نحوه تعویض تسمه دینام ، کولر و هرزگرد پژو پارس و 405 موتور TU5 +عکس
موتور TU5 یکی از محبوب‌ترین و در عین حال حساس‌ترین پیشرانه‌های موجود در خودروهای داخلی مانند پژو ۴۰۵، پژو پارس و پژو ۲۰۶ است. یکی از بخش‌های حیاتی در این موتور که نقش مستقیمی در عملکرد سیستم‌های برقی و رفاهی خودرو دارد، تسمه دینام (تسمه تجهیزات جانبی) است.
در این مقاله، به صورت گام‌به‌گام و تخصصی به شما آموزش می‌دهیم که چگونه تسمه دینام، تسمه کولر و هرزگرد پژو پارس و ۴۰۵ مدل TU5 را تعویض کنید. با ما همراه باشید.
چرا تعویض به‌موقع تسمه دینام در موتور TU5 حیاتی است؟
تسمه دینام در موتورهای TU5 وظیفه چرخاندن دینام (برای شارژ باتری) و کمپرسور کولر را بر عهده دارد. برخلاف موتورهای قدیمی (XU7)، تسمه در موتور TU5 به صورت یکپارچه یا گاهی دو تکه است.
علائم خرابی تسمه و هرزگرد:
- صدای سوت کشیدن: معمولاً در هنگام استارت صبحگاهی یا هنگام روشن کردن کولر شنیده می‌شود.
- صدای “خرخر” یا زوزه: نشان‌دهنده خرابی بلبرینگ هرزگرد (تایمینگ) است.
- ترک‌های ریز و پارگی: با بازرسی چشمی قابل تشخیص است.
- لرزش بیش از حد تسمه: نشان‌دهنده ضعف در سیستم کشنده (تنش‌دهنده) است.
نکته طلایی: اگر تسمه دینام در حین حرکت پاره شود، بلافاصله چراغ باتری روشن شده و فرمان هیدرولیک (در برخی مدل‌ها) سفت می‌شود. پس هر ۶۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر، برای بررسی آن اقدام کنید.
ابزارهای مورد نیاز برای تعویض
برای انجام این کار در پارکینگ منزل، به ابزارهای زیر نیاز دارید:
- آچار بکس یا آچار تخت سایز ۱۳ و ۱۶.
- آچار آلن یا آچار مخصوص کشنده (در صورت نیاز).
- یک عدد پیچ‌گوشتی دوسو یا میله فلزی (برای اهرم کردن).
- تسمه جدید (حتماً از برندهای معتبر مانند Continental یا Gates تهیه کنید).
- هرزگرد جدید (در صورت مشاهده لقی یا صدای غیرعادی در بلبرینگ).
مراحل گام‌به‌گام تعویض تسمه دینام (موتور TU5)
مرحله ۱: ایمنی و دسترسی
ابتدا خودرو را در سطحی صاف پارک کرده و ترمز دستی را بکشید. نکته مهم: موتور باید کاملاً سرد باشد. برای امنیت بیشتر، قطب منفی باتری را جدا کنید. چرخ سمت شاگرد را باز کرده و شل‌گیر (محافظ پلاستیکی زیر گلگیر) را جدا کنید تا به پولی‌های موتور دسترسی کامل داشته باشید.
مرحله ۲: آزاد کردن کشش تسمه
در موتور TU5، یک تسمه سفت‌کن (Tensioner) وجود دارد که وظیفه حفظ کشش تسمه را بر عهده دارد.
- آچار را روی پیچ مرکزی یا مهره مخصوص روی بازوی هرزگرد سفت‌کن قرار دهید.
- با اعمال فشار به سمت مخالف کشش فنر، بازوی سفت‌کن را حرکت دهید تا تسمه شل شود.
- در همین حالت، تسمه را از روی هرزگرد خارج کنید.
مرحله ۳: تعویض هرزگرد (در صورت نیاز)
اگر خودروی شما صدای اضافه دارد، هرزگرد باید تعویض شود:
- پیچ مرکزی هرزگرد را باز کنید.
