نحوه معرفی دندانه های دور موتور خودروهای J7-K7-5GDI.S51-S3-J4

اکتبر 9, 2026 tamir-khodro

در خودروهای مدرن امروزی، مدیریت دقیق پیشرانه وابسته به سنسورها و یونیت‌های الکترونیکی مختلفی است. یکی از حیاتی‌ترین این سنسورها، «سنسور میل لنگ» یا همان سنسور دور موتور است که وظیفه تعیین دقیق موقعیت پیستون‌ها و زمان جرقه زنی/پاشش سوخت را بر عهده دارد. در خانواده خودروهای محبوب بازار ایران مانند محصولات جک (J7، K7، S5 فیس‌لیفت یا همان 5GDI، S5 دنده‌ای، S3 و J4)، گاهی پس از تعمیرات اساسی موتور، تعویض ECU، تعویض فلایویل یا باز کردن باتری، نیاز است که اصطلاحاً «معرفی دندانه‌های دور موتور» یا کالیبره کردن سنسور میل‌لنگ انجام شود.

در این مقاله تخصصی از وبلاگ، قصد داریم به زبان ساده اما کاملاً فنی، نحوه معرفی دندانه‌های دور موتور در این خودروها را بررسی کنیم. با ما همراه باشید.

چرا معرفی دندانه‌های دور موتور (CKP Relearn) ضروری است؟

سنسور دور موتور با شمردن دندانه‌های روی فلایویل یا رینگ محرک روی میل‌لنگ، اطلاعات دور موتور و موقعیت آن را به کامپیوتر خودرو (ECU) ارسال می‌کند. طراحی این دندانه‌ها معمولاً دارای یک فاصله یا قطعی (Gap) است تا نقطه صفر را مشخص کند.

اگر به هر دلیلی (مثل تعویض ECU، تعمیرات موتور، یا خطا در حافظه موقت) هماهنگی بین ایسیو و دندانه‌های دور موتور به هم بخورد، خودرو با مشکلات زیر مواجه می‌شود:

کاهش شتاب و افت توان موتور
روشن شدن چراغ چک (Check Engine)
ثبت خطاهای مربوط به تایمینگ یا سنسور میل‌لنگ در دستگاه دیاگ
رفتن موتور به حالت اضطراب (Limp Mode) یا کات‌اف زودهنگام
دشواری در استارت خوردن یا خاموش شدن ناگهانی خودرو

خودروهای مورد بررسی در این مقاله

خانواده خودروهای J7، K7، S5 (مدل‌های قدیمی و موتورهای جدید 5GDI)، S3 و J4 از سیستم‌های مدیریت موتور مختلفی (معمولاً محصولات شرکت‌های بوش، دلفی یا سیستم‌های بومی‌سازی شده چینی) استفاده می‌کنند. با این حال، اصول کلی تعریف دندانه‌های دور موتور در آن‌ها بسیار شبیه به هم است و نیاز به دستگاه دیاگ تخصصی (Diagnostic Tool) دارد.

ابزار مورد نیاز برای معرفی دندانه‌های دور موتور

برای انجام این عملیات، ابزارهای زیر الزامی است:

دستگاه دیاگ تخصصی یا عمومی پیشرفته (نظیر لانچ Launch، پلاس، یا دستگاه‌های دیاگ نمایندگی‌های مجاز کرمان موتور با آخرین آپدیت نرم‌افزاری).
رعایت شرایط اولیه خودرو:
- دمای موتور باید به حد نرمال رسیده باشد (معمولاً بالای ۸۰ درجه سانتی‌گراد).
- تمام تجهیزات برقی (کولر، چراغ‌ها، سیستم صوتی) باید خاموش باشند.
- گیربکس باید در وضعیت Neutral (خلاص) برای دستی و P (پارک) برای اتوماتیک باشد.
- پدال ترمز و کلاچ کاملاً فشرده باشند (بسته به دستورالعمل نرم‌افزار دیاگ).

مراحل گام‌به‌گام معرفی دندانه‌های دور موتور (J7، K7، 5GDI، S5، S3، J4)

اگرچه منوی دستگاه‌های دیاگ ممکن است با هم متفاوت باشد، اما روند کلی در تمامی این خودروها به شرح زیر است:

گام اول: اتصال دیاگ و برقراری ارتباط

دستگاه دیاگ را به پورت OBD-II خودرو (که معمولاً زیر فرمان یا درون جعبه فیوز کوچک زیر داشبورد قرار دارد) متصل کنید.
سوئیچ خودرو را باز کنید (موتور خاموش باشد).
وارد منوی دستگاه دیاگ شده و مدل خودرو (مثلاً KMC J7، KMC K7، Jac S5 5GDI، Jac S3 یا Jac J4) را به دقت انتخاب کنید.

