نحوه تعویض تسمه دینام ،کولر و هرزگرد پژوپارس و۴۰۵ ،۲۰۶ ،ال۹۰ + عکس
آیا تا به حال هنگام رانندگی با صدای سوت از سمت موتور مواجه شده‌اید؟ یا شاید فرمان هیدرولیک سفت شده و چراغ باتری پشت آمپر روشن شده است؟ تمام این‌ها علائم هشداردهنده‌ای هستند که نشان می‌دهد سیستم انتقال قدرت موتور شما (تسمه دینام یا همان تسمه تجهیزات جانبی) نیاز به بررسی فوری دارد.
در این مقاله به صورت کاملاً کاربردی یاد می‌گیریم که چگونه تسمه دینام، کولر و هرزگرد خودروهای محبوب بازار ایران را تعویض کنیم.
چرا تعویض به موقع تسمه دینام حیاتی است؟
تسمه دینام (Serpentine Belt) قلب تپنده تجهیزات جانبی خودرو شماست. این تسمه وظیفه انتقال نیروی چرخشی میل‌لنگ به قطعات حیاتی زیر را بر عهده دارد:
- دینام: برای شارژ باتری و تأمین برق خودرو.
- پمپ هیدرولیک: برای نرم کردن فرمان.
- کمپرسور کولر: برای ایجاد سرمایش داخل کابین.
- واتر پمپ (در برخی مدل‌ها): برای گردش آب و خنک‌کاری موتور.
پاره شدن این تسمه در حین حرکت، نه تنها باعث توقف ناگهانی فرمان هیدرولیک (سفت شدن ناگهانی) می‌شود، بلکه با از کار افتادن واتر پمپ، موتور در عرض چند دقیقه دچار جوش آوردن و آسیب‌های جدی (مانند سوختن واشر سرسیلندر) می‌شود.
ابزارهای لازم برای تعویض تسمه
پیش از شروع، ابزارهای زیر را آماده کنید:
- آچارها و بکس‌های متناسب (معمولاً سایز ۱۳، ۱۵ یا ۱۷).
- آچار مخصوص تسمه سفت‌کن (یا آلن بلند).
- یک عدد تسمه جدید و باکیفیت (متناسب با مدل خودرو).
- فولی هرزگرد جدید (در صورت نیاز به تعویض).
- دستکش کار و چراغ‌قوه.
گام‌های تعویض تسمه و هرزگرد
اگرچه ساختار موتور خودروها متفاوت است، اما منطق تعویض تسمه در خانواده پژو (پارس، ۴۰۵، ۲۰۶) و ال۹۰ مشابه است.
مرحله ۱: دسترسی به تسمه
ماشین را در جای صاف پارک کرده و ترمز دستی را بکشید. کاپوت را بالا بزنید. در خودروهای پژو، معمولاً باید چرخ سمت شاگرد را باز کرده و شل‌گیر (محافظ پلاستیکی گلگیر) را کنار بزنید تا به فولی‌ها دسترسی کامل داشته باشید.
مرحله ۲: رسم نقشه مسیر (بسیار مهم)
پیش از باز کردن تسمه قدیمی، حتماً از نحوه قرارگیری آن دور فولی‌ها عکس بگیرید یا روی کاغذ بکشید. اگر تسمه را اشتباه جا بزنید، ممکن است جهت چرخش واتر پمپ یا دینام برعکس شود که خسارت سنگینی به بار می‌آورد.
مرحله ۳: آزاد کردن تسمه سفت‌کن
اکثر خودروهای پژو و ال۹۰ دارای یک تسمه سفت‌کن (Tensioner) فنری هستند. با قرار دادن آچار روی پیچ مرکزی تسمه سفت‌کن و فشار دادن آن در جهت مخالف فنر، تنش تسمه آزاد می‌شود. در این لحظه تسمه را از روی فولی‌ها خارج کنید.
مرحله ۴: بازرسی و تعویض هرزگرد (Idler Pulley)
با چرخاندن فولی هرزگرد با دست، اگر صدای “خرخر” شنیدید یا احساس کردید لق می‌زند، حتماً آن را تعویض کنید. هرزگرد خراب باعث پاره شدن سریع تسمه جدید می‌شود. پیچ هرزگرد را باز کرده، قطعه جدید را جایگزین و با گشتاور مناسب سفت کنید.
مرحله ۵: نصب تسمه جدید
طبق نقشه‌ای که تهیه کردید، تسمه را دور تمام فولی‌ها بیندازید. دقت کنید که شیارهای تسمه دقیقاً داخل شیارهای فولی قرار بگیرند. در نهایت، دوباره تسمه سفت‌کن را فشار دهید و تسمه را روی آخرین فولی بکشید.
نکات اختصاصی برای مدل‌های مختلف
پژو پارس و ۴۰۵ (موتور XU7)
در این خودروها به دلیل فاصله کم موتور تا بدنه، کار کمی دشوار است. حتماً وضعیت پمپ هیدرولیک را بررسی کنید که دچار روغن‌ریزی نباشد، چرا که روغن هیدرولیک دشمن اصلی لاستیک تسمه است و باعث پوسیدگی آن می‌شود.
پژو ۲۰۶ (تیپ ۲ تا ۶)
در ۲۰۶ فضای موتور بسیار محدود است. از آنجایی که تسمه سفت‌کن ۲۰۶ دارای فنر قدرتمندی است، هنگام فشار دادن آن مراقب انگشتان خود باشید. همچنین در مدل‌های دارای کولر، تسمه کولر معمولاً مجزا یا در مسیر پیچیده‌تری است.
ال۹۰ (تندر ۹۰)
ال۹۰ طراحی متفاوتی دارد. برای دسترسی به تسمه، باید از سمت گلگیر شاگرد اقدام کنید. تسمه دینام ال۹۰ بسیار بادوام است، اما هرزگرد آن حساس است و حتماً هر ۶۰ هزار کیلومتر باید چک شود.
زمان تعویض تسمه چه موقع است؟
- ظاهر تسمه: وجود ترک‌های ریز در قسمت شیاردار تسمه، نشان‌دهنده اتمام عمر مفید آن است.
- صدای سوت: اگر صبح‌ها هنگام روشن کردن ماشین صدای سوت می‌شنوید، یا تسمه شل شده یا هرزگرد خشک کار می‌کند.
- مسافت: به طور استاندارد، تسمه دینام باید بین ۶۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر تعویض شود.
نتیجه‌گیری نهایی
تعویض تسمه دینام و هرزگرد اگرچه در ظاهر کاری مکانیکی به نظر می‌رسد، اما دقت در جاگذاری درست آن ضامن سلامت موتور شماست. اگر تجربه کافی ندارید، توصیه می‌شود این کار را به یک مکانیک متخصص بسپارید تا از آسیب‌های احتمالی به واتر پمپ و دینام پیشگیری شود.
نکته پایانی: همیشه از تسمه‌های شرکتی و باکیفیت (مانند برندهای معتبر اروپایی یا ایساکویی اصلی) استفاده کنید؛ چرا که تسمه‌های بی‌کیفیت بازار در گرمای تابستان ایران به سرعت پاره می‌شوند.
آیا سوالی در مورد نحوه باز کردن تسمه سفت‌کن خودروی خود دارید؟ در بخش نظرات بپرسید تا متخصصان ما شما را راهنمایی کنند.