چگونه بدانیم که باطری خودروی از کار افتاده است؟
تشخیص اینکه باتری خودرو کاملاً از کار افتاده (اصطلاحاً سوخته یا مرطوب/اسیدی‌شده و غیرقابل احیاست) یا صرفاً تخلیه شده و نیاز به شارژ یا باتری به باتری دارد، کار چندان سختی نیست.
نشانه‌ها و روش‌های تست زیر به شما کمک می‌کنند تا مرگ قطعی باتری خودرو را تشخیص دهید:
۱. علائم و نشانه‌های ظاهری و عملکردی (علائم اولیه مرگ باتری)
-
عدم روشن شدن پشت آمپر یا قطع کامل برق خودرو: وقتی سوئیچ را باز می‌کنید یا دکمه استارت را می‌زنید، هیچ‌چیز روشن نمی‌شود؛ چراغ‌های پشت آمپر، ساعت و چراغ‌های سقف خاموشند یا بسیار کم‌نور و چشمک‌زن هستند.
-
صدای «تک‌تک» (Clicking) هنگام استارت: اگر برق خودرو ضعیف باشد اما کاملاً نمرده باشد، با استارت زدن صدایی شبیه به «تک‌تک» از موتور (قسمت استارتر) می‌شنوید که نشان می‌دهد جریان برق برای چرخاندن موتور کافی نیست. اما اگر باطری کاملاً از کار افتاده باشد، حتی این صدا را هم نخواهید شنید و همه‌چیز در سکوت کامل است.
-
کم‌نور شدن شدید چراغ‌ها با استارت: اگر چراغ‌های جلو روشن باشند و با زدن استارت فوراً خاموش شوند یا نور آن‌ها به شدت افت کند، یعنی باتری دیگر توان ذخیره ودهش جریان را ندارد.
-
باد کردن بدنه باتری (برآمدگی دیواره‌ها): اگر بدنه باتری از طرفین باد کرده یا اصطلاحاً شکم داده باشد، این یک نشانه فیزیکی قطعی از سوختن صفحات داخلی، اتصال کوتاه یا شارژ بیش از حد (خرابی دینام) و مرگ باتری است.
-
سولفاته شدن شدید و ترک‌خوردگی: وجود رسوبات سفید یا سبز رنگ زیاد روی سرباطری‌ها طبیعی است، اما اگر بدنه‌ی باتری ترک خورده باشد یا اسید از آن نشت کند، باتری دیگر قابل استفاده نیست.
۲. تست‌های ساده برای اطمینان از خرابی باتری
اگر شک دارید که باتری خراب است یا دینام شارژ نمی‌کند، تست‌های زیر را انجام دهید:
الف) تست باتری به باتری (Jump Start)
-
خودرو را با کمک یک باتری سالم یا دستگاه پکیج پرتابل، «باتری به باتری» کنید.
-
اگر خودرو روشن شد، کابل‌ها را جدا کنید:
-
حالت اول: اگر بلافاصله پس از جدا کردن کابل‌ها ماشین خاموش شد، مشکل از دینام است که برق تولید نمی‌کند، نه لزوماً خودِ باتری.
-
حالت دوم: اگر ماشین روشن ماند، با آن رانندگی کنید یا بگذارید کمی درجا کار کند تا باتری شارژ شود. سپس ماشین را خاموش کرده و دوباره استارت بزنید. اگر دوباره استارت نخورد، یعنی باتری دیگر توان نگهداری شارژ (Capacity) را ندارد و سلول‌های آن سوخته‌اند و باید تعویض شود.
-
ب) بررسی چشمی «چشمی باتری» (Hydrometer Eye)
-
بسیاری از باتری‌های اتمی مدرن دارای یک نشانگر رنگی (چشمی یا چشمک‌زن) روی بدنه هستند:
-
رنگ سبز: باتری سالم و شارژ است.
-
رنگ مشکی یا تیره: باتری ضعیف است یا شارژ کم دارد.
-
رنگ سفید یا زرد: باتری خراب است، سطح اسید پایین آمده یا کاملاً از کار افتاده است (باید تعویض شود).
-
ج) تست با دستگاه تستر باتری (ولت‌متر)
دقیق‌ترین روش، استفاده از یک مولتی‌متر (ولت‌متر) است:
-
در حالت خاموش بودن ماشین، ولتاژ دو سر باتری را بگیرید.
-
ولتاژ نرمال باتری سالم بین ۱۲.۴ تا ۱۲.۶ ولت است.
-
اگر ولتاژ زیر ۱۱.۸ ولت باشد و با شارژ کردن هم بالا نیاید، یعنی باتری اصطلاحاً «سلول سوزانده» و از کار افتاده است.
-
-
ماشین را روشن کنید و ولتاژ را دوباره بگیرید؛ باید بین ۱۳.۸ تا ۱۴.۴ ولت باشد (که نشان‌دهنده سلامت دینام است). اگر ولتاژ هنگام روشن بودن زیر ۱۳ ولت باشد، دینام شارژ نمی‌کند.
عمر مفید باتری چقدر است؟
به طور میانگین، عمر مفید یک باتری خودرو بین ۲ تا ۳ سال (یا حدود ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر) است. اگر باتری شما بیش از ۳ سال کار کرده و حالا علائم فوق را بروز داده است، شک نکنید که عمر آن به پایان رسیده و زمان تعویض فرا رسیده است.