گام دوم: ورود به بخش سیستم کنترل موتور (ECM/PCM)

از منوی اصلی، گزینه سیستم موتور (Engine Control Module) را انتخاب کنید.
وارد بخش توابع ویژه (Special Functions)، تنظیمات تطبیقی (Adaptations) یا برنامه‌ریزی (Programming) شوید.

گام سوم: یافتن گزینه «معرفی دندانه‌های دور موتور»

بسته به نوع ایسیو (برای مثال موتورهای توربو GDI در J7 و K7 یا موتورهای تنفس طبیعی J4 و S3)، ممکن است نام این گزینه کمی متفاوت باشد، اما معمولاً با عناوین زیر شناخته می‌شود:

CKP Variation Learn (آموزش تغییرات سنسور میل‌لنگ)
Crankshaft Position Sensor Relearn
معرفی دندانه‌های میل‌لنگ
تنظیم اولیه سنسور دور موتور

گام چهارم: اجرای عملیات کالیبراسیون

پس از انتخاب گزینه مربوطه، دستورالعمل‌های روی صفحه نمایش دیاگ را به دقت بخوانید و اجرا کنید. روند کلی به این شکل است:

دیاگ از شما می‌خواهد که موتور را روشن کنید.
موتور را روشن کرده و اجازه دهید در دور آرام (Idle) کار کند.
در برخی مدل‌ها (به‌ویژه موتورهای 5GDI و J7/K7)، نرم‌افزار از شما می‌خواهد که پدال گاز را تا انتهای کورس فشار دهید تا دور موتور به یک محدوده مشخص (مثلاً بین ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ دور بر دقیقه) برسد و چند ثانیه در آن حالت بماند تا ایسیو بتواند سیگنال دندانه‌ها را آنالیز و کالیبره کند.
پس از اتمام عملیات، پیامی تحت عنوان «Programming Successful» یا «عملیات با موفقیت انجام شد» روی صفحه دیاگ ظاهر می‌شود.

گام پنجم: پاک کردن خطاها و تست جاده

پس از اتمام تعریف، حتماً وارد بخش خطاها (DTC) شده و خطاهای موجود (به‌ویژه خطاهای مربوط به تایمینگ یا دور موتور) را پاک کنید.
سوئیچ را ببندید، چند ثانیه صبر کنید و دوباره خودرو را روشن کنید.
یک دور تست جاده کوتاه انجام دهید تا ازشتاب‌گیری صحیح خودرو، عدم تاخیر در گاز خوردن و خاموش ماندن چراغ چک اطمینان حاصل حاصل کنید.

نکات بسیار مهم برای مکانیک‌ها و مالکان خودرو

کیفیت قطعات یدکی: اگر سنسور میل‌لنگ، سنسور میل‌سوپاپ یا فلایویل خودروی شما (به‌ویژه در مدل‌های حساس‌تر مانند J7 و K7) با نمونه‌های متفرقه و بی‌کیفیت تعویض شده باشد، ممکن است عملیات معرفی دندانه‌ها به دلیل خطای فیزیکی قطعه با شکست مواجه شود. در این صورت حتماً از قطعات اورجینال شرکتی استفاده کنید.
بروزرسانی ایسیو (Flash/Update): در برخی موارد خاص در خودروهای K7 یا 5GDI، اگر خطای دور موتور مدام تکرار شود، ممکن است نیاز به آپدیت نرم‌افزاری ایسیو موتور توسط نمایندگی‌های مجاز باشد.
بررسی سیم‌کشی: پیش از انجام برنامه‌ریزی، از سلامت کانکتور و سیم‌کشی سنسور دور موتور اطمینان حاصل کنید؛ وجود اکسیداسیون یا قطعی جزئی در سوکت می‌تواند داده‌های سنسور را مختل کند.

نتیجه‌گیری

معرفی دندانه‌های دور موتور در خودروهای مدرن کرمان موتور (از سدان اقتصادی J4 تا کراس‌اوورهای پیشرفته‌ای چون J7، K7 و S5 با موتور 5GDI) یک فرآیند کاملاً نرم‌افزاری و حیاتی است. انجام صحیح این کار تضمین‌کننده عملکرد بهینه موتور، مصرف سوخت مناسب و رانندگی نرم خواهد بود. توصیه می‌شود این کار حتماً توسط افراد متخصص و با استفاده از تجهیزات دیاگ به‌روز انجام شود تا از بروز مشکلات الکترونیکی بعدی جلوگیری گردد.

اگر شما نیز در زمینه معرفی دندانه‌های دور موتور این خودروها تجربه یا سوالی دارید، در بخش نظرات با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید!