خوردن بدون افزایش سرعت متناسب).
ب) خرابی یا ساییدگی زنجیر و خورشیدی
اگر زنجیر موتورسیکلت بیش از حد شل یا سفت باشد، یا دندانه‌های زنجیر چرخ (خورشیدی) ساییده و اصطلاحاً «کچل» شده باشند، در لحظه گاز دادن و شروع حرکت، زنجیر روی خورشیدی می‌پرد و باعث ایجاد ضربه و تنه زدن می‌شود.
- راه‌حل: بررسی میزان شلی زنجیر (باید حدود ۲ تا ۳ سانتی‌متر بازی داشته باشد) و تعویض زنجیر و خورشیدی در صورت خوردگی.
ج) ایراد در گیربکس (دنده‌ها)
گاهی اوقات مشکل از داخل گیربکس است. پریدن دنده، خرابی ماهک‌های تعویض دنده یا لب‌پر شدن چرخ‌دنده‌ها می‌تواند باعث ایجاد تقه و ضربه در زمان حرکت شود.
۲. مشکلات سیستم سوخت‌رسانی و احتراق (کاربراتور یا انژکتور)
اگر موتور در لحظه استارت زدن و روشن شدن تنه می‌زند یا لگد می‌زند، احتمالاً مشکل به احتراق مربوط می‌شود.
الف) تنظیم نبودن کاربراتور یا کثیفی آن
در موتورهای کاربراتوری، اگر نسبت بنزین و هوا تنظیم نباشد (بنزین کم یا زیاد)، موتور در لحظه استارت زدن دچار احتراق ناقص شده و لگد می‌زند. همچنین کثیف بودن ژیگلورها مانع از پاشش صحیح سوخت می‌شود.
ب) خرابی انژکتورها یا سنسورها (در موتورهای انژکتوری)
در موتورهای انژکتوری، کثیف بودن سوزن انژکتور یا خرابی سنسورهایی مانند سنسور دور موتور (CKP) و سنسور دریچه گاز، اطلاعات غلط به ایسیو (ECU) فرستاده و باعث پاشش نامناسب سوخت و در نتیجه تنه زدن موتور هنگام روشن شدن می‌شود.
۳. مشکلات سیستم برقی و استارت
گاهی اوقات مشکل اصلاً مکانیکی نیست، بلکه ریشه در برق موتور دارد.
الف) خرابی دلکو، شمع یا وایر شمع
اگر شمع موتور خراب باشد، فیلر شمع تنظیم نباشد یا جرقه به موقع زده نشود، احتراق در سیلندر کامل انجام نمی‌شود. این امر باعث می‌شود پیستون در مسیر خود با مقاومت روبرو شده و موتور در زمان استارت زدن لگد بزند (تنه بزند).
ب) خرابی اتوماتیک استارت یا ضعیف بودن باتری
اگر باتری موتور ضعیف باشد یا اتوماتیک استارت نیم‌سوز شده باشد، استارت نمی‌تواند میل‌لنگ را به نرمی بچرخاند و در نتیجه موتور در لحظه روشن شدن تکان شدیدی می‌خورد.
۴. خرابی دسته‌موتورها و لاستیک‌های توپی چرخ (دمپرها)
موتورسیکلت‌ها دارای قطعات لاستیکی هستند که لرزش‌ها و ضربات را جذب می‌کنند.
الف) خرابی لاستیک توپی عقب (تک‌چرخ یا توپی پره)
در داخل توپی چرخ عقب موتورسیکلت، قطعات لاستیکی به نام لاستیک توپی (یا دمپر) قرار دارند. وظیفه این لاستیک‌ها گرفتن ضربه اولیه در هنگام گاز دادن است. اگر این لاستیک‌ها پاره یا له شده باشند، هر بار که گاز می‌دهید، یک ضربه شدید (تنه زدن) به شاسی و زیر پای شما منتقل می‌شود.
ب) خرابی یا شل شدن پیچ‌های دسته‌موتور
در برخی موتورسیکلت‌ها (به خصوص اسکوترها و موتورهای سنگین)، موتور به وسیله دسته‌موتورهای لاستیکی به بدنه متصل است. پارگی این قطعات باعث جابجایی کل موتور در زمان روشن شدن و حرکت می‌شود.
۵. خلاصی بیش از حد میل‌لنگ یا شاتون
این مورد یکی از جدی‌ترین و پرهزینه‌ترین علل تنه زدن موتور است. اگر یاتاقان‌ها خراب شده باشند، شاتون بازی اضافی (خلاصی) داشته باشد یا میل‌لنگ دچار تاب‌خوردگی شده باشد، در لحظه احتراق و شروع حرکت، ضربات مکانیکی شدیدی ایجاد می‌شود که به صورت تنه زدن خود را نشان می‌دهد.
- علائم همراه: شنیده شدن صدای تق‌تق فلزی از داخل انجین.
چگونه مشکل تنه زدن موتور را عیب‌یابی و برطرف کنیم؟
برای حل این مشکل، بهتر است از ساده‌ترین و کم‌هزینه‌ترین موارد شروع کنید:
- زنجیر و زنجیرچرخ را چک کنید: آیا زنجیر بیش از حد شل است؟ آیا دندانه‌های خورشیدی نوک‌تیز و خراب شده‌اند؟
- لاستیک توپی عقب را بررسی کنید: چرخ عقب را تکان دهید؛ اگر لقی غیرعسمی دارد، لاستیک توپی را تعویض کنید.
- وضعیت کلاچ را تست کنید: آیا سیم کلاچ رگلاژ است؟ وضعیت صفحه کلاچ چگونه است؟
- شمع و سیستم احتراق را بازبینی کنید: شمع را تمیز کرده و در صورت نیاز تعویض کنید. فیلرگیری سوپاپ‌ها را نیز توسط مکانیک بررسی کنید.
- به یک مکانیک متخصص مراجعه کنید: اگر مشکل از داخل گیربکس، شاتون یا میل‌لنگ باشد، حتماً نیاز به باز شدن انجین (تعمیر اساسی) خواهد داشت.
نتیجه‌گیری
تنه زدن موتور موقع روشن شدن و حرکت هرگز نباید نادیده گرفته شود. این مشکل می‌تواند از یک خرابی ساده مثل شلی زنجیر یا خرابی لاستیک توپی چرخ شروع شود و در صورت بی‌توجهی، به گیربکس و انجین آسیب جدی برساند. با بررسی به‌موقع و سرویس دوره‌ای موتورسیکلت، می‌توانید از هزینه‌های سنگین تعمیرات جلوگیری کرده و از یک سواری نرم و ایمن لذت ببرید.
اگر شما هم تجربه‌ای در زمینه رفع این مشکل دارید، حتماً نظرات و سوالات خود را در بخش دیدگاه‌ها با ما به اشتراک بگذارید!