نحوه رفع ایراد صدا در جعبه فرمان پژو ۲۰۶ و رانا
پژو ۲۰۶ و رانا به دلیل پلتفرم مشترک، از سیستم تعلیق و فرمان بسیار مشابهی بهره می‌برند. یکی از شکایت‌های رایج رانندگان این خودروها، شنیدن صداهای ناهنجار مانند تق تق، زوزه، جیغ یا کوبش از سمت جلوبندی و به‌ویژه جعبه فرمان است. این صداها علاوه بر سلب آسایش سرنشینان، زنگ خطری برای ایمنی خودرو محسوب می‌شوند.
در این مقاله تخصصی از سری مقالات آموزش تعمیرات خودرو، قصد داریم به بررسی دقیق علل ایجاد صدا در جعبه فرمان پژو ۲۰۶ و رانا بپردازیم و راهکارهای اصولی برای رفع آن‌ها را بررسی کنیم.
چرا جعبه فرمان پژو ۲۰۶ و رانا به صدا می‌افتد؟
سیستم فرمان این خودروها ممکن است هیدرولیک یا (در برخی مدل‌های جدیدتر یا تیپ‌های خاص) برقی باشد، اما بیشتر مدل‌های موجود در بازار ایران دارای فرمان هیدرولیک هستند. دلایل ایجاد صدا در این سیستم بسیار متنوع است و از یک قطعه لاستیکی ساده شروع شده و به خرابی کامل دنده‌ها ختم می‌شود.
۱. خرابی چهارشاخ فرمان
چهارشاخ فرمان قطعه‌ای است که میل فرمان را به جعبه فرمان متصل می‌کند. با گذشت زمان و ورود گرد و غبار، این قطعه دچار خشکی یا لقی می‌شود.
- علائم: صدای «تق تق» ریز و مداوم هنگام چرخاندن فرمان، به‌خصوص زمانی که خودرو در جای خود ایستاده یا در حال دور زدن با سرعت پایین است. این صدا گاهی با حس گزگز یا ضربه در زیر فرمان همراه است.
۲. خرابی سیبک‌ها و قرقرີ فرمان (اتصالات سیستم فرمان)
سیبک فرمان و قرقره (میل فرمان) وظیفه انتقال حرکت جعبه فرمان به چرخ‌ها را دارند. پاره شدن گردگیر این قطعات باعث ورود آب و خاک و در نتیجه خرابی مفصل‌ها می‌شود.
- علائم: صدای تق تق شدید هنگام عبور از دست‌اندازها، شل بودن فرمان یا کشیدن آن به یک سمت.
۳. خرابی پینیون و دنده شانه ای (داخل جعبه فرمان)
قلب تپنده جعبه فرمان مکانیزم پینیون و شانه است. اگر سطح روغن هیدرولیک کاهش یابد یا کیفیت آن پایین باشد، اصطکاک این دو قطعه فلزی افزایش یافته و دچار خوردگی می‌شوند.
- علائم: صدای زوزه خفیف هنگام چرخاندن فرمان، گیر کردن فرمان در نقطه‌ای خاص و صدای تق تق در انتهای کورس چرخش فرمان.
۴. خرابی پمپ هیدرولیک و کمبود روغن
گاهی صدایی که فکر می‌کنید از داخل جعبه فرمان می‌آید، در واقع مربوط به پمپ هیدرولیک است.
- علائم: صدای «هو کشیدن» یا زوزه بلند هنگام چرخاندن فرمان، سفت شدن فرمان در دور موتورهای پایین. این مشکل معمولاً ناشی از کمبود روغن هیدرولیک، هوا گرفتن سیستم یا خرابی پمپ است.
۵. شل شدن پیچ‌های اتصال جعبه فرمان به بدنه
جعبه فرمان با چند پیچ به اتاق خودرو (سینی زیر پا یا اتاق موتور) متصل می‌شود. اگر این پیچ‌ها شل شوند، کل مجموعه بازی می‌کند.
- علائم: صدای تقه ناگهانی هنگام ترمز گرفتن یا شتاب‌گیری و در هنگام عبور از دست‌اندازها.
عیب‌یابی صداهای مختلف در فرمان پژو ۲۰۶ و رانا
برای اینکه بتوانید منشاء صدا را راحت‌تر پیدا کنید، به دسته‌بندی زیر توجه کنید:
- صدای تق تق هنگام چرخاندن فرمان درجا: معمولاً مربوط به چهارشاخ فرمان، پلوس‌ها یا ایراد در بوش‌های جعبه فرمان است.
- صدای زوزه هنگام چرخش فرمان: معمولاً منشاء آن پمپ هیدرولیک، خرابی تسمه هیدرولیک یا کیفیت پایین روغن هیدرولیک است.
