آشنایی با سیستم ترمز خودرو در رانندگی abs و abd
در فناوری‌های مدرن خودرو، برای افزایش ایمنی و پایداری در هنگام ترمزگیری از سامانه‌های کمکی مختلفی استفاده می‌شود. احتمالاً منظورتان از «ABD» همان سیستم معروف EBD (توزیع الکترونیکی نیروی ترمز) است، چرا که در صنعت خودرو سیستم ایمنی به نام ABD نداریم و EBD به عنوان مکمل اصلی در کنار سیستم ABS کار می‌کند.
در ادامه با سیستم‌های ABS و EBD و نحوه عملکرد آن‌ها آشنا می‌شوید:
۱. سیستم ترمز ضد قفل (ABS – Anti-lock Braking System)
-
هدف اصلی: جلوگیری از قفل شدن چرخ‌ها هنگام ترمز شدید و حفظ قابلیت فرمان‌پذیری خودرو.
-
مشکل در ترمزهای قدیمی: در خودروهای فاقد ABS، اگر راننده روی زمین خیس یا لغزنده ناگهان ترمز شدیدی می‌گرفت، چرخ‌ها کاملاً قفل می‌شدند. در این حالت خودرو روی زمین سر می‌خورد (اسکید) و فرمان‌پذیری از دست می‌رفت؛ یعنی هرچه فرمان را می‌چرخاندید، خودرو به همان سمت مستقیم سر می‌خورد.
-
نحوه عملکرد ABS:سنسورهای سرعت چرخ، وضعیت چرخش را به طور لحظه‌ای مانیتور می‌کنند. هرگاه سیستمی تشخیص دهد که یک چرخ در حال قفل شدن است، در کسری از ثانیه (حتی تا ۱۵ بار در ثانیه) فشار روغن آن چرخ را قطع و وصل می‌کند (عمل پمپاژ سریع). این کار شبیه به تکنیک «تلمبه زدن پدال» توسط رانندگان حرفه‌ای است، اما با سرعتی بسیار بیشتر.
-
مزیت رانندگی: راننده در هنگام ترمز اضطراری می‌تواند همزمان هم ترمز را تا انتها فشار دهد و هم با فرمان، مانع را دور بزند.
۲. سیستم توزیع الکترونیکی نیروی ترمز (EBD – Electronic Brake-force Distribution)
(که گاهی به اشتباه یا به دلیل شباهت تلفظ، ABD هم نامیده می‌شود)
-
هدف اصلی: تقسیم هوشمندانه نیروی ترمز میان چرخ‌های جلو و عقب (و حتی چرخ‌های چپ و راست) بر اساس وزن و شرایط جاده.
-
چرا EBD لازم است؟ وزن خودرو در شرایط مختلف ثابت نیست. مثلاً هنگام ترمزگیری، وزن خودرو به سمت جلو پرتاب می‌شود (چرخ‌های جلو سنگین‌تر و چرخ‌های عقب سبک‌تر می‌شوند). همچنین حضور سرنشینان در صندلی عقب یا حمل بار، توزیع وزن را تغییر می‌دهد. اگر نیروی ترمز در همه چرخ‌ها یکسان باشد، چرخ‌های سبک‌ترِ عقب سریع‌تر قفل شده و ماشین به سمت جلو می‌چرخد (اصطلاحاً ماشین سر می‌خورد یا کله می‌کند).
-
نحوه عملکرد EBD: این سیستم به عنوان مغز متفکر کمکی برای ABS عمل می‌کند. سنسورها میزان بار روی هر چرخ را می‌سنجند و کامپیوتر خودرو، فشار روغن ترمز را به صورت مستقل برای هر چرخ تنظیم می‌کند. به چرخ‌هایی که چسبندگی و وزن بیشتری دارند نیروی ترمز بیشتری می‌رسد و به چرخ‌های سبک‌تر نیروی کمتری اعمال می‌شود.
-
مزیت رانندگی: کوتاه‌تر شدن فاصله توقف، پایداری کامل خودرو در پیچ‌ها هنگام ترمزگیری و جلوگیری از انحراف عقب خودرو.
خلاصه تفاوت و همکاری این دو سیستم
| ویژگی | سیستم ABS | سیستم EBD |
| وظیفه اصلی | جلوگیری از قفل شدن چرخ‌ها | تقسیم متناسب نیروی ترمز بین چرخ‌ها |
| زمان عملکرد | در ترمزهای شدید و ناگهانی روی سطوح لغزنده | در تمامی حالات ترمزگیری (حتی عادی و در پیچ‌ها) |
| نتیجه نهایی | حفظ فرمان‌پذیری خودرو و جلوگیری از سر خوردن | حفظ تعادل و پایداری خودرو در توقف‌های ناگهانی |
امروزه سیستم‌های ABS و EBD به صورت یک پکیج استاندارد و به هم پیوسته در اکثر خودروهای داخلی و خارجی وجود دارند و در پشت آمپر با روشن شدن چراغ‌های مرتبط وضعیت آن‌ها نمایش داده می‌شود.