چرا دمای موتور خودرو بیش از حد افزایش می یابد؟
افزایش بیش از حد دمای موتور (که اصطلاحاً به آن «جوش آوردن» یا داغ کردن موتور می‌گویند) یکی از خطرناک‌ترین اتفاقات برای خودرو است که اگر به موقع کنترل نشود، می‌تواند باعث سوختن واسر سرسیلندر، تاب برداشتن سرسیلندر یا حتی قفل کردن کامل موتور شود.
دلایل اصلی داغ کردن بیش از حد موتور خودرو به چند دسته تقسیم می‌شوند:
۱. مشکلات مربوط به مایع خنک‌کننده (آب و ضدیخ)
-
کمبود آب یا ضدیخ در سیستم: نشت آب از رادیاتور، لوله‌ها، واترپمپ یا بست‌ها باعث کم شدن مایع خنک‌کننده می‌شود. بدون مقدار کافی مایع، موتور توانایی دفع حرارت را ندارد.
-
نسبت نامناسب آب و ضدیخ: ضدیخ نقطه جوش آب را بالا می‌برد. اگر درصد ضدیخ خیلی کم یا خیلی زیاد باشد (استاندارد معمولاً ۵۰-۵۰ است)، تبادل حرارتی مختل می‌شود.
-
وجود هوا در سیستم (هواگرفتگی): اگر هوا وارد مدار خنک‌کننده شود، گردش آب دچار اختلال شده و نقاطی از موتور بیش از حد داغ می‌شوند.
۲. خرابی یا ایراد در قطعات سیستم خنک‌کننده
-
خرابی ترموستات: ترموستات وظیفه دارد مسیر آب موتور به رادیاتور را در زمان سرد بودن ببندد و با گرم شدن باز کند. اگر ترموستات قفل شود و باز نشود، آب درون رادیاتور گردش نمی‌کند و موتور بلافاصله جوش می‌آورد.
-
خرابی واترپمپ (پمپ آب): اگر پره‌های واترپمپ شکسته باشند یا محور آن هرز شده باشد، جریان گردش آب در سیستم ضعیف شده یا متوقف می‌شود.
-
مسدود شدن رادیاتور: رسوب‌گرفتگی، استفاده از آب شهری به جای آب مقطر یا جرم و گل‌ولای می‌تواند لوله‌های ریز رادیاتور را مسدود کند و جلوی خنک شدن آب را بگیرد.
۳. مشکلات فن خنک‌کننده رادیاتور
-
سوختن موتور فن یا قطعی سیم‌کشی: اگر فن در ترافیک یا سرعت‌های پایین کار نکند، هوا از رادیاتور عبور نکرده و دمای آب به سرعت بالا می‌رود.
-
خرابی رله فن یا فشنگی آب (سنسور دمای آب): فشنگی دمای آب وظیفه دارد دستور روشن شدن فن را به کامپیوتر یا رله بدهد. اگر این سنسور خراب باشد، سیگنال اشتباه فرستاده و فن به موقع روشن نمی‌شود.
۴. مشکلات مکانیکی و پیشرانه‌ای
-
نیم‌سوز شدن یا سوختن واشر سرسیلندر: این یکی از شایع‌ترین علل و در عین حال معلولِ داغ کردن است. وقتی واشر سرسیلندر بسوزد، گازهای احتراق وارد سیستم آب می‌شوند، سطح آب را پس می‌زنند و باعث جوش آوردن مداوم می‌شوند.
-
خرابی یا شل شدن تسمه دینام (یا تسمه واترپمپ): در برخی خودروها، واترپمپ با تسمه می‌چرخد. اگر تسمه شل باشد، پاره شود یا تنظیم نباشد، واترپمپ کار نمی‌کند.
-
گرفتگی کاتالیزور یا اگزوز: اگر مسیر خروج گازهای اگزوز مسدود یا نیمه‌مسدود باشد، گازها در موتور حبس شده و فشار و گرمای شدیدی ایجاد می‌کنند.
۵. شرایط محیطی و نحوه رانندگی
-
رانندگی در ترافیک سنگین در هوای گرم: استفاده طولانی‌مدت از کولر در سربالایی‌ها یا ترافیک شدید تابستانی، فشار زیادی به موتور وارد می‌کند.
-
رانندگی با دنده سنگین یا دور موتور بالا (ریباند): معکوس‌های پی‌درپی و فشار زیاد به موتور در دورهای بالا حرارت تولیدی را به شدت افزایش می‌دهد.
⚠️ اقدام اضطراری در هنگام داغ کردن موتور:اگر آمپر آب به خط قرمز رسید، خودرو را در جای امن متوقف کنید، اما موتور را بلافاصله خاموش نکنید (چون ممکن است به دلیل اختلاف دما قطعات موتور تاب بردارند یا بچسبند). موتور را در حالت درجای (Idle) روشن بگذارید، بخاری خودرو را روی دور تند (برای کمک به دفع گرمای موتور) روشن کنید، کاپوت را بالا بزنید و روی رادیاتور آب نپاشید (اجازه دهید به آرامی خنک شود).