- صدای تق تق یا کوبش در دست‌اندازها: مربوط به سیبک‌ها، قرقره فرمان، لاستیک‌های چاکدار تعادل یا خرابی خود جعبه فرمان (لقی شانه).
روش‌های رفع ایراد و تعمیر جعبه فرمان ۲۰۶ و رانا
بسته به اینکه کدام بخش آسیب دیده است، روش تعمیر متفاوت خواهد بود. در ادامه اقدامات لازم برای رفع صداها را بررسی می‌کنیم:
۱. تعویض چهارشاخ فرمان
اگر مکانیک تشخیص دهد که صدای تق تق از چهارشاخ است، این قطعه باید تعویض شود. تعویض چهارشاخ نیاز به باز کردن کامل جعبه فرمان ندارد و معمولاً از داخل کابین یا زیر پا انجام می‌شود، که هزینه کمتری در پی دارد.
۲. تعویض کیت تعمیر (اورینگ‌ها، بوش‌ها و کاسه‌نمدها)
اگر جعبه فرمان روغن‌ریزی داشته باشد یا بوش‌های داخلی آن گشاد شده باشند (که باعث ایجاد صدای لقي می‌شود)، جعبه فرمان باید توسط جلوبندی‌ساز باز شود.
- با استفاده از کیت تعمیر جعبه فرمان ۲۰۶، بوش‌های پلاستیکی و فلزی فرسوده، کاسه‌نمدها و اورینگ‌ها تعویض می‌شوند. این کار لقی و صداهای ناشی از خوردگی را از بین می‌برد.
۳. تعویض قرقری و سیبک فرمان
این قطعات مصرفی هستند و تعمیرپذیر نیستند. در صورت خرابی و ایجاد صدا، باید به صورت جفت (چپ و راست) تعویض شوند و پس از آن حتماً تنظیم فرمان (ساعت فرمان / زاویه چرخ‌ها) انجام شود.
۴. هواگیری و تعویض روغن هیدرولیک
اگر صدای زوزه شنվում است، ابتدا سطح روغن هیدرولیک را بررسی کنید. رنگ روغن باید قرمز یا زرد روشن (بسته به نوع روغن استاندارد پژو) باشد. اگر روغن سیاه یا کثیف شده است، باید کاملاً تخلیه شده، سیستم شستشو داده شده و روغن تازه ریخته شود. سپس سیستم هواگیری می‌شود تا صدای پمپ قطع گردد.
نکات پیشگیرانه برای افزایش طول عمر جعبه فرمان
پیشگیری همیشه کم‌هزینه‌تر از تعمیر است. با رعایت چند نکته ساده می‌توانید عمر جعبه فرمان پژو ۲۰۶ و رانا را به شدت افزایش دهید:
- بررسی دوره‌ای گردگیرها: حداقل هر ۶ ماه یکبار (یا هنگام تعویض روغن) سلامت گردگیرهای جعبه فرمان و سیبک‌ها را بررسی کنید. پاره شدن گردگیر به معنای ورود خاک و مرگ زودهنگام قطعه است.
- پرهیز از نگه داشتن فرمان در حالت قفل (ثابت): هنگامی که فرمان را تا انتهای کورس می‌چرخانید، فشار زیادی به پمپ و شیلنگ‌های هیدرولیک وارد می‌شود. از نگه داشتن طولانی‌مدت فرمان در حالت کاملاً پیچیده (قفل) خودداری کنید.
- عدم چرخش فرمان درجا: تا حد امکان سعی کنید هنگام حرکت با سرعت بسیار پایین (در حد غلطیدن خودرو) فرمان را بچرخانید تا فشار کمتری به لاستیک‌ها، سیبک‌ها و جعبه فرمان وارد شود.
- استفاده از روغن هیدرولیک استاندارد: همیشه از روغن هیدرولیک توصیه شده توسط کارخانه (معمولاً توتال یا برندهای معتبر با استاندارد مشخص) استفاده کنید.
نتیجه‌گیری
شنیدن صدا از جعبه فرمان پژو ۲۰۶ و رانا مسئله‌ای نیست که بتوان آن را پشت گوش انداخت. این صداها پیام‌های هشداردهنده خودرو هستند که نشان می‌دهند یک جای کار می‌لنگد. نادیده گرفتن این ایرادات می‌تواند منجر به بریدن فرمان، قفل شدن آن در حال حرکت و بروز تصادفات خطرناک شود.
به محض شنیدن صدای غیرطبیعی، به یک جلوبندی‌ساز یا تعمیرکار مجرب مراجعه کنید تا با تشخیص دقیق (اینکه صدا از پمپ است، چهارشاخ، یا خود جعبه فرمان)، اقدام به تعمیر یا تعویض قطعه معیوب نمایید. سرمایه‌گذاری به‌موقع برای رفع این مشکل، آرامش خاطر و ایمنی شما را در رانندگی تضمین خواهد کرد.