علت روشن نشدن فن رادیاتور پراید و داغ شدن موتور
سیستم خنک‌کننده موتور پراید وابستگی حیاتی به عملکرد دقیق فن رادیاتور دارد. فن رادیاتور در پراید یک مجموعه کاملاً الکتریکی است که توسط یونیت کنترل الکترونیکی (ECU) مدیریت می‌شود. اگر در ترافیک یا هنگام رانندگی در تابستان، برق به فن رادیاتور نرسد یا فن روشن نشود، آمپر آب به سرعت بالا رفته، خودرو جوش می‌آورد و در صورت عدم توقف به‌موقع، خطرات سنگینی مانند ترکیدن شلنگ‌ها، تاب برداشتن سرسیلندر و سوختن واشر سرسیلندر رخ خواهد داد.
در این مقاله زنجیره کامل برقی فن پراید و روش‌های رفع خطای روشن نشدن آن را آموزش می‌دهیم.
۱. مدار برقی فن پراید چگونه کار می‌کند؟
فن پراید (در مدل‌های انژکتوری) دارای دو دور دور کند (Low Speed) و دور تند (High Speed) است. روند کاری آن به شرح زیر است:
-
سنسور دمای آب (فشنگی آب): مقاومت این سنسور با تغییر دمای مایع خنک‌کننده تغییر می‌کند و سیگنال ولتاژی به ECU فرستاده می‌شود.
-
پردازش ECU: وقتی دمای آب به حدود ۹۱ درجه سانتی‌گراد می‌رسد، ECU پایه منفی رله دور کند را فعال می‌کند. اگر دما به بالای ۹۸ درجه برسد یا کولر روشن شود، ECU رله دور تند را فعال می‌کند.
-
رله‌های فن: رله جریان بالای ۱۲ ولت را از فیوز کالسکه موتور به الکتروموتور فن منتقل می‌کند.
-
موتور فن: پروانه را به چرخش درآورده و هوا را از میان شبکه‌های رادیاتور عبور می‌دهد.
۲. دلایل اصلی کار نکردن و روشن نشدن فن پراید
الف) خرابی یا سوختن فیوز فن (FAN Fuse)
در جعبه فیوز اصلی داخل کالسکه موتور (کنار باتری)، یک فیوز سبز رنگ ۳۰ آمپر اختصاصی برای فن رادیاتور وجود دارد.
-
اگر این فیوز در اثر اتصالی یا فشار وارد شدن به موتور فن بسوزد، برق اصلی قدرت فن کاملاً قطع شده و فن در هیچ دور (کند یا تند) روشن نخواهد شد.
ب) خرابی رله‌های فن (رله دور کند و تند)
رله‌ها سوئیچ‌های برقی هستند که زیر کاپوت قرار دارند.
-
خوردگی پلاتین رله: در اثر جرقه‌زنی، پلاتین‌های داخل رله خال می‌زنند و جریان برق را رد نمی‌کنند.
-
سوختن سیم‌پیچ بوبین رله: در این حالت رله فرمان ECU را دریافت می‌کند اما پلاتین قدرت وصل نمی‌شود.
ج) خرابی سنسور دمای آب (فشنگی سبز/قهوه‌ای)
اگر سنسور دمای آب قطع شده یا اطلاعات غلط به ECU بفرستد (مثلاً دمای واقعی موتور ۱۰۰ درجه باشد اما سنسور به ECU عدد ۷۰ درجه را گزارش دهد)، ECU هرگز دستور روشن شدن فن را صادر نخواهد کرد.
د) خرابی زغال‌ها یا سوختن موتور فن
موتور فن پراید مدام در حال کارکردن است و زغال‌های آن مستهلک می‌شوند.
-
اتمام زغال‌ها یا گیرپاژ بلبرینگ موتور فن باعث می‌شود فرمان برق از رله صادر شود اما پروانه فن میچرخد یا کاملاً قفل باقی بماند.
هـ) قطعی در سیم‌کشی یا منفی بدنه فن
سوکت متصل به موتور فن به دلیل مجاورت با حرارت شدید موتور و آب باران، دچار ذوب‌شدگی یا سولفاته شدن می‌شود که مانع رسانایی جریان برق خواهد شد.
۳. روش‌های عیب‌یابی سریع و تست اضطراری فن در جاده
اگر در جاده متوجه شدید که آمپر آب پراید بالا رفته و فن کار نمی‌کند، اقدامات اضطراری زیر را انجام دهید:
۱. تست اضطراری (جدا کردن سوکت سنسور دمای آب)
-
خودرو را در جایی امن متوقف کنید اما موتور را خاموش نکنید (اگر جوش آورده است).
-
سوکت سنسور دمای آب (فشنگی که روی محفظه ترموستات است) را جدا کنید.
-
نتیجه: ایسیو پراید طوری برنامه‌ریزی شده است که با قطعی سنسور دمای آب، وضعیت اضطراری اعلام کرده و فن را به صورت خودکار روی دور تند روشن می‌کند.
-
اگر با کشیدن سوکت، فن روشن شد: موتور فن، رله‌ها و فیوز سالم هستند و مشکل از سنسور دمای آب یا ترموستات است.
-
اگر فن باز هم روشن نشد: مشکل از فیوز، رله، موتور فن یا سیم‌کشی است.
۲. تست مستقیم موتور فن با باتری
-
یک تکه سیم بردارید.
-
سوکت موتور فن را جدا کنید.
-
قطب‌های مثبت و منفی سوکت فن را مستقیماً به قطب‌های باتری وصل کنید.
-
اگر فن با قدرت چرخید، موتور فن سالم است و باید به سراغ بررسی جعبه فیوز و رله‌ها بروید.
۳. تست و تعویض رله‌ها
-
جای رله فن دور تند را با یک رله سالم هم‌شکل (مثلاً رله بوق) در جعبه فیوز تعویض کنید تا از سلامت رله مطمئن شوید.
۴. اقدامات پیشگیرانه
-
هر سال قبل از شروع فصل گرم، سوکت فن و پایه رله‌ها را بررسی کرده و با اسپری کنتاکت‌شور تمیز کنید.
-
از سلامت صافی و پروانه‌های فن مطمئن شوید تا بار اضافی به موتور فن وارد نشود.