رد کردن تایم (Jumped Timing) زمانی اتفاق می‌افتد که تسمه تایم به دلیل شل شدن بیش از حد، خرابی بلبرینگ سفت‌کن یا رد شدن از روی دندانه‌ها، هماهنگی دقیق بین چرخش میل‌لنگ و میل‌سوپاپ (باز و بسته شدن سوپاپ‌ها) را بر هم بزند. این مشکل باعث به‌هم‌خوردن زمان‌بندی احتراق شده و عملکرد موتور را به شدت مختل می‌کند. در ادامه روش‌های تشخیص این مشکل را بررسی می‌کنیم.
۱. علائم بالینی و نشانه‌های رد کردن تایم
-
استارت خوردن بی‌حاصل اما روشن نشدن موتور: موتور دور می‌گیرد اما به دلیل به‌هم‌خوردن زمان جرقه و سوخت، روشن نمی‌شود.
-
صدای غیرمتعارف از سمت قاب تایم: شنیده شدن صدای تق‌تق، سایش یا شلاق خوردن تسمه در داخل قاب محافظ.
-
افت شدید شتاب و ریپ زدن شدید: اگر تایم فقط یک یا دو دندانه جابجا شده باشد، موتور روشن می‌شود اما توان ندارد، درجا کارکرد نامنظمی دارد و اصطلاحاً «سه کار می‌کند».
-
پاپ‌آپ یا بک‌فایر (Backfire): تیر کشیدن یا زدن ترقه از سمت مانیفولد هوا یا اگزوز به دلیل احتراق در زمان نامناسب.
۲. مراحل گام‌به‌گام بررسی فیزیکی شلی و رد کردن تایم
1.گام اول: کنترل رفتار موتور در زمان استارت:بررسی صوتی و لرزش موتور.
کاپوت را بالا بزنید و به صدای موتور در هنگام استارت زدن گوش دهید. صدای استارت در موتورهایی که تایم رد کرده‌اند معمولاً یکنواخت نیست (سبک‌تر یا سنگین‌تر از حالت عادی به نظر می‌رسد) و لرزش شدیدی در بدنه موتور ایجاد می‌شود.
Verification: تغییر محسوس در صدای چرخش موتور و لرزش غیرعادی بلوک سیلندر.
2.گام دوم: دسترسی چشمی به تسمه:باز کردن قاب محافظ تسمه تایم.
سوئیچ را ببندید و بست باتری را جدا کنید. با استفاده از آچار مناسب، پیچ‌های قاب بالای تسمه تایم را باز کنید تا بخشی از تسمه و چرخ‌دنده‌های میل‌سوپاپ قابل مشاهده باشند.
Verification: تسمه تایم و لبه‌های دندانه‌ها کاملاً در دیدرس قرار گیرند.
3.گام سوم: تست شل بودن یا بازی تسمه:بررسی میزان کشش تسمه.
با انگشت به وسط تسمه تایم (بین پولی میل‌سوپاپ و پولی سر میل‌لنگ) فشار بیاورید. تسمه نباید بیش از حد شل باشد یا بازی (لقی) زیادی داشته باشد. وجود براده‌های لاستیک یا ساییدگی روی لبه‌های تسمه نشان‌دهنده شل بودن و سر خوردن آن است.
Verification: تسمه دارای کشش استاندارد باشد و در اثر فشار زیاد بازی نکند.
4.گام چهارم: چک کردن خطوط یا نقطه‌های تنظیم:تطبیق علائم تایم (Timing Marks).
میل‌لنگ را با آچار بچرخانید تا پیستون سیلندر یک در نقطه مرگ بالا (TDC) قرار گیرد. سپس تطابق علامت روی پولی میل‌سوپاپ (مثل نقطه یا خط حک‌شده) را با علامت روی قاب ثابت یا بلوک موتور بررسی کنید.
Verification: اگر علائم تایم دقیقاً روبروی هم قرار نگرفته باشند و اختلاف زاویه داشته باشند، موتور قطعا تایم رد کرده است.
هشدار مهم برای موتورهای تداخل‌دار (Interference Engines)
در موتورهایی مانند پژو (TU5)، سمند (EF7) یا پراید، رد کردن جدی تایم می‌تواند باعث برخورد پیستون با سوپاپ‌ها و کج شدن سوپاپ‌ها شود. اگر شک دارید که موتور تایم رد کرده است، از استارت زدن مکرر یا هل دادن خودرو برای روشن کردن جداً خودداری کنید.
