مبدل های کاتالیتیکی چیست ؟

۱. وظیفه اصلی کاتالیزور چیست؟

• مونوکسید کربن (CO): گازی بی‌رنگ و بسیار سمی $\rightarrow$ تبدیل به دی‌اکسید کربن ($CO_2$)
• هیدروکربن‌های نسوخته (HC): ناشی از سوخت ناقص $\rightarrow$ تبدیل به بخار آب ($H_2O$) و دی‌اکسید کربن
• اکسیدهای نیتروژن ($NO_x$): عامل اصلی باران‌های اسیدی و دود مه $\rightarrow$ شکستن و تبدیل به گاز نیتروژن ($N_2$) و اکسیژن

۲. ساختار داخلی کاتالیزور چگونه است؟

• پلاتین (Platinum)
• پالادیوم (Palladium)
• رودادیوم (Rhodium) پوشانده شده‌اند. این فلزات به عنوان کاتالیزور عمل کرده و بدون اینکه خودشان مصرف شوند، سرعت واکنش‌های شیمیایی را در دمای بالای اگزوز به شدت افزایش می‌دهند.

۳. چرا و چگونه کاتالیزور خراب می‌شود؟

1. کیفیت پایین سوخت (بنزین نامرغوب): وجود ناخالصی‌ها و سرب در بنزین، روزنه‌های لانه زنبوری کاتالیزور را مسدود و لایه فلزی را تخریب می‌کند.
2. احتراق ناقص در موتور: اگر شمع‌ها، وایرها یا انژکتورها خراب باشند و بنزین نسوخته وارد اگزوز شود، درون کاتالیزور منفجر شده و شبکه سرامیکی آن را ذوب یا خرد می‌کند.
3. روغن‌سوزی موتور: ورود روغن موتور به محفظه اگزوز باعث رسوب‌گذاری روی کاتالیزور و از کار افتادن آن می‌شود.
4. ضربه فیزیکی: برخورد کف خودرو با دست‌اندازها می‌تواند به پوسته سرامیکی شکننده داخل کاتالیزور آسیب بزند.

۴. نشانه‌های خرابی یا گرفتگی کاتالیزور

• افت شدید کشش و شتاب خودرو (موتور اصطلاحاً نفس ندارد و گاز نمی‌خورد).
• افزایش قابل‌توجه مصرف سوخت.
• روشن شدن چراغ چک (Check Engine) در پشت آمپر (خطای راندمان کاتالیزور).
• صدای زنگوله یا خرت‌خررت از زیر خودرو (به دلیل خرد شدن شبکه سرامیکی داخلی).
• بوی نامطبوع (شبیه به بوی تخم‌مرغ گندیده یا گوگرد) از اگزوز.