- هرزگرد قدیمی را خارج کرده و محل اتصال را با دستمال تمیز کنید.
- هرزگرد جدید را جای‌گذاری کرده و پیچ آن را با گشتاور مناسب سفت کنید. (مراقب باشید بیش از حد سفت نکنید که دنده رزوه آسیب ببیند).
مرحله ۴: جا انداختن تسمه جدید
این حساس‌ترین مرحله کار است.
- تسمه را طبق نقشه مسیریابی (Routing) روی پولی‌ها قرار دهید.
- نکته مهم: همیشه تسمه را از بزرگترین پولی (معمولاً پولی میل‌لنگ) یا پولی‌های ثابت شروع کنید و در نهایت تسمه را روی هرزگرد که متحرک است، بکشید.
- دوباره با استفاده از آچار، تسمه سفت‌کن را تحت فشار قرار دهید تا فضای کافی برای جا رفتن تسمه فراهم شود.
- تسمه را کاملاً در شیارهای پولی‌ها بنشانید.
مرحله ۵: چک نهایی
قبل از بستن شل‌گیر، موتور را برای چند لحظه کوتاه روشن کنید (بدون بستن قطب باتری نگران نباشید). دقت کنید که تسمه دقیقاً در مرکز شیارهای تمام پولی‌ها قرار گرفته باشد و صدای غیرعادی شنیده نشود.
نکات کلیدی برای افزایش طول عمر قطعات
- کیفیت قطعه: متاسفانه بازار پر از قطعات تقلبی است. تسمه‌های بی‌کیفیت به سرعت دچار ترک‌خوردگی می‌شوند. برندهای گیتس (Gates) و کنتیننتال (Continental) بهترین گزینه‌ها برای موتور TU5 هستند.
- تمیزی پولی‌ها: هنگام تعویض، شیارهای پولی‌های فلزی را با برس سیمی نرم تمیز کنید تا رسوبات باعث لغزش تسمه نشوند.
- تسمه کولر: در برخی مدل‌های پارس TU5، تسمه کولر جداگانه است. اگر تسمه کولر شما نیز فرسوده شده، حتماً همزمان با تسمه دینام تعویض کنید تا دوباره مجبور به باز کردن چرخ و شل‌گیر نشوید.
- تست لرزش: پس از نصب، با دست تسمه را بین دو پولی فشار دهید؛ نباید بیش از ۱ تا ۱.۵ سانتی‌متر خلاصی داشته باشد.
سوالات متداول
آیا خودم می‌توانم این کار را انجام دهم یا به مکانیک نیاز دارم؟ اگر کمی با ابزارهای فنی آشنایی دارید و به فضای زیر گلگیر دسترسی دارید، این کار کاملاً قابل انجام است. اما اگر در حین شل کردن پیچ سفت‌کن دچار مشکل شدید، حتماً به یک مکانیک مراجعه کنید تا به بازوی سفت‌کن آسیب نرسد.
هر چند وقت یک‌بار باید هرزگرد را عوض کنم؟ قانون کلی این است که در هر بار تعویض تسمه دینام، هرزگرد نیز بررسی شود. اگر کوچکترین صدای بلبرینگ (خش‌خش) شنیده شد، تعویض آن واجب است؛ چرا که قفل کردن هرزگرد باعث پاره شدن آنی تسمه می‌شود.
نتیجه‌گیری
تعویض تسمه دینام و هرزگرد در موتور TU5 یک اقدام پیشگیرانه ساده اما بسیار مهم است. با صرف کمی زمان و دقت در مسیریابی تسمه، می‌توانید از هزینه‌های سنگین‌تر مانند خرابی دینام و توقف خودرو در جاده جلوگیری کنید. همیشه به یاد داشته باشید که سلامت قطعات مصرفی، تضمین‌کننده آرامش شما در سفرهای طولانی است.
اگر سوال یا تجربه‌ای در مورد تعویض تسمه پژو پارس دارید، در بخش نظرات با ما و سایر خوانندگان در میان بگذارید!