چگونه روغن گیربکس اتومات خودرو را چک کنیم؟

1. گیربکس‌های دارای سیخ اندازه‌گیری (دیپ‌استیک / Dipstick): رایج در خودروهای اتوماتیک قدیمی‌تر یا برخی مدل‌های داخلی/آسیایی (مانند ۲۰۶ اتوماتیک، زانتیا، برخی مدل‌های تویوتا و هیوندای قدیمی).
2. گیربکس‌های بدون سیخ اندازه‌گیری (سیستم پیچ سرریز / Overflow Plug): رایج در اکثر خودروهای اتوماتیک جدید (مانند هیوندای، کیا، جک، چری، سراتو، جنسیس، پژو AL4 در مدل‌های جدیدتر و…).

روش اول: چک کردن با سیخ اندازه‌گیری (Dipstick)

مراحل انجام:

1. گرم کردن خودرو: ماشین را روشن کنید و چند کیلومتر رانندگی کنید تا دمای روغن گیربکس به دمای کاری (حدود ۷۰ تا ۸۰ درجه سانتی‌گراد) برسد.
2. قرار دادن در سطح افقی: خودرو را روی یک سطح کاملاً صاف و تراز پارک کنید و ترمز دستی را بکشید.
3. تعویض وضعیت دنده: در حالی که موتور روشن است، پدال ترمز را بگیرید و اهرم دنده را یک‌بار از حالت P به R، N، D و بالعکس جابه‌جا کنید (در هر حالت ۲ ثانیه مکث کنید) تا روغن در تمامی شیرهای برقی و توربین به گردش درآید. سپس دنده را روی حالت P یا N (طبق دفترچه راهنمای خودرو) قرار دهید.
4. موتور را خاموش نکنید: در اکثر خودروها، بررسی گیج باید در حالت روشن بودن موتور انجام شود.
5. بررسی گیج: سیخ گیج را بیرون بکشید، آن را با یک دستمال تمیز و بدون پرز پاک کنید، مجدداً تا انتها جا بزنید و بیرون بکشید.
6. خواندن سطح روغن:
   • در حالت موتور گرم، سطح روغن باید کاملاً بین دو علامت یا خط محدوده HOT باشد.
   • اگر سطح روغن زیر خط HOT باشد، نیاز به سرریز روغن استاندارد دارید.

روش دوم: چک کردن گیربکس‌های بدون سیخ گیج (پیچ سرریز زیر خودرو)

مراحل انجام:

1. تراز بودن خودرو: ماشین را روی جک یا چال سرویس به‌صورت کاملاً افقی و تراز قرار دهید.
2. تنظیم دمای روغن: موتور را روشن کنید تا دمای روغن گیربکس به محدوده مشخص (معمولاً بین ۵۰ تا ۶۰ درجه سانتی‌گراد) برسد (با دستگاه دیاگ یا پس از حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه کارکرد درجا).
3. جابه‌جایی دنده‌ها: دنده‌ها را روی حالت‌های مختلف جابه‌جا کرده و در نهایت روی حالت P بگذارید. موتور را روشن نگه دارید.
4. باز کردن پیچ سرریز (Level/Overflow Plug): پیچ تراز/سرریز واقع در زیر یا کنار کارتر گیربکس را باز کنید:
   • اگر روغن قطره‌قطره خارج شد: سطح روغن کاملاً تنظیم و استاندارد است.
   • اگر هیچ روغنی خارج نشد: گیربکس کمبود روغن دارد و باید از پیچ پرکننده (بالای گیربکس) روغن اضافه شود تا شروع به چکیدن کند.
   • اگر حجم زیادی روغن روان شد: اجازه دهید خروج روغن ادامه یابد تا جریان آن به حالت قطره‌ای درآید، سپس پیچ را ببندید.

🔍 چگونگی بررسی «کیفیت و سلامت» روغن گیربکس

⚠️ چند نکته حیاتی:

• استفاده از دستمال بدون پرز: هنگام پاک کردن سیخ گیج، هرگز از دستمال کاغذی یا پارچه‌های پرزدار استفاده نکنید؛ ورود حتی یک پرز کوچک به مدار شیرهای برقی گیربکس اتوماتیک می‌تواند باعث گیر کردن اسپول‌ها شود.
• کد روغن استاندارد: هرگز روغن‌های مختلف (مثل ATF III با SP-IV یا NS-2) را با هم مخلوط نکنید. حتماً از استانداردی که روی دیپ‌استیک یا دفترچه خودرو قید شده استفاده کنید.