محل قرارگیری سنسور دور موتور کجاست ؟
سنسور دور موتور (که در ادبیات فنی به آن سنسور میل‌لنگ یا Crankshaft Position Sensor نیز گفته می‌شود) یکی از حیاتی‌ترین قطعات الکترونیکی در خودروهای انژکتوری است. بدون عملکرد صحیح این سنسور، موتور خودرو اصلا روشن نمی‌شود؛ چرا که کامپیوتر خودرو (ECU) نمی‌تواند زمان دقیق جرقه زنی و پاشش سوخت را محاسبه کند.
اگر برای شما هم این سوال پیش آمده که «سنسور دور موتور کجاست؟» و چه زمانی نیاز به تعویض دارد، تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید تا به صورت تخصصی اما ساده این قطعه را بررسی کنیم.
سنسور دور موتور چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟
پیش از اینکه به سراغ محل نصب این قطعه برویم، بهتر است بدانیم وظیفه آن چیست. سنسور دور موتور وظیفه دارد سرعت چرخش میل‌لنگ و موقعیت پیستون‌ها را به ECU گزارش دهد. کامپیوتر خودرو با دریافت این اطلاعات، دستور پاشش سوخت به انژکتورها و جرقه زنی به شمع‌ها را صادر می‌کند.
محل قرارگیری سنسور دور موتور کجاست؟
محل دقیق نصب سنسور دور موتور بسته به نوع طراحی موتور و خودرو متفاوت است، اما در اکثر خودروهای رایج در بازار ایران (مانند پژو ۲۰۶، پراید، سمند، L90 و دنا)، این سنسور در یک نقطه کلیدی قرار دارد:
۱. محل نصب در خودروهای خانواده پژو (۲۰۶، ۴۰۵، پارس، سمند با موتور XU7 و TU5)
در این خودروها، سنسور دور موتور دقیقاً در بخش پشتی موتور، جایی که موتور به گیربکس متصل می‌شود (محل اتصال بلوک سیلندر به گیربکس) قرار دارد.
- این سنسور روی بدنه‌ای نصب شده که به فلایویل (Flywheel) یا چرخ طیار مشرف است.
- روی فلایویل دندانه‌هایی وجود دارد و سنسور با عبور هر دنده از مقابل خود، یک پالس الکتریکی به ECU ارسال می‌کند. (نکته: در پژو ۲۰۶ تیپ ۲ و ۵، این سنسور به راحتی از بالای موتور قابل مشاهده است، اما در موتورهای XU7 گاهی دسترسی به آن کمی سخت‌تر است).
۲. محل نصب در خودروی پراید و تیبا
در خودروهای پراید (انژکتوری) و تیبا، سنسور دور موتور معمولاً روی پوسته گیربکس و در مجاورت فلایویل قرار دارد. البته در برخی مدل‌های جدیدتر پراید (مثل یورو ۴)، سیستم کمی متفاوت شده و ممکن است سنسور میل‌لنگ روی پولی سر میل‌لنگ (در سمت تسمه تایم) قرار داشته باشد، اما ساختار کلی در اکثر آن‌ها نزدیک به فلایویل است.
۳. محل نصب در خودروهای ال ۹۰ (Renault L90 / Tondar 90)
در ال ۹۰ و موتورهای مشابه رنو (K4M)، سنسور دور موتور روی محفظه کلاچ و در بالای فلایویل پیچ شده است و کابل آن با یک سوکت طوسی یا مشکی مشخص است.
یک قانون کلی: اگر به دنبال سنسور دور موتور می‌گردید، همیشه به دنبال نقطه‌ای باشید که موتور به گیربکس وصل می‌شود و فلایویل قرار دارد. در ۹۰ درصد خودروها، سنسور در همین نقطه نصب شده است تا چرخش فلایویل را رصد کند.
از کجا بفهمیم سنسور دور موتور خراب است؟ (علائم خرابی)
خرابی این قطعه نشانه‌های بسیار مشخصی دارد که به راحتی می‌توانید آن‌ها را تشخیص دهید:
- خودرو استارت می‌خورد اما روشن نمی‌شود: این شایع‌ترین علامت خرابی سنسور دور موتور است. چون ECU سیگنالی از چرخش موتور دریافت نمی‌کند، پمپ بنزین و جرقه شمع‌ها قطع می‌شوند.
- خاموش شدن ناهنگام خودرو در حال حرکت: گاهی اوقات خودرو در ترافیک یا هنگام خلاص کردن ناگهان خاموش می‌شود.
- کار نکردن دورسنج (RPM) آمپر: اگر عقربه دور موتور در هنگام استارت خوردن هیچ حرکتی نکرد، شک نکنید که مشکل از سنسور دور موتور یا سیم‌کشی آن است.
- تک کار کردن یا افت شدید شتاب: در برخی موارد کثیف شدن سر سنسور باعث ارسال اطلاعات غلط به ECU می‌شود.
دلایل خرابی سنسور دور موتور
- نفوذ روغن و آب: چون این سنسور در بخش پایینی موتور و نزدیک گیربکس قرار دارد، نشت روغن موتور یا ضد یخ روی آن شایع است و باعث اتصال کوتاه یا خطا می‌شود.
- جمع شدن براده آهن: از آنجا که سنسور خاصیت مغناطیسی (آهنربایی) دارد، براده‌های آهن ناشی از سایش دنده‌های فلایویل به مرور به سر آن می‌چسبند و مانع عملکرد درست آن می‌شوند.
- حرارت بالا: قرار گرفتن در محفظه موتور و مجاورت با بلوک داغ موتور به مرور زمان عمر مفید سنسور را کاهش می‌دهد.
- خرابی سوکت یا قطعی سیم: گاهی خود سنسور سالم است اما لرزش موتور باعث قطع شدن سیم‌های آن شده است.
نحوه تمیز کردن و تعویض سنسور دور موتور
اگر خودروی شما استارت می‌خورد اما روشن نمی‌شود، قبل از تعویض سنسور، می‌توانید مراحل زیر را امتحان کنید:
- بست باتری را جدا کنید.
- سوکت سنسور دور موتور را باز کنید.
- پیچ اتصال سنسور (معمولاً یک پیچ آلن یا بکس ۱۰) را باز کنید.
- سنسور را به آرامی بیرون بکشید.
- اگر روی سر سنسور براده آهن یا جرم روغنی دیدید، آن را با یک دستمال تمیز کاملاً پاک کنید.
- سنسور را سر جای خود ببندید. (اگر با تمیز کردن مشکل حل نشد، باید آن را با یک قطعه اورجینال جدید تعویض کنید).
نتیجه‌گیری
سنسور دور موتور قطعه‌ای کوچک اما حیاتی است که محل قرارگیری آن در اکثر خودروها، بخش اتصال موتور به گیربکس (روی فلایویل) می‌باشد. شناخت این قطعه و علائم خرابی آن (مثل بی‌حوصلگی خودرو در روشن شدن یا خوابیدن آمپر دور موتور) به شما کمک می‌کند در سفرها یا ترافیک‌ها سردرگم نشوید و سریع‌تر مشکل را برطرف کنید. فراموش کنید که همیشه پیش از تعویض، از سلامت سوکت و تمیز بودن سر سنسور اطمینان حاصل کنید.