آفتامات یا رگولاتور شارژ در موتورسیکلت وظیفه بسیار حساسی بر عهده دارد: این قطعه ولتاژ متناوب و پرنوسان تولید شده توسط بوبین را یکسوسازی کرده و آن را در یک محدوده ایمن و ثابت (بین ۱۳.۸ تا ۱۴.۵ ولت) برای شارژ باتری و تغذیه سیستم برقی تثبیت می‌کند. خرابی آفتامات معمولاً به دو شکل بروز می‌کند: یا ولتاژ شارژ قطع شده و باتری خالی می‌شود، یا رگولاتور از کار افتاده و ولتاژ بیش از حد بالایی (بالای ۱۵.۵ ولت) به باتری می‌فرستد. در این مقاله آموزشی، مراحل تست و تشخیص خرابی آفتامات موتورسیکلت را بررسی می‌کنیم.
۱. مهم‌ترین علائم خرابی آفتامات شارژ
-
سوختن مکرر لامپ‌های جلو و عقب (نشان‌دهنده اورشارژ و عبور ولتاژ بالا از حد مجاز).
-
باد کردن یا جوش آوردن باتری و تبخیر سریع آب اسید درون آن.
-
کم‌نور شدن شدید چراغ‌ها در دور آرام و پرنور شدن ناگهانی با گاز دادن زیاد.
-
خالی شدن مکرر باتری با وجود سالم بودن بوبین و نو بودن باتری.
-
داغ شدن غیرعادی بدنه آفتامات حتی پس از مدت کوتاهی از روشن شدن موتور.
۲. ابزار و تجهیزات مورد نیاز
۳. مراحل گام‌به‌گام تست و تشخیص خرابی آفتامات
1.سنجش ولتاژ اولیه سکون:تست ولتاژ باتری در حالت موتور خاموش.
موتور کاملاً خاموش باشد. مولتی‌متر را روی ولتاژ مستقیم (DC) تنظیم کنید و پروب‌ها را به قطب‌های باتری بزنید. ولتاژ استاندارد باید بین ۱۲.۴ تا ۱۲.۶ ولت باشد.
Verification: ولتاژ اولیه باتری در محدوده سالم قرار دارد.
2.اندازه‌گیری ولتاژ دو سر باتری زیر گاز:تست ولتاژ شارژ در حال کارکرد موتور (آزمایش اورشارژ).
موتور را روشن کنید و دور موتور را به آرامی تا حدود ۴۰۰0 دور بر دقیقه بالا ببرید. ولتاژ روی مولتی‌متر را بخوانید؛ ولتاژ باید در محدوده ۱۳.۸ تا ۱۴.۵ ولت متوقف شود. اگر ولتاژ از ۱۵.۵ ولت عبور کرد و مدام بالا رفت، آفتامات سوخته و جریان را کنترل نمی‌کند (اورشارژ). اگر ولتاژ زیر ۱۳ ولت ماند و تغییری نکرد، رگولاتور خروجی ندارد یا سوخته است.
Verification: ولتاژ با گاز دادن از ۱۵ ولت بالاتر نمی‌رود و در حد استاندارد تثبیت می‌شود.
3.چک کردن آثار گرمازدگی، ذوب شدن یا سولفاته:بررسی چشمی سوکت، سیم‌کشی و بدنه آفتامات.
آفتامات را از جای خود باز کنید (معمولاً دارای بدنه‌ای آلومینیومی با پره‌های خنک‌کننده است). سوکت‌های سیم‌کشی آن را بررسی کنید؛ آثار ذوب شدن پلاستیک سوکت، سیاه شدن پین‌ها یا بوی سوختگی نشانه اتصال کوتاه داخلی آفتامات است.
Verification: بدنه آفتامات فاقد آثار ذوب‌شدگی و سوکت‌ها کاملاً تمیز و سالم هستند.
هشدار فنی بسیار مهم
اگر متوجه شدید که آفتامات موتورسیکلت دچار اورشارژ (ولتاژ بالای ۱۵ ولت) شده است، هرچه سریع‌تر آن را تعویض کنید؛ ادامه دادن به رانندگی با آفتامات خراب باعث منفجر شدن باتری، سوختن ایسیو (در مدل‌های انژکتوری) و سوختن تمام لامپ‌های موتور خواهد شد.
