چرا چراغ روغن با گاز دادن خاموش می شود؟
روشن شدن چراغ روغن در خودرو، یکی از آن هشدارهایی است که هر رانندهای را به شدت نگران میکند. چرا که روغنمحیط حیات موتور است و کمبود فشار آن میتواند در عرض چند دقیقه، خسارات میلیونی و جبرانناپذیری به قطعات داخلی موتور وارد کند.
اما گاهی اوقات رانندگان با پدیدهای عجیبتر روبرو میشوند: چراغ روغن در حالت دور آرام (Idle) روشن میماند، اما به محض اینکه پدال گاز را فشار میدهید و دور موتور بالا میرود، خاموش میشود!
اگر شما هم با این مشکل مواجه شدهاید، تا انتهای این مقاله از بلاگ همراه ما باشید تا به عنوان یک متخصص، دلایل فنی این پدیده را بررسی کنیم و بدانیم چه زمانی باید نگران شویم.
درک پایه: چراغ روغن چگونه کار میکند؟
پیش از اینکه به سراغ عیبیابی برویم، باید بدانیم وظیفه سنسور فشار روغن (Oil Pressure Switch) چیست. این فشنگی وظیفه دارد افت فشار روغن را به ECU (کامپیوتر خودرو) یا پشت آمپر گزارش دهد. زمانی که سوئیچ را باز میکنید (قبل از استارت)، چراغ روغن روشن است چون پمپ روغن کار نمیکند و فشاری وجود ندارد. پس از استارت زدن، پمپ با چرخش موتور، روغن را با فشار به تمام بخشها میرساند و فشنگی با احساس این فشار، دستور خاموش شدن چراغ را صادر میکند.
حالا سوال اصلی اینجاست: چرا در دور آرام فشار کم است و با گاز دادن زیاد میشود؟
۴ دلیل اصلی خاموش شدن چراغ روغن با گاز دادن
وقتی با گاز دادن، چراغ روغن خاموش میشود، یعنی در دور آرام (وقتی پا را از روی گاز برمیدارید)، فشار روغن از حد استاندارد کمتر میشود. در اینجا ۴ مقصر اصلی وجود دارد:
۱. کثیفی یا غلظت نامناسب روغن موتور (گرانروی پایین)
روغن موتور مانند خون در رگهای خودرو جریان دارد. اگر زمان تعویض روغن گذشته باشد، روغن خاصیت چسبندگی و گرانروی (Viscosity) خود را از دست داده و رقیق میشود.
- ماجرا چیست؟ در دور آرام، سرعت پمپ روغن کم است و روغن رقیق نمیتواند فشار لازم را ایجاد کند، در نتیجه چراغ روشن میشود. اما وقتی گاز میدهید و دور موتور بالا میرود، پمپ با سرعت بیشتری میچرخد و میتواند این روغن رقیق را با فشار بیشتری پمپاژ کند؛ پس چراغ خاموش میشود.
- راهحل: روغن و فیلتر روغن را در زمان مقرر تعویض کنید و حتماً از ویسکوزیته توصیهشده توسط سازنده خودرو استفاده کنید.
۲. خرابی یا فرسودگی اویل پمپ (پمپ روغن)
اویل پمپ قلب تپنده سیستم روغنکاری است. اگر دندندهها یا روتور اویل پمپ دچار ساییدگی شده باشند، در دور آرام نمیتوانند حجم کافی از روغن را جابجا کنند.
- ماجرا چیست؟ اویلپمپ فرسوده در دورهای پایین بازدهی پایینی دارد. با گاز دادن و افزایش دور موتور، چرخش پمپ سریعتر شده و افت فشار جبران میشود، چراغ نیز خاموش میگردد. با این حال، این نشانه مرگ تدریجی اویلپمپ است.
۳. خرابی سنسور فشار روغن (فشنگی روغن)
گاهی اوقات مشکل از سیستم روغنکاری نیست، بلکه از قطعهای است که قرار است وضعیت را گزارش دهد! فشنگی روغن قطعهای مکانیکی-الکتریکی است که ممکن است به مرور زمان دچار خرابی یا نشتی شود.
- ماجرا چیست؟ فنر داخل فشنگی ضعیف شده و در دور آرام به اشتباه تصور میکند فشار کم است و چراغ را روشن میکند. با گاز دادن و افزایش فشار لحظهای، دیافراگم فشنگی جابجا شده و اتصال قطع میشود (چراغ خاموش میشود).
- راهحل: مکانیک میتواند با بستن یک گیج مکانیکی فشار روغن، صحت عملکرد فشنگی را تست کند.
۴. لقی یاتاقانها (بوش میللنگ و شاتون)
این بدترین و نگرانکنندهترین سناریو است! یاتاقانها قطعاتی هستند که میللنگ روی آنها میچرخد و فضای بسیار اندکی (به اندازه یک لایه میکروسکوپی روغن) بین آنها وجود دارد.
- ماجرا چیست؟ اگر موتور کارکرد بالایی داشته باشد یا داغ کرده باشد، یاتاقانها دچار خوردگی و لقی میشوند. در دور آرام، روغن از این فضای گشاد فرار میکند و افت فشار شدید رخ میدهد (روشن شدن چراغ). با گاز دادن، حجم روغن ارسالی بیشتر شده و افت فشار تا حدودی جبران میشود.
- نکته خطرناک: اگر مشکل از یاتاقانها باشد، معمولاً همراه با این مشکل، صدای «تکتک» یا تقتق از داخل موتور (به ویژه در زمان گاز دادن) شنیده میشود.
آیا رانندگی با این شرایط خطرناک است؟
بله، بسیار خطرناک! حتی اگر با گاز دادن چراغ روغن خاموش شود، این یک هشدار جدی است که نشان میدهد سیستم روغنکاری خودروی شما در آستانه خرابی کامل قرار دارد. بیتوجهی به این موضوع میتواند در کوتاهمدت به قفل کردن موتور (سهکار کردن، یاتاقان زدن و چسبیدن پیستونها) منجر شود که هزینهای سنگین روی دست شما میگذارد.
اقدامات فوری که باید انجام دهید:
- سطح روغن را چک کنید: کاپوت را بالا بزنید و با استفاده از گیج (گژ) روغن، میزان روغن موتور را بررسی کنید. کمبود شدید روغن اولین علت افت فشار است.
- به صدای موتور گوش دهید: آیا صدای غیرعادی (مانند صدای تقتق یا زوزه) از موتور به گوش میرسد؟
- به تعمیرگاه مراجعه کنید: خودرو را به یک مکانیک ماهر برسانید تا با دستگاه تست فشار روغن (منومتر)، فشار واقعی را در دور آرام و دور بالا اندازه گیری کند.