علت عطسه کردن موتور روی گاز چیست؟
«عطسه کردن موتور» یا همان پس‌زدن سوخت و هوا (Backfire) یکی از پدیده‌های آزاردهنده و نگران‌کننده در خودروهاست، به‌ویژه زمانی که این اتفاق روی حالت گاز (CNG یا LPG) رخ می‌دهد. این مشکل معمولاً با صدایی شبیه به ترقه یا انفجار خفیف از سمت محفظه موتور یا اگزوز همراه است و نشان‌دهنده احتراق ناقص یا زمان‌بندی اشتباه در سیستم سوخت‌رسانی و جرقه‌زنی است. در این مقاله به بررسی تخصصی و قدم‌به‌قدم دلایل اصلی عطسه کردن موتور روی گاز می‌پردازیم.
۱. تنظیم نبودن سیستم سوخت‌رسانی (ضعف یا غلظت بیش از حد گاز)
مهم‌ترین دلیل عطسه کردن موتورهای گازسوز، عدم تناسب میان نسبت هوا و سوخت (گاز) در محفظه احتراق است.
-
گاز رقیق (کم بودن سوخت): اگر میزان گاز ورودی به موتور کمتر از حد استاندارد باشد، مخلوط هوا و گاز دیرتر منفجر می‌شود. این تاخیر در احتراق باعث می‌شود که وقتی سوپاپ دود باز می‌شود، گاز همچنان در حال سوختن باشد و شعله به سمت منیفولد هوا یا اگزوز برگردد.
-
برطرف کردن مشکل: تنظیم دقیق شیر تنظیم گاز (مخصوص سیستم‌های نسل اول و دوم) یا بررسی انژکتورهای گاز و ایسیو (در سیستم‌های انژکتوری یا کارخانه‌ای) توسط تعمیرکار با دستگاه دیاگ تخصصی گاز.
-
بررسی موفقیت: پس از تنظیم مجدد، موتور باید بدون مکث و صدای ناهنجار روی گاز کار کند و دور آرام (Idle) آن کاملاً پایدار بماند.
۲. خرابی، ضعف یا فیلر نبودن شمع‌ها و وایرها
سیستم جرقه‌زنی در خودروهای گازسوز به دلیل بالاتر بودن دمای احتراق گاز نسبت به بنزین، حساسیت بسیار بیشتری دارد. اگر شمع‌ها یا وایرها ضعیف باشند، جرقه به موقع یا با قدرت کافی زده نمی‌شود.
-
گپ (فاصله) نامناسب شمع: فاصله الکترودهای شمع در خودروهای گازسوز باید دقیق‌تر تنظیم شود. شمع‌های کهنه یا فرسوده توانایی ایجاد جرقه قوی در حضور گاز متراکم را ندارند.
-
بررسی موفقیت: با تعویض شمع‌های استاندارد (یا مخصوص گاز) و تعویض وایرهای آسیب‌دیده، صدای عطسه موتور بلافاصله قطع خواهد شد.
۳. خرابی و فرسودگی سوپاپ‌ها یا تنظیم نبودن فیلر سوپاپ‌ها
سوپاپ‌های هوا و دود نقش حیاتی در بسته نگه داشتن محفظه احتراق دارند.
-
نشتی سوپاپ دود: اگر سوپاپ دود به درستی روی نشیمنگاه خود ننشیند یا اصطلاحاً بسوزد، در هنگام احتراق، شعله گاز از لبه سوپاپ عبور کرده و وارد منیفولد هوا می‌شود و صدای عطسه شدید ایجاد می‌کند.
-
عدم تنظیم فیلر: در خودروهای دارای فیلر مکانیکی (مثل پراید یا پیکان)، تنظیم نبودن فاصله سوپاپ‌ها مانع از بسته شدن کامل آن‌ها در زمان احتراق می‌شود.
-
بررسی موفقیت: انجام فیلرپیک یا تعمیر سرسیلندر (در صورت سوختگی سوپاپ) و تست کمپرس موتور که نشان‌دهنده آب‌بندی کامل سیلندرهاست.
۴. خرابی سنسور مپ (MAP Sensor) یا دریچه گاز
سنسور فشار مطلق منیفولد (MAP) اطلاعات میزان بار و فشار هوای ورودی را به ایسیو ارسال می‌کند. خرابی این سنسور باعث ارسال اطلاعات غلط به ایسیو شده و پاشش گاز را به هم می‌ریزد که نتیجه آن احتراق ناقص و عطسه کردن موتور است.
-
بررسی موفقیت: تمیز کردن یا تعویض سنسور مپ و پاک کردن خطاهای ایسیو با دستگاه دیاگ.